Tài sản người Việt tăng nhanh, ngành quản lý gia sản cần cơ chế gỡ vướng

Sự gia tăng nguồn vốn của người dân, cùng nhu cầu đầu tư, bảo toàn và chuyển giao tài sản cho thế hệ kế tiếp đang mở rộng thị trường quản lý gia sản tại Việt Nam.

Tuy nhiên, để phát triển thành một ngành dịch vụ tài chính chuyên nghiệp, thị trường còn nhiều khoảng trống về sản phẩm, nhân lực, tiêu chuẩn nghề nghiệp và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích.

Tài sản cá nhân tăng, dư địa thị trường hàng chục tỷ USD

Theo báo cáo của McKinsey, tài sản tài chính cá nhân của người Việt, gồm tiền mặt, tiền gửi, trái phiếu và chứng khoán, đạt khoảng 360 tỷ USD vào cuối năm 2022 và có thể tăng lên khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, tương đương mức tăng trưởng khoảng 11% mỗi năm.

Tổ chức này ước tính lượng tài sản có thể được đưa thêm vào các hình thức quản lý chuyên nghiệp trong giai đoạn trên đạt khoảng 65-75 tỷ USD.

Sự gia tăng tài sản cũng thể hiện ở nhóm người có giá trị tài sản ròng lớn. Theo Knight Frank, Việt Nam có khoảng 1.233 cá nhân sở hữu tài sản từ 30 triệu USD trở lên và con số này được dự báo tăng lên khoảng 1.960 người vào năm 2031, tương đương mức tăng gần 60%.

Xu hướng này kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ tư vấn đầu tư, phân bổ danh mục, hoạch định hưu trí, bảo toàn tài sản và chuyển giao tài sản giữa các thế hệ.

Tại Diễn đàn Hoạch định tài chính cá nhân 2026 diễn ra ngày 3/10, TS Bùi Văn Huy, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho rằng thị trường đã chuyển sang một giai đoạn mới.

Nếu vài năm trước câu hỏi phổ biến còn là quản lý gia sản - wealth management - là gì, hiện nay mối quan tâm đang chuyển sang cách xây dựng và vận hành mô hình phù hợp với thị trường Việt Nam.

Theo ông Huy, quản lý gia sản không chỉ tập trung vào việc bảo vệ và chuyển giao tài sản của các gia đình có điều kiện. Nếu được tổ chức tốt, lĩnh vực này còn có thể giúp một phần tiền tiết kiệm và tài sản nhàn rỗi được phân bổ có hệ thống hơn vào các sản phẩm đầu tư và thị trường vốn.

TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam (VFCA), cũng cho rằng tài sản của hộ gia đình đang gia tăng trong khi nền kinh tế có nhu cầu lớn về nguồn vốn dài hạn.

Theo ông, vai trò của hoạch định tài chính và quản lý gia sản là giúp người sở hữu tài sản xác định mục tiêu, đánh giá rủi ro và phân bổ danh mục phù hợp, thay vì tập trung quá mức vào một vài loại tài sản hoặc chạy theo các cơ hội đầu tư ngắn hạn.

Nếu hình thành được một hệ thống tư vấn chuyên nghiệp, một phần nguồn tiết kiệm của người dân có thể được dẫn vào các kênh đầu tư dài hạn, qua đó vừa đáp ứng mục tiêu tài chính của từng gia đình, vừa bổ sung nguồn vốn cho thị trường.

Thiếu chuẩn nghề nghiệp và khung pháp lý

Dư địa lớn nhưng ngành quản lý gia sản tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu.

Theo ông Huy, thị trường hiện còn hạn chế về sản phẩm, chưa có khung pháp lý riêng đầy đủ cho lĩnh vực quản lý gia sản, đồng thời thiếu hệ thống chứng chỉ và tiêu chuẩn nghề nghiệp chung cho đội ngũ tư vấn.

Một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là sự khác biệt giữa tên gọi và bản chất dịch vụ.

Ông Nghĩa cho rằng nhiều tổ chức đã sử dụng các tên gọi như Wealth hay Private Wealth, nhưng hoạt động thực tế vẫn chủ yếu dừng ở việc phân phối từng sản phẩm tài chính. Trong khi đó, quản lý gia sản theo đúng nghĩa đòi hỏi phải xuất phát từ tổng thể tài sản, mục tiêu, khả năng chịu rủi ro và kế hoạch tài chính dài hạn của khách hàng.

Nhu cầu của khách hàng cũng ngày càng phức tạp. Thay vì chỉ gửi tiết kiệm hoặc đầu tư một vài sản phẩm, các gia đình bắt đầu quan tâm đồng thời đến bảo vệ thu nhập, mua nhà, đầu tư, hưu trí và chuyển giao tài sản cho thế hệ sau.

Sự phát triển của công nghệ tiếp tục tạo thêm thách thức. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu và xây dựng khuyến nghị đầu tư, nhưng đồng thời đặt ra các vấn đề về bảo mật thông tin cá nhân, tính minh bạch và trách nhiệm khi tư vấn không phù hợp.

Theo đại diện VFCA, thị trường hiện cũng chưa có bộ tiêu chuẩn thống nhất về năng lực tư vấn, đạo đức nghề nghiệp và kiểm soát xung đột lợi ích.

Đây là vấn đề đáng chú ý bởi đơn vị tư vấn có thể đồng thời nhận hoa hồng từ việc phân phối sản phẩm. Nếu không có cơ chế minh bạch và kiểm soát phù hợp, lợi ích của người tư vấn và khách hàng có thể không hoàn toàn trùng nhau.

Các chuyên gia cho rằng việc hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng chuẩn nghề nghiệp và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích sẽ là những điều kiện quan trọng để thị trường quản lý gia sản phát triển theo hướng chuyên nghiệp.

Khi đó, giá trị của ngành không chỉ nằm ở việc phục vụ nhóm khách hàng nhiều tài sản, mà còn ở khả năng giúp nguồn lực tài chính của các hộ gia đình được quản lý và phân bổ hiệu quả hơn.