Thành công đến từ đổi mới nhận thức
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quy mô dân số lớn, dân số trẻ, với những nhu cầu mới trong sinh hoạt cộng đồng, chính quyền một số địa phương đã chủ động thiết kế, tổ chức không gian sự kiện có tính chất biểu tượng, mang tinh thần hiện đại, nhằm tạo ấn tượng đặc biệt với người dân và du khách. Có thể kể đến Carnaval đường phố Hạ Long, ra đời năm 2007, Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng, ra đời từ năm 2008.
Carnaval Hạ Long đến nay đã trở thành một thương hiệu văn hóa của tỉnh Quảng Ninh, đóng góp quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế-xã hội và sự tăng trưởng mạnh mẽ về du lịch của tỉnh. Vốn là một tỉnh giàu có về tài nguyên biển và văn hóa truyền thống, sự xuất hiện của mô hình lễ hội hóa trang, diễu hành đường phố mới lạ đã gây sự chú ý xã hội chưa từng có tại thời điểm Carnaval lần đầu được tổ chức.
Sự xuất hiện của Carnaval Hạ Long bắt đầu từ mong muốn đổi mới hình thức tổ chức Lễ hội du lịch Hạ Long-Quảng Ninh, diễn ra hằng năm từ năm 1996, nhằm khuếch trương vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long được UNESCO ghi danh hai năm trước đó. Carnaval không mới lạ trên thế giới nhưng ở Việt Nam, Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên tổ chức, với những điều chỉnh cho phù hợp đặc trưng và điều kiện địa phương, như bên cạnh diễu hành trên phố còn có diễu hành trên biển với 150 chiếc tàu du lịch trang hoàng rực rỡ.
Ưu điểm nổi bật của Carnaval Hạ Long chính là sự ổn định về thời gian tổ chức, đúng dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5. Du khách trong nước có thể chủ động sắp xếp lịch trình, các hãng lữ hành chủ động đưa lễ hội vào chương trình giới thiệu sản phẩm tour tuyến với du khách quốc tế. Bên cạnh đó, Carnaval cũng thường xuyên được cập nhật, đổi mới, bổ sung nội dung, gia tăng vai trò của công nghệ trình chiếu hiện đại trong việc gây ấn tượng thị giác. Đặc biệt, tinh thần cộng đồng qua các kỳ lễ hội đều được nâng cao. Năm 2026, lần đầu tiên, 53/54 xã, phường trên địa bàn tỉnh tham gia thi thiết kế xe diễu hành, gia tăng sức hấp dẫn của chương trình, cố kết tính cộng đồng của người dân trong tỉnh.
Tương tự Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng, ra đời năm 2008, là mô hình sự kiện văn hóa giải trí thu hút du lịch hoàn toàn mới ở thành phố Đà Nẵng. Cũng xuất phát từ mong muốn tạo ra một mô hình sự kiện văn hóa quy mô lớn, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, có khả năng hấp dẫn du khách, từ một cuộc thi bắn pháo hoa quốc tế diễn ra trong một vài ngày, sự kiện được phát triển thành một lễ hội kéo dài trong mùa du lịch hè, từ cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 đến nửa đầu tháng 7, với chương trình phong phú, đa dạng hoạt động. Tới nay, Lễ hội đã thật sự trở thành một sự kiện đáng được mong chờ nhất trong năm tại thành phố Đà Nẵng.
Chủ động mở rộng không gian phát triển
Bên cạnh đó, các mô hình lễ hội, sự kiện văn hóa được định hình từ đặc thù, bản sắc văn hóa địa phương đã và đang được nhân rộng, duy trì sức hấp dẫn ở nhiều nơi.
Có thể kể đến thành phố Hải Phòng với Lễ hội Hoa phượng đỏ, mang tên loài cây hoa đã trở thành biểu tượng tươi đẹp của vùng đất cảng. Huế với Festival Huế định kỳ hai năm, hiện mở rộng quy mô với lịch trình kéo dài cả năm, luân phiên với năm diễn ra Festival Nghề truyền thống Huế. Lâm Đồng có Festival Hoa Đà Lạt định kỳ hai năm, diễn ra từ năm 2005, hiện có nhiều đổi mới trong cách thức tổ chức, như sự tham gia nhiều hơn của cộng đồng dân cư địa phương, gia tăng tính kết nối với các địa phương khác trong khu vực, mở rộng không gian trải nghiệm văn hóa-nghệ thuật với hàng chục sự kiện hưởng ứng Festival trong khoảng thời gian nhiều tháng trước khi diễn ra sự kiện Lễ hội chính thức. Lễ hội Cà-phê Buôn Ma Thuột định kỳ hai năm đã trở thành điểm hẹn văn hóa, du lịch và giao thương quốc tế, góp phần quan trọng thúc đẩy ngành cà-phê vùng Tây Nguyên phát triển...
Mô hình lễ hội phát huy bản sắc, đặc thù địa văn hóa của địa phương mới đây nhất là Lễ hội Văn hóa sông nước Cần Thơ. Lễ hội lần đầu được tổ chức vào tuần cuối cùng của năm 2025, dịp đón Tết Dương lịch năm 2026, với kế hoạch diễn ra hằng năm, có chủ đề riêng. Theo đại diện chính quyền địa phương, Lễ hội không chỉ là dịp quảng bá văn hóa sông nước vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thu hút khách du lịch đến với Cần Thơ “gạo trắng nước trong” mà còn là dịp cùng cộng đồng cư dân nâng cao nhận thức về giá trị bản sắc văn hóa địa phương, bảo vệ hệ sinh thái sông nước, cùng phát triển du lịch bền vững trong liên kết đa ngành nghề ở địa phương, liên kết vùng trong nước và tiến tới liên kết với các nước dọc sông Mekong.
Có thể nói, từ mẫu hình hoàn toàn “nhập khẩu” cho đến sự kiện được xây dựng trên nền tảng điều kiện đặc thù địa phương, các liên hoan, lễ hội lớn do chính quyền một số tỉnh, thành phố tổ chức đã và đang phát huy hiệu quả nhiều mặt. Trong đó, tính định kỳ, tinh thần liên kết cộng đồng ở nhiều mức độ, tinh thần đổi mới nâng cao chất lượng sự kiện là những yếu tố cốt lõi để duy trì sức sống, sức ảnh hưởng của sự kiện tới đời sống của địa phương, góp phần quan trọng trong chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển kinh tế, du lịch
THƯ ANH