Theo AP, trong cuộc bỏ phiếu tại Nghị viện Greenland, có 16 nghị sĩ tán thành, 7 nghị sĩ bỏ phiếu trắng và không có ý kiến phản đối. Thỏa thuận cần được Quốc hội Đan Mạch phê chuẩn, dự kiến vào ngày 19/11, trước khi có hiệu lực. Thỏa thuận được Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký hồi tháng 9, bên lề phiên thảo luận chung của Đại hội đồng LHQ tại New York, với sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen.
Theo nội dung thỏa thuận, Mỹ có thể mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, trong đó có kế hoạch xây dựng thêm hai căn cứ tại Narsarsuaq ở phía nam và Mestersvig ở phía đông hòn đảo. Văn kiện này bổ sung cho Hiệp định quốc phòng Mỹ - Đan Mạch ký năm 1951. Hiện Mỹ duy trì Căn cứ Không gian Pituffik ở phía tây bắc Greenland, phục vụ hoạt động phòng thủ tên lửa và giám sát radar.
Thỏa thuận cũng quy định không cho phép các nước ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) xây dựng căn cứ quân sự riêng tại Greenland. Trong trường hợp hòn đảo giành độc lập, quốc gia mới sẽ tiếp nhận các quyền và nghĩa vụ theo thỏa thuận, đồng thời phải là thành viên NATO sau khi nộp đơn xin gia nhập khối quân sự này. Các nhà đầu tư ngoài NATO và Liên minh châu Âu (EU) cũng bị hạn chế tham gia những lĩnh vực kinh tế nhạy cảm tại Greenland.
Thời gian qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục bày tỏ mong muốn đưa hòn đảo vào quyền kiểm soát của Mỹ do vị trí địa - chiến lược và tiềm năng tài nguyên cũng như khả năng hình thành các tuyến hàng hải mới khi băng tan. Ngoài ra, hòn đảo cũng có các mỏ đất hiếm, nguồn nguyên liệu quan trọng đối với nhiều ngành công nghệ. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu sức ép từ xung đột tại Trung Đông, việc thúc đẩy thăm dò tài nguyên tại Greenland tiếp tục thu hút sự chú ý đối với tiềm năng kinh tế của khu vực Bắc Cực.
Tuy nhiên, trước khi có thỏa thuận nói trên, chính quyền Greenland và Đan Mạch, thậm chí các đồng minh NATO kiên quyết phản đối ý định mua lại Greenland của Washington. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy phần lớn người dân Greenland không muốn hòn đảo trở thành một phần của Mỹ. Lý giải cho lo ngại của họ, giới quan sát cho rằng Washington sẽ nhân thỏa thuận tiến hành những động thái thâu tóm dần vùng lãnh thổ giàu tài nguyên này. Theo CNN, hồi trung tuần tháng 10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang chuẩn bị triển khai hoạt động thăm dò quy mô lớn dầu mỏ, khí đốt và khoáng sản tại Greenland.
Tuy nhiên, các hoạt động này của Mỹ lại đi ngược lộ trình bảo vệ tài nguyên của chính quyền Greenland. Theo đó, Nghị viện Greenland đã nhất trí thông qua đề xuất yêu cầu chính quyền soạn thảo luật cấm thăm dò và khai thác khoáng sản biển sâu ít nhất đến hết năm 2029.
Quỹ Quốc tế Bảo vệ thiên nhiên (WWF) tại Greenland hoan nghênh quyết định trên là “bước đi quan trọng đúng hướng”, do tác động từ hoạt động khai thác khoáng sản biển sâu đối với môi trường biển vẫn còn tương đối hạn chế. Theo WWF, quyết định trên tạo cơ hội để Greenland khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ đại dương, thiên nhiên và sinh kế người dân khi xem xét các hình thức khai thác tài nguyên biển mới.
Ngành thủy sản hiện là động lực của nền kinh tế vùng lãnh thổ này, trong khi hoạt động săn bắt đóng vai trò thiết yếu đối với đời sống của nhiều cộng đồng địa phương. Do đó, người dân Greenland lo ngại những hoạt động khai thác khoáng sản biển sâu có thể tác động tiêu cực đối với môi trường và sinh kế.
Tuy nhiên, nguồn khoáng sản chưa được khai thác dưới lòng đất và đáy biển quanh Greenland cũng được kỳ vọng mang lại cơ hội phát triển kinh tế. Các khoáng sản này có thể giữ vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng, đồng thời được xem là đòn bẩy tiềm năng giúp Greenland tự chủ - mục tiêu cũng được đa số trong khoảng 57.000 cư dân trên đảo ủng hộ. Ngoài ra, Greenland đã ngừng cấp phép thăm dò dầu khí mới từ năm 2021. Vùng lãnh thổ này chưa có hoạt động khoan dầu khí ở quy mô công nghiệp do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và cơ sở hạ tầng hạn chế gây nhiều khó khăn.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhận định Greenland có tiềm năng lớn về tài nguyên dầu mỏ, vượt xa nhiều khu vực khác về trữ lượng dầu có thể khai thác. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không đưa ra số liệu cụ thể về trữ lượng, tiến độ triển khai hay kế hoạch tham gia của các doanh nghiệp.
Thỏa thuận của Quốc hội Greenland cho phép Mỹ mở rộng hoạt động quân sự tại hòn đảo, khẳng định tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland. Tuy nhiên, quyết định này được xem là khá mạo hiểm bởi một khi Mỹ đã đặt chân tới, rất khó có điều gì đẩy Washington ra khỏi vùng lãnh thổ giàu tài nguyên và có vị trí chiến lược này.
AN LINH