Việt Nam đang tiếp tục củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu khi hoạt động sản xuất và nguồn cung ứng lần lượt tăng 12% và 11%, trong bối cảnh doanh nghiệp đẩy mạnh số hóa, nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng với những bất định kéo dài.
Việt Nam nổi lên trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Theo báo cáo Future of Trade (Tương lai Thương mại) năm 2026 của Standard Chartered với chủ đề “Đi qua kỷ nguyên bất định mang tính cấu trúc,” Việt Nam đang ghi nhận những chuyển biến tích cực trong hoạt động sản xuất và nguồn cung ứng.
Cụ thể, chỉ số đo lường của khảo sát cho thấy Việt Nam đạt 12% đối với hoạt động sản xuất và 11% đối với hoạt động nguồn cung ứng. Chi phí lao động cạnh tranh, dòng vốn FDI mạnh mẽ và các cải cách chính sách có trọng tâm đang góp phần đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Báo cáo dựa trên khảo sát với 2.100 lãnh đạo cấp cao và những người ra quyết định tại doanh nghiệp ở 27 thị trường, cho thấy xu hướng đang chuyển từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo địa lý sang tinh chỉnh chiến lược và nâng cao năng lực vận hành.
Xu hướng này đặc biệt phù hợp với Việt Nam và khu vực ASEAN, nơi các doanh nghiệp đang tập trung tăng cường chiến lược nhà cung cấp, quản trị hàng tồn kho, khả năng quan sát và dự báo.
Tại ASEAN, 86% doanh nghiệp ghi nhận những lợi ích có thể đo lường được từ ít nhất một năng lực số. Cũng có 86% doanh nghiệp cho biết số hóa giúp cải thiện quá trình ra quyết định nhờ tăng cường khả năng quan sát và dự báo, tỷ lệ cao nhất trên toàn cầu.
Theo ông Roberto Hoornweg - Tổng Giám đốc Khối Ngân hàng Doanh nghiệp và Đầu tư, Standard Chartered, khi doanh nghiệp giảm tập trung vào việc tái định hình chuỗi cung ứng và chú trọng hơn đến khả năng chống chịu, khả năng quan sát và tính linh hoạt, đầu tư vào năng lực số đang trở thành nguồn lợi thế cạnh tranh then chốt.
Việc kết hợp các công cụ số, thông tin chuyên sâu được hỗ trợ bởi AI và tích hợp chặt chẽ hơn chức năng ngân quỹ với chuỗi cung ứng có thể giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh hơn, ứng phó hiệu quả hơn với gián đoạn, đồng thời nâng cao mức độ sẵn sàng và khả năng duy trì hoạt động liên tục.
Số hóa trở thành công cụ ứng phó bất định
Báo cáo cho thấy 4/5 doanh nghiệp ghi nhận lợi ích từ đầu tư vào năng lực số, trong khi 83% cho biết các công cụ số giúp họ phản ứng nhanh hơn trước những gián đoạn trong chuỗi cung ứng.
Các dịch vụ được cung cấp bằng phương thức số như dịch vụ máy tính, điện toán đám mây, an ninh mạng, dịch vụ chuyên môn và các dịch vụ khác được cung cấp từ xa xuyên biên giới đang tăng trưởng nhanh chóng.
Kim ngạch xuất khẩu các dịch vụ này tăng 136% trong giai đoạn 2016-2025, cao hơn đáng kể mức tăng 70% của tổng xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ. Nhóm dịch vụ này chiếm 14,7% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu năm 2025, tăng từ 10,6% năm 2016.
Theo kịch bản “Đẩy nhanh Số hóa” được Standard Chartered và Oxford Economics xây dựng, đến năm 2031, thương mại quốc tế có thể tăng thêm 2,8 nghìn tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 7,6 tỷ USD mỗi ngày. Mức này cao hơn 6,9% so với kịch bản cơ sở.
Trong đó, thương mại dịch vụ được hưởng lợi rõ nét. Theo kịch bản này, thương mại dịch vụ có thể cao hơn 11,4% so với kịch bản cơ sở vào năm 2031, gần gấp đôi mức tăng dự kiến 5,9% đối với hàng hóa.
Sự cải thiện của các luồng dữ liệu, thanh toán số, hệ thống có khả năng tương tác và quy trình tuân thủ tinh gọn được kỳ vọng giúp giảm các rào cản xuyên biên giới.
AI cũng đang nổi lên như một động lực quan trọng của quá trình số hóa. Có 56% doanh nghiệp được khảo sát đánh giá AI có mức độ liên quan cao hoặc mang tính chuyển đổi đối với việc thúc đẩy số hóa thương mại.
Kỳ vọng cao nhất thuộc về các ngành công nghệ, truyền thông và viễn thông và năng lượng, với 62% doanh nghiệp đánh giá AI có mức độ liên quan cao hoặc mang tính chuyển đổi.
Trong bối cảnh bất định tiếp diễn, doanh nghiệp đang tận dụng những năng lực này để tinh chỉnh các chuỗi cung ứng hiện hữu, thay vì chỉ tập trung vào việc dịch chuyển địa điểm sản xuất và nguồn cung ứng.
Chuỗi cung ứng chuyển trọng tâm sang khả năng chống chịu
Hơn 9/10 doanh nghiệp dự kiến điều chỉnh hoạt động chuỗi cung ứng trong 3-5 năm tới, song khoảng 60% không có kế hoạch gia nhập hoặc rút khỏi thị trường trong các hoạt động tìm nguồn cung ứng, sản xuất và xuất khẩu. Thay vào đó, doanh nghiệp đang tập trung nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng hiện hữu.
Các chiến lược tập trung vào nhà cung cấp tăng 4,3 điểm, trong đó mức tăng tại châu Mỹ đạt 8,7 điểm và Trung Quốc Đại lục cùng Bắc Á đạt 6,8 điểm. Quản trị hàng tồn kho cũng ngày càng được chú trọng, tăng 2,9 điểm, với mức tăng mạnh nhất tại ASEAN, đạt 8,4 điểm, tiếp đến là Trung Đông và châu Phi với 6,7 điểm.
Khi hàng tồn kho lớn hơn, mạng lưới nhà cung cấp mở rộng và giao dịch xuyên biên giới gia tăng, nhu cầu về công cụ số, khả năng quan sát dữ liệu và ra quyết định có sự hỗ trợ của AI cũng tăng theo. Trong bối cảnh đó, chức năng ngân quỹ đang đảm nhận vai trò chiến lược hơn trong việc nâng cao khả năng chống chịu và hỗ trợ tăng trưởng.
Trong 3-5 năm tới, 37% doanh nghiệp dự kiến tích hợp chặt chẽ hơn chức năng ngân quỹ với chuỗi cung ứng, trong khi tỷ lệ tương tự có kế hoạch điều chỉnh chiến lược ngân quỹ. Quản trị rủi ro tiền tệ là ưu tiên của 57% doanh nghiệp, trong khi hơn 1/3 dự kiến mức độ rủi ro tỷ giá sẽ gia tăng.
Năng lực số đang hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các rủi ro này. Có 82% cho biết công cụ số cải thiện khả năng quan sát và dự báo trong chuỗi cung ứng và tài chính; 74% nhận định công cụ ngân quỹ số nâng cao khả năng chống chịu trong quản lý tiền mặt, thanh khoản và rủi ro tỷ giá.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục điều chỉnh, xu hướng đang chuyển từ những thay đổi mang tính địa lý sang nâng cao chất lượng vận hành, khả năng quan sát và tính linh hoạt. Với Việt Nam, đà tăng trong hoạt động sản xuất và nguồn cung ứng cùng xu hướng đẩy mạnh số hóa cho thấy dư địa để tiếp tục củng cố vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu./.
(Vietnam+)