'Siêu nhân học hành' nói chuyện ứng tuyển đại học top thế giới - Thanh Niên

Ở tuổi 31, Jamie Beaton không chỉ có hơn 10 bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ của những đại học hàng đầu thế giới, mà còn là nhà sáng lập công ty khởi nghiệp Crimson Education trong lĩnh vực giáo dục đang được định giá hơn 1 tỉ USD.

Hôm qua (27.9), nhân dịp Jamie Beaton đến VN, PV Thanh Niên đã có cuộc trò chuyện cùng anh.

VƯƠN RA THẾ GIỚI

Động lực nào để anh thực hiện hành trình học tập với kết quả "rất khó tin" và rồi khởi nghiệp trong lĩnh vực giáo dục?

Jamie Beaton: Mẹ tôi là người rất coi trọng giáo dục; bà có bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh, bằng về luật, thương mại. Thuở nhỏ ở New Zealand, tôi nhận thấy giáo dục chính là con đường để phát triển sự nghiệp ra thế giới. Từ năm 13 tuổi, tôi đã bắt đầu chuẩn bị và nộp đơn vào các đại học ở nước ngoài. Đến năm 18 tuổi, tôi trúng tuyển vào nhiều trường danh tiếng như Cambridge (Anh), Harvard, Yale, Princeton và Stanford (đều của Mỹ).

Sau đó, tôi nhận thấy cơ hội tuyệt vời để hỗ trợ các thế hệ sinh viên quốc tế vươn ra thế giới, và thế là tôi sáng lập Crimson Education năm 18 tuổi. Thực ra, mục tiêu ban đầu của tôi là làm việc tại Phố Wall (New York, Mỹ) và tôi có thời gian làm việc cho một quỹ đầu tư mạo hiểm tại New York. Đến năm 2016 (ở tuổi 21 - NV), tôi mở rộng Crimson trên phạm vi toàn cầu. Tôi thực sự tin rằng cánh cửa kết nối quốc tế đóng vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong thế giới hiện đại - nơi cần những sinh viên có trải nghiệm quốc tế và tư duy toàn cầu đa chiều.

Làm thế nào để anh có thể sắp xếp thời gian vừa học tập lấy bằng cấp tại nhiều đại học, đồng thời điều hành doanh nghiệp?

Khi học tại Đại học Harvard (Mỹ), nhờ chương trình giáo dục tại đây mà tôi có cơ hội tham gia các lớp thuộc nhiều lĩnh vực đa dạng, không chỉ thống kê, kinh tế, toán học mà còn cả tư duy đạo đức, triết học hay năng lượng tái tạo… Quá trình khám phá các lĩnh vực khác nhau khơi dậy trong tôi sự tò mò ngày càng lớn, thôi thúc tôi tiếp tục hành trình học tập. Ngoài các ngành quản trị kinh doanh, toán ứng dụng, tài chính, luật, quản lý giáo dục…, tôi còn học cả về quân sự, chính sách y tế…

Về sắp xếp thời gian, tôi luôn xác định rất rõ đâu là những việc cấp bách nhất. Vào mùa thi cử, tôi hoàn toàn tập trung cao độ và dành đủ thời gian để đạt kết quả tốt. Ngược lại, khi cần có mặt để giải quyết những vấn đề then chốt tại Crimson, tôi cũng sẵn sàng tạm gác lại các công việc khác.

CÁC ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI ƯU TIÊN GÌ ?

Những năm gần đây, các đại học hàng đầu của Mỹ như Harvard, Yale… có tỷ lệ trúng tuyển ngày càng thấp. Theo anh nguyên nhân từ đâu?

Tỷ lệ trúng tuyển ngày càng thấp vì số lượng học sinh ứng tuyển ngày càng nhiều. Nguyên nhân là tấm bằng từ các trường danh tiếng mang đến cơ hội làm việc ở những tập đoàn hàng đầu thế giới như NVIDIA, Tesla, Goldman Sachs, Blackstone… Thứ hai, các đại học lớn ngày càng có nhiều chính sách hỗ trợ tài chính nên giảm bớt gánh nặng về học phí. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của internet giúp học sinh trên toàn thế giới có thể dễ dàng tiếp cận, ứng tuyển vào các đại học danh giá.

Liên quan đến xét tuyển, theo anh thì nguyên nhân nào khiến nhiều đại học lớn của Mỹ, nổi bật là nhóm Ivy League, cũng như các đại học nổi tiếng của Anh như Oxford, Cambridge… ngày càng xem trọng năng lực thực tế hơn là điểm số?

Lý do là ngày càng có nhiều học sinh trên khắp thế giới đạt thành tích học tập xuất sắc, khiến sự cạnh tranh chuyển dịch sang việc thể hiện năng lực thực tế. Ngoài ra, các đại học còn muốn tìm kiếm những cá nhân có tiềm năng trở thành người sáng lập các doanh nghiệp mang tính đột phá cho thế hệ mới, hoặc trở thành lãnh đạo có ảnh hưởng về sau.

Vì vậy, họ tìm kiếm các dấu hiệu cho thấy bạn là người sáng tạo và khác biệt so với những học sinh chỉ giỏi về mặt học thuật đơn thuần. Các đại học đang nỗ lực tìm kiếm những nhà sáng lập xuất sắc trong tương lai, những ứng viên chứng minh bản thân có thể thành công bên ngoài phạm vi lớp học.

CÁNH CỬA CHO HỌC SINH VN

Trong vai trò điều hành công ty tư vấn giáo dục xử lý hàng chục ngàn hồ sơ ứng tuyển vào các đại học danh giá ở Anh và Mỹ, anh nhận thấy hồ sơ ứng tuyển của học sinh VN có gì khác so với bạn đồng trang lứa các nước khác?

Rất nhiều học sinh VN nộp đơn vào các ngành STEM, kinh tế… là những lĩnh vực mang tính ứng dụng cao. Ít học sinh chọn các ngành khoa học xã hội, chẳng hạn như cổ học, triết học hay văn học Anh. Một điểm nữa là học sinh VN rất hiệu quả khi thực hiện các dự án nghiên cứu cùng đội nhóm, nên sở hữu nền tảng học thuật ấn tượng hơn trong những lĩnh vực này. Ngược lại, học sinh VN hiếm theo đuổi các mô hình giáo dục đại học tập trung vào việc phát triển tư duy toàn diện và các kỹ năng có thể áp dụng linh hoạt (chứ không chỉ chuyên sâu vào ngành cụ thể).

Với đặc điểm như vậy, học sinh và phụ huynh VN nên lưu ý những gì?

So với các ngành khoa học xã hội, tỷ lệ trúng tuyển vào các ngành STEM thường thấp hơn. Tuy nhiên, đối với học sinh theo đuổi STEM, việc học vượt ra ngoài chương trình chính khóa, chẳng hạn tham gia các khóa học trước chương trình đại học hoặc hoàn thành sớm một số môn sẽ rất hữu ích. Ví dụ, nếu đang theo học chương trình IB, thì việc học các môn như toán cao cấp, các môn mà đại học Mỹ cho phép tích lũy tín chỉ từ sớm như toán giải tích sẽ mang lại lợi thế lớn. Ứng viên cũng cần đạt điểm SAT môn toán thật tốt.

Anh có thể đưa ra lời khuyên cho những học sinh đang hướng đến ứng tuyển vào các đại học danh giá của Mỹ và Anh trong thời gian tới?

Điều đầu tiên là bạn nên chuẩn bị từ sớm, như tôi đã bắt đầu hành trình từ khi 13 tuổi. Mọi người thường nghĩ rằng bắt đầu sớm sẽ gây thêm áp lực, nhưng thực tế lại giúp mọi việc nhẹ nhàng hơn vì bạn có nhiều thời gian để khám phá và thử sức với nhiều điều mới mẻ. Thứ hai, phần lớn quá trình này phụ thuộc vào động lực của chính học sinh. Vì vậy, điều thực sự quan trọng là tìm ra lĩnh vực chuyên biệt mà bản thân thực sự hứng thú. Khi đã tìm thấy niềm đam mê thực sự khơi dậy sự hào hứng, nhiều trở ngại trong quá trình này sẽ biến mất vì các em muốn thực hiện những hoạt động đó và có tinh thần tự giác rất cao.

Cuối cùng, anh có thể chia sẻ thêm lời khuyên nào cho học sinh và phụ huynh?

Việc theo học tại những ngôi trường hàng đầu thế giới như Harvard hay Stanford ban đầu nghe có thể giống như một câu chuyện cổ tích. Trên thực tế, nếu bắt đầu từ sớm và có đủ hoài bão, bạn hoàn toàn có thể đạt được điều đó. Vì vậy, hãy cứ đặt ra những mục tiêu cao và nỗ lực hết mình để nắm bắt những cơ hội tuyệt vời.

Sinh ra và lớn lên tại New Zealand, Jamie Beaton nhận bằng cử nhân rồi thạc sĩ về toán ứng dụng của Đại học Harvard ở tuổi 20. Tiếp đó, anh lấy thêm nhiều bằng cấp khác như tiến sĩ tại Đại học Oxford (Anh), thạc sĩ quản trị kinh doanh và thạc sĩ ngành giáo dục tại Đại học Stanford (Mỹ), bằng luật của Đại học Yale (Mỹ), thạc sĩ tài chính của Đại học Princeton (Mỹ), thạc sĩ quan hệ quốc tế của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc), cùng bằng thạc sĩ của các trường King's College London (Anh), Pennsylvania, Cornell, Dartmouth, Columbia (đều Mỹ). Tựu trung, Jamie Beaton đã nhận bằng thạc sĩ của 7 trong 8 đại học thuộc nhóm Ivy League (nhóm 8 đại học hàng đầu vùng Đông Bắc Mỹ).

Ở tuổi 19, Jamie Beaton nhận bằng đại học và làm việc tại phố Wall, rồi nhanh chóng huy động nguồn vốn 40 triệu USD chỉ trong 1 năm sau đó để phát triển Công ty Crimson Education do anh sáng lập từ năm 18 tuổi. Đến nay, Crimson Education - chuyên hoạt động trong lĩnh vực tư vấn giáo dục - được định giá hơn 1 tỉ USD, tài sản của Jamie Beaton cũng vượt mức 200 triệu USD.