Tái hiện cảnh Cá Ông cứu người ở Cần Giờ

Tối 24/9, tại Công viên Cần Thạnh, xã Cần Giờ, TPHCM, chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội Nghinh Ông TPHCM năm 2026 diễn ra trong không khí trang trọng, rộn ràng. Mang chủ đề “Khởi vượng tinh hoa”, chương trình thu hút đông đảo người dân, đồng thời có sự tham dự của ông Nguyễn Phước Lộc, lãnh đạo thành phố, các sở, ban, ngành và địa phương. Từ sân khấu hướng ra biển, những câu chuyện văn hóa của cư dân miền biển được kể lại bằng âm nhạc, nghi lễ, sân khấu hóa cùng các tiết mục nghệ thuật giàu bản sắc. Một trong những điểm nhấn gây xúc động là hoạt cảnh tái hiện cảnh ngư dân lênh đênh giữa biển khơi, bất ngờ đối mặt với sóng dữ và giông bão nguy hiểm. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, hình tượng Cá Ông, tức cá voi, xuất hiện như vị cứu tinh, giúp những người đi biển vượt qua hiểm nguy và trở về an toàn. Màn tái hiện không chỉ tạo ấn tượng trên sân khấu, mà còn gợi nhắc niềm tin lâu đời của ngư dân vào sự che chở linh thiêng giữa biển cả rộng lớn. Tục cúng Cá Ông là tín ngưỡng dân gian phổ biến trong cộng đồng ngư dân ven biển Việt Nam, trải dài từ khu vực Bắc Trung bộ đến các tỉnh Nam bộ. Người dân tôn kính cá voi bằng những cách gọi trang trọng như “Ông” hoặc “Đức Ông”, thể hiện lòng biết ơn đối với loài vật được xem là thần hộ mệnh biển cả. Qua nhiều thế hệ, tín ngưỡng ấy trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần, góp phần gắn kết cộng đồng ngư dân với biển quê hương. Ở Cần Giờ, để tưởng nhớ công ơn Cá Ông, người dân hằng năm tổ chức lễ tế trang trọng tại Lăng Ông Thủy Tướng, nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa biển đặc sắc. Trong khuôn khổ chương trình khai mạc, lãnh đạo xã Cần Giờ cũng dâng hương tri ân Thần Nam Hải Đại tướng quân tại Lăng Ông Thủy Tướng. Nghi lễ thành kính ấy tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời bày tỏ mong ước mưa thuận gió hòa, chuyến biển bình an và cuộc sống no đủ. Chương trình còn giới thiệu nghi thức Khai biển, nghệ thuật hát Bả trạo và những hình thức diễn xướng gắn bó mật thiết với cộng đồng cư dân vùng biển. Tiết mục hát Bả trạo vang lên trong không gian lễ hội, tái hiện tinh thần đoàn kết, nhịp lao động cùng khát vọng chinh phục biển khơi của người ngư dân. Những làn điệu và động tác biểu diễn vừa mộc mạc, vừa mạnh mẽ, giúp khán giả hôm nay cảm nhận rõ hơn sức sống của di sản truyền thống. Theo ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, điểm mới của lễ hội năm nay nằm ở việc mở rộng không gian tổ chức. Các hoạt động tại Cần Giờ được kết nối với khu vực Vũng Tàu, tạo nên một hành trình văn hóa chung trên cùng dải bờ biển của TPHCM. Sự kết nối này mở thêm cơ hội để ngư dân hai địa phương gặp gỡ, cùng tham gia mùa hội và chia sẻ những giá trị tín ngưỡng tương đồng. Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu đều được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023. Hai lễ hội diễn ra gần như cùng thời điểm, cùng hướng về biển và cùng thể hiện đạo lý biết ơn nguồn cội qua tín ngưỡng thờ Cá Ông. Theo định hướng của thành phố, việc mở rộng không gian giúp du khách có thể trải nghiệm trọn vẹn hơn hành trình văn hóa biển giữa Cần Giờ và Vũng Tàu. Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội năm nay được tổ chức phong phú, gần gũi với nhiều lứa tuổi thông qua không gian mở dành cho người dân và du khách. Các khu trưng bày giới thiệu hình ảnh, hiện vật về quá trình hình thành, phát triển lễ hội, cùng làng nghề, ngư cụ và đời sống gắn với nghề biển. Từ hoạt cảnh Cá Ông cứu người đến nghi lễ dâng hương, Lễ hội Nghinh Ông TPHCM năm 2026 đưa văn hóa biển đến gần công chúng bằng cách sinh động, giàu cảm xúc và đậm tinh thần tri ân.