Đà tăng của “vàng đen” kéo theo nhiều hệ lụy, buộc các quốc gia phải tăng cường khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường và rủi ro địa chính trị ngày càng khó đoán.
Thị trường dầu mỏ thế giới vừa chứng kiến một phiên giao dịch đầy biến động khi giá dầu ngày 22/10 vừa qua đồng loạt tăng mạnh lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2026, trước những diễn biến an ninh mới tại Trung Đông. Phản ứng trên thị trường “vàng đen” phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng lớn của giới đầu tư trước nguy cơ xung đột tại Trung Đông lan rộng, đe dọa các cơ sở năng lượng và tuyến vận tải dầu mỏ tại một trong những khu vực có vị trí chiến lược hàng đầu thế giới.
Hai “điểm nóng” xung đột là các cuộc tấn công mới của lực lượng Houthi nhằm vào Saudi Arabia cùng với nguy cơ leo thang đối đầu Mỹ Iran trở thành “thùng thuốc súng” nguy hiểm làm gia tăng quan ngại về khả năng gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu mỏ. Tình hình đặc biệt đáng lo ngại sau khi các tin tức truyền thông đưa tin rằng, Mỹ và Israel đang ráo riết chuẩn bị cho một kế hoạch tấn công ngắn ngày nhưng với cường độ cao nhằm vào Iran, trong khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo sẽ tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ nếu Washington tiếp tục hộ tống tàu thuyền qua Eo biển Hormuz.
Trung Đông giữ vai trò quan trọng trong cán cân cung ứng năng lượng thế giới. Vì thế, bất kỳ diễn biến nào đe dọa hoạt động khai thác, xuất khẩu hoặc vận chuyển dầu tại khu vực này đều có thể nhanh chóng tác động đến thị trường quốc tế.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, lượng dầu thô dự trữ của Mỹ giảm mạnh cũng tác động đến giá. Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), dự trữ dầu thô của nước này giảm 3,06 triệu thùng trong tuần trước, xuống còn 412,5 triệu thùng. Mức giảm này cao hơn đáng kể so với con số giảm 820.000 thùng mà giới phân tích dự báo. Sự sụt giảm dự trữ có thể được thị trường xem là dấu hiệu nguồn cung ngắn hạn đang thắt chặt, đặc biệt khi kết hợp với nguy cơ gián đoạn tại Trung Đông.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường dầu mỏ không hoàn toàn là câu chuyện thiếu hụt nguồn cung tức thời. Báo cáo thị trường dầu mỏ tháng 10/2026 của IEA cho biết, xuất khẩu dầu thô từ các nước vùng Vịnh đã phục hồi đáng kể trong tháng 9, tiến gần hơn đến mức trước khi xung đột bùng phát. Tuy nhiên, các cuộc tấn công mới vào cơ sở năng lượng và hoạt động hàng hải đang đe dọa làm gián đoạn tiến trình phục hồi. Giới phân tích nhận định, giá dầu vẫn duy trì ở mức cao dù lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông đã phục hồi vượt mức trước khi xung đột bùng phát. Điều này cho thấy thị trường đang lo ngại nguồn cung có thể bị gián đoạn trở lại nếu giao tranh leo thang.
Thực tế vừa qua cho thấy, thị trường dầu mỏ không chỉ vận hành theo quy luật cung-cầu thông thường. An ninh hàng hải, xung đột quân sự, chính sách của các nước sản xuất lớn và kỳ vọng của giới đầu tư đều có thể làm thay đổi giá năng lượng trong thời gian ngắn. Với các quốc gia nhập khẩu năng lượng, thách thức không đơn thuần là ứng phó với một phiên tăng giá, mà đứng trước yêu cầu cấp bách phải nâng cao sức chống chịu trước những cú sốc có thể lặp lại. Trong một thế giới đối mặt nhiều rủi ro địa chính trị, bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định chính là một phần thiết yếu của chiến lược giữ vững ổn định kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia.
ANH THƯ