ST25 giữ vững danh hiệu gạo ngon nhất thế giới, người tiêu dùng vẫn khó tìm mua "hàng chuẩn"

Cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới 2026 vừa khép lại ngày 9/10 tại Manila (Philippines). Gạo Ông Cua ST25 của Việt Nam giữ vững vị trí giành vị trí thứ hai, sau Myanmar, trong khi Philippines đứng thứ ba. Ấn Độ và Thái Lan đồng hạng tư.

Đây tiếp tục là thành tích đáng chú ý của gạo Việt Nam tại sân chơi quốc tế. Trước đó, gạo ST25 đã ba lần giành giải Nhất vào các năm 2019, 2023 và 2025 tại cuộc thi do The Rice Trader (Mỹ) tổ chức.

Tuy nhiên, trái với danh tiếng trên thị trường quốc tế, việc tìm mua gạo ST25 đúng “chuẩn” tại thị trường trong nước vẫn khiến không ít người tiêu dùng bối rối.

Chị Thùy Minh (ngụ phường Tân Thới Hiệp, TPHCM) cho biết, vài năm trước, sau khi biết đến gạo ST25 qua cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới, chị mua về dùng thử và rất hài lòng với độ dẻo, thơm của cơm.

Thế nhưng gần đây, chị gặp khó khăn khi muốn tìm mua đúng loại gạo từng sử dụng. Tại các siêu thị, nhiều sản phẩm cùng mang tên ST25, khiến chị không biết đâu là loại gạo “chuẩn”.

Chị Hoàng Linh ở xã Hóc Môn (TPHCM) cũng bày tỏ sự hoài nghi khi cho rằng gạo ST25 trước đây có hương vị thơm ngon đặc trưng, nhưng khoảng hai năm trở lại đây, chị không còn cảm nhận được chất lượng như trước.

Gần đây nhất, chị hai lần mua gạo ST25 tại các siêu thị lớn nhưng chất lượng cơm không ngon bằng loại gạo được người quen mua trực tiếp từ Sóc Trăng.

Nhiều ý kiến cho rằng, người mua ngày càng khó lựa chọn khi gạo ST25 xuất hiện dày đặc trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và tại các cửa hàng bán lẻ với bao bì, cách trình bày tên sản phẩm và mức giá giữa các loại gạo có sự khác biệt.

Chị Nguyễn Thị Nhung (ngụ phường Tam Bình, TPHCM) cho biết gần đây, chị mua hai túi gạo 5kg trên kênh bán hàng trực tuyến của một siêu thị, với giá chỉ 140.000 đồng/túi. Thấy chữ ST25 được in nổi bật trên bao bì, chị nghĩ mình mua được gạo ngon với mức giá hợp lý.

Tuy nhiên, khi nấu cơm, cả gia đình nhận thấy chất lượng khác hẳn loại ST25 chị thường dùng. Cơm khô, cứng, nở không đều và gần như không có hương thơm đặc trưng.

Kiểm tra kỹ thông tin thành phần ở mặt sau bao bì, chị mới phát hiện sản phẩm là gạo pha trộn từ nhiều giống khác nhau, trong đó có gạo ST25.

“Tôi cứ nghĩ là ST25 thật vì ngoài bao bì ghi rất lớn, đến lúc nấu mới biết chất lượng không giống. Nếu không đọc kỹ thành phần, người mua rất dễ nhầm lẫn giữa gạo ST25 nguyên chất và sản phẩm có pha trộn các loại gạo khác”, chị Nhung nói.

Muốn giữ “tiếng thơm ST25”, phải kiểm soát độ thuần

Ông Trần Minh Thắng, Trưởng phòng Chính sách xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhận định, ST25 đã góp phần thay đổi cách thế giới nhìn nhận về chất lượng gạo Việt Nam.

Việc liên tục đạt thứ hạng cao tại cuộc thi quốc tế cũng tạo hiệu ứng lan tỏa, mở ra cơ hội gia tăng giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông dân.

Tuy nhiên, để duy trì thành tích và phát triển thị trường bền vững, chất lượng gạo cần được bảo đảm xuyên suốt chuỗi sản xuất, từ chọn giống, canh tác đến chế biến và thương mại.

Theo ông Thắng, thành tích tại các cuộc thi quốc tế giúp ST25 được biết đến rộng rãi hơn nhưng để chuyển hóa thành niềm tin và giá trị kinh tế lâu dài, người tiêu dùng cần có cách nhận diện rõ ràng. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần một hành lang tiêu chuẩn đủ chặt chẽ để bảo vệ chất lượng sản phẩm.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Hồ Quang Trí, Giám đốc DNTN Hồ Quang Trí, là đơn vị đại diện đơn vị sản xuất và kinh doanh thương hiệu Gạo Ông Cua, cho biết, hiện nay có nhiều doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gạo có sử dụng ST25 phối trộn với những giống lúa khác khiến độ thuần của gạo giảm. Khi đó, dù có tên là ST25 nhưng chất lượng sản phẩm không đảm bảo như nguyên bản.

Theo vị này, đặc tính của gạo ST25 là khi nấu cần ít nước, hạt cơm chín đều, mềm và có hương thơm tự nhiên. Khi phối trộn với những loại gạo khác, cơm có thể khô cứng, nở không đều và giảm chất lượng so với kỳ vọng của người mua.

Ông Trí cũng cho biết, Gạo Ông Cua thuần từ giống lúa ST25 hiện có quy cách đóng gói 3kg và 5kg. Trên bao bì có tem và mã số để người tiêu dùng quét bằng điện thoại nhằm kiểm tra thông tin sản phẩm.

Dù vậy, theo ông Trí, giải pháp từ phía doanh nghiệp chỉ có thể giải quyết một phần vấn đề. Về lâu dài, cần có cơ chế quản lý chất lượng và nhận diện thống nhất để bảo vệ giá trị của gạo thơm Việt Nam.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua, kỹ sư nghiên cứu giống lúa ST25, cũng cho rằng Việt Nam cần có cách tiếp cận bài bản hơn để phát triển thương hiệu gạo thơm trên thị trường quốc tế.

Theo ông Cua, trong lịch sử ngành lúa gạo Việt Nam, nhiều giống gạo đặc sản nổi tiếng đã hình thành ở cả ba miền như Nàng Thơm Chợ Đào ở Đồng bằng sông Cửu Long, gạo An Cựu ở Huế hay Tám Xoan Hải Hậu ở miền Bắc. Tuy nhiên, phần lớn vẫn chưa tạo được sức lan tỏa rộng trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, ST25 có khả năng thích nghi trên nhiều vùng sinh thái, từ Bắc vào Nam, từ khu vực ven biển đến cao nguyên. Riêng vụ Đông Xuân 2025-2026, diện tích gieo trồng ST25 đạt gần 200.000ha, còn riêng ĐBSCL đã có khoảng 35.000ha trồng lúa ST25.

Diện tích trồng lúa ST25 cũng đang có xu hướng mở rộng ra nhiều tỉnh thành do nhu cầu thị trường trong nước và đặc biệt là xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ, Nhật Bản… Điều này cho thấy tiềm năng mở rộng sản xuất rất lớn của giống lúa này.

Tuy nhiên, diện tích trồng tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn, từ khâu giống, canh tác, thu hoạch đến chế biến và đóng gói. Nếu không duy trì được độ thuần và chất lượng đồng nhất, danh tiếng của giống gạo này có thể bị ảnh hưởng.

Ông Cua kiến nghị cần xây dựng nhãn hiệu chứng nhận gạo thơm quốc gia Việt Nam ST25, đăng ký bảo hộ tại các thị trường nhập khẩu, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn chất lượng, đặc biệt là tiêu chí về độ thuần của hạt gạo.

Nhìn sang Thái Lan, quốc gia này đã phát triển nhãn hiệu chứng nhận gạo thơm Thai Hom Mali từ đầu thế kỷ 21. Việc gắn tên thương hiệu với những tiêu chuẩn chất lượng cụ thể giúp nước này duy trì sự đồng nhất của sản phẩm và củng cố vị thế trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, Việt Nam hiện có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn tương đối đầy đủ đối với gạo trắng, bao gồm các chỉ tiêu về tỷ lệ tấm, độ ẩm, hạt vàng, hạt đỏ, tạp chất và mức độ xay xát. Tuy nhiên, vẫn chưa có quy chuẩn kỹ thuật riêng cho sản phẩm gạo thơm để tạo cơ sở quản lý thống nhất về chất lượng.

Do đó, các chuyên gia cho rằng, việc xây dựng tiêu chuẩn và nhãn hiệu chứng nhận không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu mà còn tạo căn cứ để người tiêu dùng nhận biết sản phẩm đúng chuẩn, tránh tình trạng phải tự đọc và so sánh từng dòng thành phần trên bao bì.