Thông tin trên được ThS, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Tâm, Phó trưởng phòng Y tế trường học và Môi trường y tế, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), nêu tại hội thảo về tái chế bao bì dược phẩm, mỹ phẩm, chiều 15/9.
Theo bà Tâm, quản lý chất thải đang là thách thức với ngành y tế. Các cơ sở phải phân loại, trong đó nhóm có thể tái chế, sau đó chuyển giao cho đơn vị có chức năng. Việc phân loại và chuyển giao cũng được đưa vào tiêu chí đánh giá cơ sở y tế.
Tuy nhiên, thực tế nhiều cơ sở dù đã phân loại vẫn khó hoàn thành yêu cầu do thiếu đơn vị đủ điều kiện tiếp nhận, xử lý và tái chế. Nhiều công ty môi trường đô thị từ chối nhận vỏ chai, lọ đựng thuốc hoặc dịch truyền bằng thủy tinh, nhựa.
Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm nói tại hội thảo chiều 15/9. Ảnh: Gia Chính
Đáng chú ý, chất thải lây nhiễm sau khi được xử lý bằng thiết bị hấp hoặc vi sóng có thể trở thành chất thải thông thường. Tuy nhiên, các đơn vị môi trường vẫn chưa chấp nhận tiếp nhận nhóm này như chất thải thông thường.
"Đây là một trong những điểm nghẽn mà các cơ sở y tế đang gặp phải. Cơ sở có thể thực hiện phân loại, nhưng nếu không có đơn vị có chức năng tiếp nhận và xử lý thì cũng khó hoàn thành các yêu cầu đặt ra", bà Tâm nói.
Các cơ sở quy mô nhỏ như trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng và phòng khám tư nhân càng gặp khó do lượng chất thải phát sinh không lớn, trong khi chưa có quy trình phù hợp về thu gom, vận chuyển, xử lý và chuyển giao.
Trong các cơ sở y tế, bao bì dược phẩm phát sinh tại khoa dược, kho thuốc, khoa lâm sàng, khu vực hành chính và sinh hoạt. Một số loại có khả năng thu hồi, tái chế như chai, lọ thuốc bằng thủy tinh; giấy, bìa, vỏ hộp thuốc; chai nhựa đựng thuốc, hóa chất không thuộc nhóm nguy hại và một số vật liệu kim loại.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam phát sinh khoảng 600 tấn chất thải rắn y tế mỗi ngày. Phần lớn là chất thải thông thường, trong đó có nhiều vật liệu có khả năng thu hồi, tái chế nếu được phân loại đúng từ nơi phát sinh.
Ông Tạ Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), cho biết nhà sản xuất, nhập khẩu dược phẩm và mỹ phẩm cần có trách nhiệm tái chế bao bì. Đây là trách nhiệm của đơn vị đưa sản phẩm ra thị trường, không phải nhà cung cấp bao bì hay nguyên vật liệu.
Xử lý rác thải y tế tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Cục Môi trường
Một số doanh nghiệp đã thực hiện trách nhiệm tái chế, song vẫn còn đơn vị chưa hiểu đầy đủ hoặc chưa tuân thủ. Theo ông Hùng, trách nhiệm này không chỉ liên quan đến yêu cầu pháp lý mà còn gắn với uy tín thương hiệu và lợi ích kinh tế lâu dài.
"Tái chế bao bì dược phẩm, mỹ phẩm hướng tới kinh tế tuần hoàn không thể do một doanh nghiệp thực hiện mà cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cộng đồng và đơn vị tái chế", ông Hùng nói.
Theo ông Hùng, doanh nghiệp cần chủ động thiết kế bao bì dễ tái chế, phù hợp với công nghệ xử lý và tăng sử dụng vật liệu tái chế. Với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thuốc, đặc biệt thuốc vô trùng, yêu cầu về vật liệu tái chế cần chặt chẽ hơn; trong khi bao bì bên ngoài không tiếp xúc trực tiếp có thể áp dụng chính sách chung.
Bộ Y tế kiến nghị cơ quan quản lý môi trường hướng dẫn cụ thể quy trình kỹ thuật tái chế chất thải thủy tinh, đồng thời có chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia. Bộ cũng đề nghị có hướng dẫn xử lý chất thải phù hợp với cơ sở y tế quy mô nhỏ.
Theo đại diện Bộ Y tế, cần hoàn thiện hệ thống tiếp nhận, xử lý chất thải và nghiên cứu trách nhiệm tiếp nhận chất thải rắn thông thường từ cơ sở y tế đối với các đơn vị có chức năng phù hợp, qua đó tháo gỡ điểm nghẽn giữa khâu phân loại và tái chế.
Gia Chính