Tọa đàm có sự tham gia của 7 chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực. Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm là bước chuyển trong tư duy phát triển từ đô thị “quay lưng ra sông” sang “quay mặt vào sông”.
Theo định hướng đang được đặt ra, không gian hai bên sông Hồng được kỳ vọng trở thành trục cảnh quan, văn hóa-lịch sử và không gian phát triển quan trọng của Thủ đô, đồng thời tăng khả năng tiếp cận dòng sông và mở rộng không gian công cộng phục vụ người dân.
Phát biểu đề dẫn tại tọa đàm, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh yêu cầu thay đổi cách nhìn nhận vị trí của sông Hồng trong cấu trúc phát triển của Thủ đô. Trong lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long-Hà Nội, sông Hồng đã bồi đắp nên những vùng đất, tạo lập nhiều xóm làng, bến bãi, không gian giao thương và các lớp trầm tích văn hóa đặc biệt của Thủ đô. Từ dòng sông, Hà Nội đã hình thành, phát triển và mở rộng qua nhiều thế kỷ.
Tuy nhiên, trong quá trình phát triển đô thị, do những yêu cầu đặc thù về phòng, chống lũ, hệ thống đê điều và nhiều điều kiện lịch sử khác, mối quan hệ giữa thành phố với dòng sông dần có những khoảng cách. Nhiều khu vực đô thị phát triển theo hướng “quay lưng ra sông”; hạ tầng khu vực ngoài đê còn thiếu đồng bộ; khả năng tiếp cận dòng sông của người dân hạn chế. Những giá trị về cảnh quan, sinh thái, văn hóa cũng như tiềm năng phát triển của khu vực hai bên sông chưa được khai thác tương xứng.
Theo Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Minh Đức: “Việc Hà Nội nghiên cứu Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, không đơn thuần là điều chỉnh một đồ án quy hoạch, mà là sự thay đổi trong cách nhìn nhận vị trí của dòng sông đối với cấu trúc phát triển của Thủ đô”.
Từ góc nhìn quy hoạch, kiến trúc, thủy lợi và không gian mặt nước, các chuyên gia đã trao đổi về cách tổ chức trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, khai thác tiềm năng của khu vực ven sông nhưng không làm suy giảm chức năng tự nhiên của dòng sông. Các vấn đề về hành lang thoát lũ, an toàn đê điều, khả năng thích ứng trước biến động của dòng sông, ứng dụng khoa học-công nghệ trong dự báo, mô phỏng và quản trị sông Hồng được phân tích tại tọa đàm.
Bên cạnh yêu cầu về an toàn và sinh thái, tọa đàm dành một phần nội dung quan trọng bàn về bảo tồn các lớp giá trị lịch sử, văn hóa của sông Hồng. Trong quá trình hình thành không gian đô thị mới, câu chuyện đặt ra không chỉ là bảo tồn các di tích, làng nghề mà còn là gìn giữ cấu trúc làng xóm, nghề truyền thống, tín ngưỡng, ký ức và đời sống cộng đồng đã hình thành qua nhiều thế hệ.
Đặc biệt, từ quan điểm quy hoạch vì con người, các chuyên gia đã thảo luận về những vấn đề đang rất được người dân quan tâm, đó là chỉnh trang và tái định cư khi triển khai các dự án trong không gian sông Hồng. Việc bố trí nơi ở mới cần gắn với duy trì sinh kế, hạ tầng, dịch vụ, các mối quan hệ xã hội và bản sắc cộng đồng; hướng tới mục tiêu người dân thật sự trở thành chủ thể thụ hưởng của quá trình phát triển.
Thông điệp xuyên suốt của tọa đàm đó là đưa sông Hồng từ một ranh giới tự nhiên trở thành trục không gian trung tâm của Thủ đô; phát triển hiện đại nhưng phải dựa trên nền tảng an toàn phòng, chống lũ, bảo vệ hệ sinh thái, gìn giữ bản sắc văn hóa và đặt chất lượng cuộc sống của người dân ở vị trí trung tâm.
Minh Thu