Tăng cường trách nhiệm trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 24/9, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ vẫn kế thừa phạm vi điều chỉnh như Luật hiện hành, cụ thể là quy định về quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và việc bảo hộ các quyền đó.

Đáng chú ý, dự thảo Luật chuyển chức năng quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, quy định này là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống sở hữu trí tuệ trong bối cảnh tinh gọn bộ máy và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, phát huy tiềm năng của việc bảo hộ giống cây trồng đối với việc phát triển ngành nông nghiệp thông qua gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng; đề nghị Chính phủ chỉ đạo chặt chẽ việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ, cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực giữa hai Bộ, bảo đảm thực hiện thống nhất, liên tục, không làm gián đoạn công việc, không làm mất hoặc phân tán năng lực chuyên môn hiện có.

Trường hợp cần thiết, đề nghị sửa đổi quy định Luật Trồng trọt về việc cấp quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng đồng thời với việc cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng để bảo đảm việc áp dụng rõ ràng, thống nhất bởi nội dung này sẽ do 2 cơ quan thực hiện.

Về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh, Thường trực Ủy ban đề nghị phải bảo đảm thực chất, gắn với đơn giản hóa trình tự, thủ tục, tránh việc chỉ bỏ quy định trong luật nhưng vẫn quy định tại các văn bản dưới luật, hướng đến thuận lợi tối đa, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp; đồng thời có cơ chế hậu kiểm phù hợp để bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng lần này sửa tập trung chuyển trọng tâm để thích ứng với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo AI. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần quan tâm cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện; rút ngắn thời gian nhưng phải đòi hỏi nguồn lực con người, hạ tầng số mạnh mẽ. Cần cơ chế thẩm định nhanh, ưu tiên lĩnh vực chiến lược công nghệ xanh, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dược phẩm thay vì áp dụng tràn lan. Đồng thời thúc đẩy khai thác thương mại, tài sản hóa quyền sở hữu trí tuệ...

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần bảo đảm đối tượng thích ứng kinh tế số, quy định chỉ tiêu nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng đối với sản phẩm phi vật thể để tránh tranh chấp; làm rõ ranh giới với quyền tác giả, phần mềm, giao diện để tránh chồng chéo.

Nhấn mạnh xử lý vấn đề AI là điểm đột phá, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng; kiểm soát chặt hơn việc đăng ký nhãn hiệu quốc gia….

Thời gian tới, Chính phủ cần đặc biệt quan tâm ban hành nghị định về AI, tham vấn rộng rãi cộng đồng công nghệ và chủ sở hữu quyền. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống định giá sở hữu trí tuệ chuẩn mực và cơ sở dữ liệu giao dịch công khai; đầu tư mạnh vào nhân sự, công nghệ thẩm định.

Làm rõ một số nội dung trong dự thảo Luật, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, phạm vi sửa đổi nằm ở 3 nhóm vấn đề chính, gồm: đơn giản hóa thủ tục hành chính; cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện; thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về giống cây trồng.

Chính phủ xác định sửa đổi luật lần này nhằm tạo thuận lợi tối đa cho các hoạt động đăng ký, xác lập và khai thác quyền sở hữu trí tuệ; đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết; đồng thời kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước theo hướng tập trung, thống nhất đầu mối.

Về chuyển chức năng quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng, Phó Thủ tướng nêu rõ việc này nhằm gắn kết chặt chẽ nghiệp vụ bảo hộ giống cây trồng với hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ; phù hợp với thông lệ và công ước quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới.

Cũng theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, tới đây sẽ sửa Luật Trồng trọt cho phù hợp với việc chuyển giao, rà soát lại các điều kiện để bảo đảm quản lý nhà nước hiệu quả, không tạo khoảng trống trong quá trình thực hiện.

VĂN TOẢN