1. Xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai là vùng đất mang đậm dấu ấn văn hóa H'Mông, nơi có cảnh quan ruộng bậc thang kỳ vĩ, nếp sống cộng đồng, trang phục truyền thống, tiếng khèn và những nghề thủ công được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Với thông điệp lấy văn hóa làm nền tảng, cộng đồng làm chủ thể và du lịch làm cầu nối lan tỏa giá trị di sản, Lễ hội “Sắc chàm Lao Chải" lần thứ 2 diễn ra từ ngày 7 đến 17/10 đã tạo dựng không gian để người dân trực tiếp giới thiệu những giá trị văn hóa của quê hương tới du khách.
Điểm nhấn của lễ hội là chuỗi hoạt động gắn với đời sống đồng bào H'Mông, từ cuộc thi “Duyên dáng Sắc chàm”, giải chạy nữ “Váy xòe trên sóng lúa” đến trình diễn nghề trồng lanh, xe sợi, dệt vải, nhuộm chàm và vẽ sáp ong. Đặc biệt, chương trình nghệ thuật “Lao Chải - Nơi Sắc Chàm hội tụ” tối 17/10 với màn đồng diễn khèn H'Mông của khoảng 500 nghệ nhân và học sinh đã tạo dấu ấn về sự tiếp nối văn hóa giữa các thế hệ. Bên cạnh đó, những địa danh như đồi Mâm xôi, đồi Nấm linh chi, Khuyên Bạc, Võng lúa đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách và giới nhiếp ảnh. Sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với những nét văn hóa H'Mông tạo cho Lao Chải lợi thế phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm mang dấu ấn riêng.
Theo ông Đỗ Công Chúng, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Chải, các hoạt động lễ hội được xây dựng theo hướng để người dân trực tiếp tham gia, từ trình diễn trang phục, giới thiệu nghề thủ công đến hoạt động thể thao và biểu diễn nghệ thuật. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào văn hóa, nhất là trong thế hệ trẻ. Địa phương mong muốn những giá trị được giới thiệu tại lễ hội tiếp tục hiện diện trong đời sống thường ngày, trở thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng.
2. Tuy vậy, để biến sức hút mùa vàng thành nguồn thu ổn định cho người dân vẫn là bài toán không đơn giản. Hoạt động du lịch hiện vẫn mang tính mùa vụ, trong khi hạ tầng, dịch vụ lưu trú và khả năng tổ chức sản phẩm trải nghiệm cần tiếp tục được hoàn thiện. Lễ hội “Sắc chàm Lao Chải” vì thế được kỳ vọng là bước khởi đầu cho hướng phát triển du lịch trải nghiệm. Thay vì chỉ đến ngắm lúa, chụp ảnh, du khách có thể tham gia làm nghề thủ công, tìm hiểu ẩm thực, thưởng thức nghệ thuật khèn H'Mông và sinh hoạt cùng người dân bản địa. Những hoạt động ấy mở thêm cơ hội tiêu thụ nông sản, sản phẩm thủ công, phát triển dịch vụ và tạo việc làm tại chỗ. Bên cạnh đó, Lao Chải cần xây dựng sản phẩm đặc trưng có khả năng phục vụ du khách quanh năm, nâng chất lượng dịch vụ và tăng cường kết nối doanh nghiệp lữ hành.
Theo anh Sùng A Lằng, Phó Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã Lao Chải, điều địa phương quan tâm không chỉ là tổ chức lễ hội mà làm sao để văn hóa truyền thống được hiểu đúng và trao truyền tự nhiên. Việc học sinh được tìm hiểu về trang phục truyền thống, nghề dệt lanh, nhuộm chàm, tiếng khèn và phong tục dân tộc sẽ bồi đắp kiến thức, niềm tự hào về quê hương. Về lâu dài, địa phương khuyến khích các gia đình, nghệ nhân và người trẻ tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, kết nối các giá trị ấy với du lịch trải nghiệm. Cùng với đó là yêu cầu giữ gìn cảnh quan ruộng bậc thang, bảo vệ môi trường và tránh thương mại hóa quá mức những giá trị văn hóa bản địa.
Khiếu Minh