Với nhà báo kiêm nhà văn thể thao nổi tiếng người Italy Gianni Brera, 0-0 từng được xem là tỷ số hoàn hảo của một trận bóng đá. Ông quan niệm bàn thắng thường chỉ xuất hiện khi cầu thủ mắc sai lầm trong phòng ngự hoặc tổ chức chiến thuật.
Tư tưởng ấy từng ăn sâu vào bóng đá Italy, nơi những hàng thủ thép và tính kỷ luật chiến thuật được đề cao hơn tính giải trí. Chiến thắng mới là điều quan trọng nhất, bất kể trận đấu có hấp dẫn hay không. Nhưng theo thời gian, triết lý từng làm nên bản sắc của bóng đá Italy đang dần mất chỗ đứng.
Nico Paz (giữa) đi bóng trong trận Como hòa AS Roma 0-0 ở vòng sáu Serie A trên sân Giuseppe Sinigaglia, Como, Italy ngày 11/10/2026. Ảnh: Reuters
Minh chứng rõ nhất nằm ở thống kê đầu mùa này. Sau 60 trận, Serie A chỉ chứng kiến một trận hòa 0-0, giữa Como và AS Roma cuối tuần trước. Trớ trêu ở chỗ, đây lại là hai trong số những đội bóng có lối chơi cởi mở nhất giải.
Trước đó, Serie A trải qua 54 trận liên tiếp đều có ít nhất một bàn thắng. Lần gần nhất giải đấu chứng kiến tỷ số 0-0 là trận Fiorentina gặp Genoa ở vòng 36 mùa trước, khi hai đội đang chiến đấu để trụ hạng.
Liệu đây là dấu hiệu cho thấy bóng đá Italy thực sự thay đổi, hay chỉ là hiện tượng nhất thời?
Những thay đổi từ trọng tài
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất nằm ở cách điều hành trận đấu. Trước mùa giải, tân trưởng ban trọng tài Daniele Orsato đưa ra hàng loạt chỉ đạo nhằm tăng thời gian bóng lăn và hạn chế những tình huống làm gián đoạn trận đấu.
Theo đó, các trọng tài được yêu cầu xử lý nghiêm hành vi câu giờ, hạn chế thổi phạt những va chạm nhẹ và chủ động đưa ra quyết định thay vì quá phụ thuộc vào VAR.
Những điều chỉnh này nhanh chóng tạo ra khác biệt. Mùa trước, thời gian bóng trong cuộc tại Serie A trung bình chỉ khoảng 54 phút mỗi trận. Sau sáu vòng đầu mùa này, con số đã tiệm cận 60 phút.
Việc thời gian bóng lăn tăng thêm gần sáu phút giúp các trận đấu duy trì nhịp độ cao hơn, tạo điều kiện cho những pha chuyển trạng thái nhanh và gia tăng cơ hội ghi bàn.
HLV Ruben Amorim (áo đen) chỉ đạo trong trận AC Milan thắng Lecce 3-0 ở Serie A trên sân San Siro, Milan, Italy ngày 20/9/2026. Ảnh: Reuters
HLV Gian Piero Gasperini của AS Roma, người vốn thường xuyên chỉ trích công tác trọng tài, là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất.
"Tôi rất thích những quy định mới", Gasperini phát biểu hồi tháng 8. "Người hưởng lợi lớn nhất là khán giả. Trước đây, họ phải chứng kiến những trận đấu buồn tẻ đến mức thủ môn còn chạm bóng nhiều hơn tất cả cầu thủ khác".
Nhà cầm quân người Italy đặc biệt đánh giá cao quy định buộc cầu thủ phải ở ngoài sân một phút sau khi được chăm sóc y tế. "Giờ chẳng còn ai diễn kịch bằng cách nằm sân nữa. Tất cả đều lập tức đứng dậy. Những quy định này được xây dựng rất hợp lý. Khán giả muốn xem bóng đá, chứ không phải những cầu thủ liên tục câu giờ", ông nói thêm.
Ruben Amorim, người tiếp quản AC Milan từ mùa hè, cũng nhận thấy tác động tích cực. "Nếu theo dõi Serie A mùa này, bạn sẽ thấy giải đấu đang thay đổi", Amorim nhận xét cuối tuần trước. "Trọng tài thổi còi ít hơn, đội ngũ y tế cũng ít phải vào sân hơn. Nhờ vậy, bóng được đưa vào cuộc nhiều hơn. Trước đây, nhiều người phàn nàn về những trận hòa 0-0, còn bây giờ, chúng ta được chứng kiến nhiều pha bóng hấp dẫn hơn".
Tư duy tấn công thay thế triết lý phòng ngự
Không chỉ đến từ công tác trọng tài, sự thay đổi của Serie A còn bắt nguồn từ tư duy huấn luyện. Khi bóng đá hiện đại ngày càng chú trọng khả năng kiểm soát thế trận, pressing và tấn công chủ động, các CLB Italy cũng dần từ bỏ quan điểm ưu tiên không thủng lưới bằng mọi giá.
Cesc Fabregas là một trong những đại diện tiêu biểu cho xu hướng mới. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha giúp Como lần đầu giành quyền dự Champions League bằng phong cách tấn công hiện đại, qua đó trở thành hình mẫu được nhiều đội bóng Italy quan tâm.
HLV Cesc Fabregas chỉ đạo trong trận hòa AS Roma. Ảnh: LiveScore
Ngay cả Gerry Cardinale, ông chủ AC Milan, cũng muốn thay đổi định hướng sau khi chia tay HLV Massimiliano Allegri. Theo những thông tin hậu trường, Cardinale muốn tìm một nhà cầm quân có tư duy tương tự Fabregas, người không chỉ chăm chăm nhìn về quá khứ. Thông điệp rất rõ ràng: Milan cần một HLV đặt mục tiêu ghi bàn lên trên nỗi lo thủng lưới.
Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở những đội bóng lớn. Ngay cả các CLB mới thăng hạng cũng muốn giành quyền trụ hạng bằng lối chơi chủ động, thay vì dựng hàng phòng ngự dày đặc trước khung thành.
"Không còn đội bóng nào chỉ phòng ngự với đội hình lùi sâu suốt 90 phút", Amorim nhận xét. "Venezia đang đứng cuối bảng vì kết quả không tốt, nhưng họ vẫn pressing trên toàn sân".
Frosinone là một ví dụ khác. Dưới sự dẫn dắt của Massimo Alvini, đội bóng mới thăng hạng này theo đuổi bản sắc rõ ràng, bất kể đối thủ là Como, Napoli hay Juventus.
"Chúng tôi biết mình phải đi theo con đường nào", Alvini phát biểu sau trận thắng Como. "Toàn đội đã chơi một trận ở đẳng cấp cao trước đối thủ chất lượng, bằng thứ bóng đá đẹp mắt. Thật tuyệt khi có thể dành chiến thắng này cho thành phố Frosinone và các ông chủ người Mỹ của CLB".
Dù vậy, sự chuyển dịch sang bóng đá tấn công không nhận được đồng thuận tuyệt đối. Fabio Capello, HLV lừng danh từng dẫn dắt Milan, Roma và Real Madrid, cho rằng các đội bóng Italy đang đánh mất khả năng phòng ngự truyền thống.
Trên Sky Italia hồi đầu tuần, Capello chỉ trích các CLB Serie A không còn biết cách phòng ngự, dẫn chứng bằng thành tích đáng thất vọng tại Champions League, nơi các đại diện Italy thua cả bốn trận và thủng lưới tổng cộng 14 bàn. Allegri có quan điểm tương tự, khi cho rằng bóng đá hiện đại đang tạo ra cảm giác phòng ngự là điều gần như đáng xấu hổ.
Tuy nhiên, xu hướng tấn công trên khắp châu Âu vẫn ngày càng rõ nét. Chỉ một ngày sau những nhận xét của Capello, các trận đấu diễn ra trong ngày đã chứng kiến tới 46 bàn thắng sau chín trận, cho thấy sức hấp dẫn của thứ bóng đá hướng về phía trước.
Serie A ít trận hòa 0-0 nhất châu Âu
Thống kê cho thấy khởi đầu mùa giải hiện tại của Serie A đặc biệt hiếm gặp.
Lần gần nhất giải vô địch Italy trải qua năm vòng đầu tiên mà không có trận hòa 0-0 là mùa 1949-1950. Khi đó, phải đến vòng bảy, trận hòa không bàn thắng đầu tiên mới xuất hiện, giữa Milan và Lazio.
Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)
Kể từ khi Serie A áp dụng thể thức ba điểm cho một trận thắng, chưa mùa giải nào chứng kiến toàn bộ 50 trận đầu tiên đều có ít nhất một bàn thắng.
Trong 60 trận đầu mùa này, chỉ một trận kết thúc với tỷ số 0-0, tương đương 1,7%. Đây là tỷ lệ thấp nhất trong năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu.
Đáng chú ý, việc các trận hòa không bàn thắng trở nên khan hiếm đi kèm với sự gia tăng rõ rệt về số bàn thắng. Sau sáu vòng, Serie A ghi nhận 172 bàn, trung bình 2,87 bàn mỗi trận. Cùng giai đoạn mùa trước, giải đấu chỉ có 143 bàn. Như vậy, số bàn thắng đã tăng 29, tương đương 20,3%.
Những con số này phản ánh một Serie A cởi mở hơn, nơi các đội bóng sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tìm kiếm bàn thắng thay vì chỉ tập trung bảo vệ khung thành.
Dĩ nhiên, sáu vòng đấu chưa đủ để khẳng định bóng đá Italy đã hoàn toàn đoạn tuyệt với truyền thống phòng ngự. Nhưng khi cả trọng tài, HLV lẫn cầu thủ đều đang thích nghi với xu hướng mới, hình ảnh Serie A gắn liền với những trận đấu chặt chẽ, khan hiếm bàn thắng dường như đang dần trở thành quá khứ.
Và biết đâu, triết lý catenaccio từng làm nên thương hiệu của bóng đá Italy sẽ không còn là đặc điểm định hình Serie A trong tương lai.
Hồng Duy (theo Eurosport)