Vắng lụt, vắng cả người
Những năm trước, vào giai đoạn này những cơn mưa xối xả kéo dài, nước sông Hoài dâng cao gây ngập diện rộng đã trở thành một hình ảnh quen thuộc. Đi kèm với dòng nước cuồn cuộn là những đoàn khách du lịch tò mò đổ về để trải nghiệm lụt. Nhưng năm nay, cả hai điều đều rủ nhau “đi vắng”.
Dạo qua chợ Tân An thuộc phường Hội An Tây (TP Đà Nẵng), một trong những ngôi chợ sầm uất chuyên cung cấp nhu yếu phẩm và đồ gia dụng thưa thớt bóng người, tiểu thương ngoài tụm nhau nói chuyện thì thời gian còn lại là nhìn vào màn hình điện thoại để giết thời gian.
Chị Nguyễn Thị Sinh, vừa lau dọn lại những chiếc chổi nhựa bám bụi vừa bùi ngùi chia sẻ: “Những năm trước vào độ này, chổi nhựa, cây gạt bùn, ủng, găng tay cao su thuộc nhóm đồ lau dọn nhà sau lụt bán không kịp thở. Năm nay thì ngược lại hoàn toàn, không có khách mua luôn”.
Khảo sát một vòng qua các chợ cũng như các cửa hàng bán đồ dọn dẹp sau lũ ở Hội An năm nay đều chung một tình cảnh ế ẩm tương tự. Sự thay đổi thời tiết khiến những “tay đò” mùa lũ cũng mất vui. Anh Đặng Văn Trung, một người chuyên chèo đò vào mùa lũ, nhớ lại: “Có năm tới 8 lần nước lụt về ngập Hội An. Mỗi cuốc đò ngắn thôi cũng kiếm được từ 300 đến 500 nghìn đồng”.
Đến năm 2025, lũ về Hội An khá lớn nhưng cục diện đã thay đổi. Những tay chèo đò trong vùng lõi phố cổ bị thất thu vì các biện pháp an toàn nghiêm ngặt, mọi ngả đường dẫn khách du lịch về phố cổ đều bị phong tỏa, không cho phép tiếp cận. Thế nhưng, ở vùng ven, bên lề phố cổ vẫn có người vui. Ông Đinh Văn Thành, ngụ tại số 116, đường Huyền Trân Công Chúa (Hội An Đông), cho biết: “Năm ngoái, khách kêu tôi chèo đường dài vì họ cần đi thăm người thân nằm viện hoặc di chuyển qua các khu vực khác để kiểm tra tài sản. Nước cao chèo cực nhưng vẫn có thu nhập. Nay thì chịu rồi!”.
Linh hoạt để tồn tại
Chuỗi của những ngày ế ẩm không dừng lại ở khu vực chợ truyền thống hay các dịch vụ tự phát mà lao thẳng vào hệ thống nhà hàng ẩm thực tại Hội An. Nhiều nhà hàng phục vụ cả món ăn trong nước lẫn quốc tế đều đang rơi vào tình cảnh đìu hiu, mở cửa ra chỉ để tính ngày, lượng khách đến có thể đếm trên đầu ngón tay.
Tại một nhà hàng ẩm thực Bắc Âu nằm trên đường Cửa Đại (Hội An Đông), không gian yên ắng đến mức có thể nghe rõ tiếng loa tụng kinh phát ra từ ban thờ của nhà hàng xóm. Người chủ nhà hàng bùi ngùi chia sẻ: “Trước đây, khi chồng tôi còn sống, lượng khách nước ngoài sinh sống và làm việc lâu năm tại Hội An đến quán thường xuyên. Nhưng từ khi anh ấy mất, một mình tôi quán xuyến, tâm lý khách hàng thay đổi. Họ cho rằng tôi là người địa phương nên không còn tin tưởng vào quy trình lựa chọn và kiểm soát thực phẩm đầu vào để chế biến như trước. Đó là một định kiến vô hình nhưng lại gây ra tổn thất rất lớn”.
Trong bối cảnh khách du lịch sụt giảm nghiêm trọng, một nghịch lý đang diễn ra tại nhiều cơ sở kinh doanh: Thay vì giảm giá hoặc đưa ra các chương trình kích cầu để thu hút thực khách, nhiều nhà hàng vẫn giữ nguyên mức giá cũ, thậm chí còn tăng nhẹ với lý do biến động theo giá xăng dầu, điển hình như một số nhà hàng bán món ăn Ấn Độ tại khu vực này.
Chị Nguyễn Thị Hải, một người chuyên phụ trách đặt đồ ăn cho nhóm khách nước ngoài cư trú lâu dài tại Hội An, bày tỏ: “Tại sao tôi biết họ tăng giá? Vì thường xuyên nhận được hóa đơn thanh toán trực tiếp qua zalo. Khi tôi tìm lại lịch sử giao dịch cũ và đối chiếu, sự chênh lệch hiện ra rất rõ”.
Giữa bức tranh xám xịt của thị trường, vẫn có những điểm sáng linh hoạt và thấu hiểu tâm lý khách hàng. Nhà hàng 3 Dragons nằm trên đường Phan Bội Châu (Hội An), thiết kế một bảng giá và chính sách phù hợp hơn, hướng đến đối tượng là những người nước ngoài đang sinh sống tại Hội An. Vào thứ ba, thứ tư nhà hàng áp dụng chính sách “mua 1 tặng 1”. Đặc biệt, khách hàng nhắn tin đặt món trước 5 giờ chiều được giảm ngay 20% trên tổng hóa đơn.
Anh Vũ Văn Huy, quản lý nhà hàng 3 Dragons, cho biết: “Chúng tôi quan niệm người nước ngoài đã chọn ở lại Hội An lâu dài, tức là họ đã trở thành người địa phương. Do đó cần được đối xử bằng một chính sách bền vững chứ không phải bằng tư duy chặt chém mùa vụ”.
Câu chuyện than ế từ nguyên do nước lụt không về, khách du lịch không đến, người kinh doanh mất thu nhập ở phố cổ Hội An suy cho cùng luôn có nguyên nhân sâu xa. Thay vì ngồi thở dài, mỗi cá nhân phải linh hoạt hơn trong cách làm dịch vụ. Nói như anh Huy, kinh doanh muốn tồn tại trong giai đoạn khó khăn thì phải nhìn lại cách bán hàng, khả năng thích ứng và tư duy dịch vụ.
Bài và ảnh: DUYÊN DUYỀN