Việc xe container không mấy "mặn mà" sử dụng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng ngoài yếu tố phí cao còn nằm ở các tiện ích và vấn đề hậu cần - Ảnh: T. THẮNG
Lãnh đạo Phòng CSGT Công an TP Hải Phòng cho biết qua khảo sát cho thấy một trong những nguyên nhân dẫn đến việc xe tải nặng, xe container không đi cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là do phí cao.
Ngoài ra tại khu vực nút giao quốc lộ 5 đoạn Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên - nhiều xe tải có thể di chuyển vào các đường nhánh để né trạm thu phí.
Tuy nhiên từ góc độ doanh nghiệp vận tải, ông Lê Thành Long - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vận tải tổng hợp Trung Thành (Hải Phòng) - chỉ ra thực tế bài toán kinh tế vận tải và hạ tầng cao tốc hiện nay khiến các doanh nghiệp, tài xế xe tải chưa "mặn mà" với cao tốc.
Tiện ích cho xe container và những "góc khuất" hậu cần
Trong tính toán của người ngoài ngành, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng giúp tiết kiệm từ 1-1,5 giờ di chuyển, qua đó giảm tiêu hao nhiên liệu do tắc đường và tăng vòng quay phương tiện.
Nhưng với các doanh nghiệp logistics trực tiếp vận hành, mỗi con số trên hóa đơn đều phải cân đo đến từng nghìn đồng.
Theo ông Long, hiện nay phương tiện vận tải đường bộ chủ yếu là rơ moóc 40 feet (nhóm 5) nên với mức phí 870.000 đồng/lượt trên tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, tổng chi phí cho 2 lượt đi và về khoảng 1.740.000 đồng.
"Hiện nay cước vận chuyển một container chặng Hải Phòng - Hà Nội dao động 5,5 - 6 triệu đồng, tiền phí cao tốc chiếm khoảng 30% doanh thu.
Tất nhiên nếu đi quốc lộ 5 xe vẫn mất 1,42 triệu đồng cho cả đi lẫn về. Mức chênh lệch giữa hai tuyến đường chỉ khoảng 320.000 đồng/chuyến.
Nhưng với doanh nghiệp vận tải, 320.000 đồng cũng là con số lớn. Chạy xong một chuyến xe, trừ hết chi phí cứng, lợi nhuận ròng của doanh nghiệp chỉ còn 1,2 - 1,5 triệu đồng, chưa tính khấu hao lốp, máy móc và xe.
Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, chênh lệch vài trăm nghìn đã quyết định sự sống còn của doanh nghiệp" - ông Long chia sẻ.
Tuy nhiên ông Long còn cho biết yếu tố kỹ thuật trong vận hành phương tiện vận tải nặng đã triệt tiêu ưu thế của đường cao tốc.
Bởi xe container chở hàng chục tấn hàng chỉ đạt mức tiêu hao nhiên liệu tối ưu khi chạy ở dải tốc độ 50-60km/h.
Trong khi đó cao tốc quy định tốc độ tối thiểu 60km/h và xe thường phải duy trì 60 - 80km/h khiến lượng dầu tiêu thụ vì thế có thể tăng thêm khoảng 30%. Xe vừa tốn dầu hơn, vừa nhanh hao mòn lốp và động cơ.
Trên các trục đường kết nối cảng biển với tuyến quốc lộ 5, quốc lộ 10 hiện nay đang được TP Hải Phòng triển khai nút giao, hầm chui, nên việc xe container dồn về dễ gây ùn tắc kéo dài - Ảnh: TRUNG KIÊN
Hậu cần giá bình dân chỉ có ở quốc lộ!
Ông Long thẳng thắn chỉ ra phí đường bộ chỉ là bề nổi của vấn đề. Lý do cốt lõi khiến các chủ doanh nghiệp và tài xế đồng lòng chọn quốc lộ nằm ở sự thiếu hụt tiện ích hạ tầng dọc tuyến cao tốc.
Cụ thể, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng hiện nay đang thiếu dịch vụ hậu cần "bình dân". Trái ngược với chuỗi quán ăn bình dân có giá từ 20.000 - 30.000 đồng, tiệm làm lốp, gara sửa chữa và bãi đỗ tắm rửa tự do bám dày đặc dọc quốc lộ, trên tuyến cao tốc hầu như không có dịch vụ kỹ thuật cho xe tải nặng.
"Xe tải đi đường bên dưới xịt lốp hay sự cố thì gọi thợ sửa chữa đầy hai bên đường. Trên cao tốc thì mỗi lần chạy vào để cứu hộ, sửa chữa đã tốn cả triệu đồng tiền công đi lại, chưa tính tiền vật tư sửa chữa.
Trạm dừng nghỉ cao tốc thì ăn uống giá cao hơn, chỉ phù hợp cho người đi xe du lịch, chứ không dành cho tài xế container" - ông Long phân tích.
Áp lực tiếp theo là quy định "4 giờ lái xe" và nguy cơ "phạt chồng phạt". Theo quy định Luật Giao thông, tài xế không được lái xe liên tục quá 4 giờ (mức phạt từ 8 - 10 triệu đồng đối với doanh nghiệp và 4 - 6 triệu đồng đối với lái xe nếu vi phạm).
Khi thiết bị định vị báo động sắp hết 4 giờ, tài xế bắt buộc phải dừng nghỉ tối thiểu 15 phút. Tuy nhiên nếu các trạm dừng nghỉ trên cao tốc quá tải, tài xế sẽ không có chỗ đỗ.
Trường hợp đánh liều tấp xe vào làn khẩn cấp sẽ lập tức đối mặt với án phạt nguy hiểm và tốn kém.
Bên cạnh đó, tâm lý sợ phạt và phải trả từ tiền túi của tài xế khi vướng lỗi về tốc độ (như tụt ga xuống dưới 60km/h khi lên dốc) hoặc không giữ khoảng cách an toàn đều sẽ do tài xế tự bỏ tiền túi ra nộp, chứ công ty không trả thay.
Một biên bản phạt 5 triệu đồng có thể "bay" mất nửa tháng lương, khiến nhiều tài xế rủ nhau tẩy chay hoặc nhất quyết từ chối đi cao tốc.
Hàng hóa và nhà máy bám quốc lộ, xe container phải "đu" theo
Ngoài ra, bài toán hiện đại hóa hạ tầng nhưng thực tế chưa theo kịp như hầu hết các khu công nghiệp, nhà máy lớn (như khu vực Phố Nối - Hưng Yên) đều bám dọc quốc lộ 5 cũ. Xe có đi cao tốc, rồi vẫn phải chạy đường vòng ngược lại, tốn kém lại mất thêm thời gian.
Nói với Tuổi Trẻ, ông Lê Thành Long nhận định việc kiến nghị giảm phí toàn tuyến Hà Nội - Hải Phòng là khó khả thi và cũng khó hút xe lên cao tốc, vì những bất cập về vị trí nhà máy và thiếu tiện ích đã nói ở trên.
Thay vào đó, doanh nghiệp vận tải đề xuất TP Hải Phòng và đơn vị quản lý hạ tầng tập trung giải quyết đúng "điểm nghẽn" hạ tầng địa phương, đó là giảm phí linh hoạt cho đoạn từ cảng Đình Vũ ra nút giao quốc lộ 10 (An Lão).
Doanh nghiệp vận tải cho rằng việc giảm phí toàn tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng không mang lại hiệu quả đột phá, nên xem xét giảm phí ở những đoạn ngắn để kéo xe dồn về - Ảnh: T. THẮNG
"Hiện nay đoạn đường bao Đình Vũ và đường Bùi Viện tại Hải Phòng đang thi công hầm chui nên tắc nghẽn rất nghiêm trọng. Phí cao tốc đoạn từ Đình Vũ ra quốc lộ 10 chỉ khoảng 206.000 đồng, tương đương gần 7 lít dầu.
Nếu xe đi cao tốc đoạn ngắn này để thoát tắc đường, lượng dầu tiết kiệm được do không phải dừng chờ nhích từng chút một hoàn toàn đủ để bù đắp 200.000 đồng tiền phí.
Bản chất ở đây không phải là giảm bao nhiêu tiền, mà là tính tiện ích có giải quyết được bài toán vận hành hay không" - ông Long nhấn mạnh.
Để chính sách giảm phí đoạn ngắn thực sự phát huy tác dụng, doanh nghiệp kiến nghị chính quyền địa phương và Hiệp hội Vận tải cần phối hợp tuyên truyền rõ bài toán kinh tế cho các chủ xe.
Đồng thời các cơ quan chức năng cần nghiên cứu linh hoạt trong cơ chế kiểm soát tốc độ tối thiểu ở các đoạn kết nối/lên dốc và sớm quy hoạch các điểm dừng chân sinh hoạt cơ bản cho tài xế.
"Khi các điểm nghẽn về hạ tầng, chi phí và tâm lý được tháo gỡ đồng bộ, dòng xe container sẽ tự giác chuyển luồng lên cao tốc mà không cần đến các mệnh lệnh hành chính" - ông Long cho hay.
Kiến nghị giảm phí để container đi cao tốc Hà Nội - Hải PhòngHải Phòng kiến nghị nghiên cứu giảm phí để container sử dụng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, nhằm giảm tải cho quốc lộ 5 đang thường xuyên ùn tắc.