Dự án đường sắt Chuo Shinkansen (Linear Chuo Shinkansen) được Công ty Đường sắt Trung Nhật Bản (JR Central/JR Tokai) khởi công năm 2014, nhằm kết nối ba vùng đô thị lớn của Nhật Bản gồm Tokyo ở phía đông, Nagoya ở miền trung và Osaka ở phía tây.
Tuyến đường sử dụng công nghệ đệm từ siêu dẫn (Maglev), tạo lực nâng và đẩy đoàn tàu di chuyển. Khi vận hành ở tốc độ cao, tàu được nâng khỏi đường dẫn, giảm ma sát cơ học và tiếng ồn phát sinh từ tiếp xúc giữa bánh xe với đường ray. Tốc độ khai thác tối đa dự kiến đạt 500 km/h.
Theo kế hoạch, đoạn Shinagawa – Nagoya sẽ được đưa vào khai thác trước, rút ngắn thời gian di chuyển từ ga Shinagawa tại Tokyo đến ga Nagoya thuộc tỉnh Aichi xuống khoảng 40 phút. Trong giai đoạn tiếp theo, tuyến được mở rộng đến Osaka, với một ga trung gian tại Nara. Khi kết nối này hoàn thiện, hành trình từ Shinagawa đến Osaka dự kiến chỉ còn 67 phút, bằng khoảng một nửa thời gian đi bằng tuyến Tokaido Shinkansen.
Ban đầu, JR Central đặt mục tiêu khai thác đoạn Shinagawa – Nagoya vào năm 2027. Tuy nhiên, kế hoạch bị trì hoãn do doanh nghiệp và chính quyền tỉnh Shizuoka chưa đạt đồng thuận về đoạn tuyến dài 8,9 km đi qua địa phương.
Vướng mắc chủ yếu liên quan đến tác động của việc đào hầm xuyên núi đối với lưu vực sông Oi. Trong nhiều năm, người dân và chính quyền địa phương lo ngại hoạt động thi công có thể làm suy giảm nguồn nước, ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng ở hạ lưu.
Bước tiến mới xuất hiện ngày 7/7/2026, khi Thống đốc Shizuoka Yasutomo Suzuki tuyên bố phê duyệt việc khởi công dự án. Chính quyền tỉnh và JR Central sau đó ký thỏa thuận trên cơ sở các cam kết bảo vệ môi trường tự nhiên.
Theo NHK World, thỏa thuận giúp dự án vượt qua rào cản pháp lý tại Shizuoka. JR Central cam kết thực hiện các biện pháp bảo tồn nghiêm ngặt, chú trọng bảo vệ dòng chảy sông Oi, trong khi hoạt động thi công sẽ được giám sát chặt chẽ.
Nếu hoàn tất thủ tục theo kế hoạch, việc xây dựng đoạn tuyến qua Shizuoka có thể bắt đầu trong năm nay. Tuy nhiên, do điều kiện thi công phức tạp, hạng mục này dự kiến cần khoảng 10 năm hoặc lâu hơn để hoàn thành. Theo các ước tính được đề cập, tuyến có thể đi vào hoạt động sớm nhất trong khoảng năm 2036–2037.
Đường sắt Chuo Shinkansen có thể đi vào hoạt động sớm nhất trong khoảng năm 2036–2037. (Ảnh minh họa)
Bên cạnh tiến độ, chi phí xây dựng cũng tạo sức ép lớn khi giá vật liệu và nhân công tăng cao. Tổng chi phí dự kiến cho đoạn Shinagawa – Nagoya hiện vào khoảng 11.000 tỷ yên (tương đương 67 tỷ USD), gấp khoảng hai lần mức dự toán 5.500 tỷ yên khi dự án được khởi động năm 2014.
Để thúc đẩy triển khai và kiểm soát chi phí, JR Central đã thành lập bộ phận chuyên trách, tập trung giám sát hoạt động phát triển công nghệ và tiến độ xây dựng.
Khi đi vào hoạt động, Chuo Shinkansen được kỳ vọng tạo thêm một trục giao thông chiến lược giữa các đô thị lớn của Nhật Bản. Tuyến mới vừa rút ngắn thời gian đi lại, vừa bổ sung năng lực vận tải và khả năng dự phòng cho hành lang Tokyo – Nagoya – Osaka, trong bối cảnh Tokaido Shinkansen đã khai thác hơn 60 năm.