Nỗi lo giá leo thang
Bộ Nội vụ tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định mức lương tối thiểu, trên cơ sở khuyến nghị tăng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027. Theo đó, vùng I sẽ là 5.700.000 đồng/tháng, vùng II là 5.080.000 đồng/tháng, vùng III là 4.450.000 đồng/tháng, vùng IV là 4.040.000 đồng/tháng. Tiền lương tối thiểu là mức sàn thấp nhất nhằm bảo vệ lao động yếu thế, đồng thời là cơ sở để người lao động và người sử dụng lao động thương lượng, thỏa thuận tiền lương. Trong một khảo sát gần đây (với 2.000 lao động) của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, kết quả cho thấy: 20,6% không đủ sống; 7,9% cơ bản dư dả, có tích lũy; 54,3% người lao động vừa đủ chi tiêu cơ bản; 17,2% phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ.
Việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng dựa trên tăng trưởng về GDP, chỉ số giá tiêu dùng, năng suất lao động. Theo ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Tiền lương quốc gia, đợt điều chỉnh lương lần này góp phần cải thiện đời sống người lao động, vừa góp phần chia sẻ với cộng đồng doanh nghiệp trong duy trì đà khôi phục sản xuất.
Tìm hiểu tại một số khu công nghiệp, nhiều công nhân, người lao động mong muốn khi tăng lương, đời sống sẽ được cải thiện phần nào. Anh Nguyễn Văn Bằng, công nhân Khu công nghiệp Bắc Thăng Long, xã Thiên Lộc (Hà Nội) chia sẻ: Chúng tôi vui vì thu nhập danh nghĩa sẽ được cải thiện, nhưng cũng có phần lo lắng vì điệp khúc “lương chưa tăng, giá đã chạy trước” vốn là một kịch bản quá đỗi quen thuộc.
Nhận diện nguy cơ này, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cũng chia sẻ: “Năm nay, khá nhiều mặt hàng đã tăng giá và đến cuối năm, đầu năm 2027 sẽ nhúc nhích tăng. Các cơ quan chức năng cần thực hiện hiệu quả hơn giải pháp ổn định giá cả thị trường”.
Về lâu dài, lương tối thiểu cần hướng tới mục tiêu đáp ứng các nhu cầu cơ bản của công nhân, nâng cao hơn nữa đời sống của lao động, để họ gắn bó hơn với doanh nghiệp".
Bà Nguyễn Thị Lan Hương,
nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Nội vụ)
Giải pháp từ cơ chế ba bên
Chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần, Tiến sĩ Vũ Xuân Hùng, Chuyên gia giáo dục và phát triển nhân lực, cho biết: “Để hỗ trợ người lao động một cách thực chất, ngoài việc điều chỉnh lương cơ bản, chúng ta cần một hệ thống giải pháp đồng bộ từ ba phía: Nhà nước, doanh nghiệp và chính người lao động. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần bình ổn giá và an sinh xã hội. Về phía doanh nghiệp, cần chuyển dịch từ “lương tối thiểu” sang “phúc lợi tối ưu”. Về phía người lao động, phải tự quản lý tài chính và nâng cấp bản thân. Trước sự biến động của thị trường, bản thân người lao động cần thay đổi thói quen tiêu dùng, thắt chặt chi tiêu với những nhu cầu không thiết yếu và học cách lập ngân sách cá nhân. Sự thông minh trong tiêu dùng (mua sắm chung, tận dụng các chương trình bình ổn giá) sẽ giúp giảm thiểu đáng kể áp lực tài chính”.
Cũng theo tiến sĩ Vũ Xuân Hùng, nguyên nhân cốt lõi khiến người lao động chịu ảnh hưởng khi giá cả leo thang là chi phí cho các nhu cầu cơ bản (ăn uống, đi lại, nhà ở) chiếm tỷ trọng quá lớn trong thu nhập. Do đó, giải pháp cấp bách và mang tính quyết định là Chính phủ cần siết chặt công tác thanh tra, kiểm soát giá cả các mặt hàng thiết yếu. Nhà nước cần có cơ chế giám sát chặt chẽ, chế tài xử lý nghiêm các trường hợp chủ nhà trọ mượn cớ tăng lương để “té nước theo mưa”, tự ý tăng giá phòng, giá điện nước trái quy định. Về dài hạn, việc đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội, thiết chế công đoàn (siêu thị công nhân, nhà trẻ trợ giá tại khu công nghiệp) chính là cách tăng lương gián tiếp và bền vững nhất cho người lao động.
Trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở việc tuân thủ mức lương tối thiểu theo luật định. Để giữ ổn định lực lượng lao động, các công ty cần tăng cường các gói phúc lợi. Một bữa ăn ca được cải thiện chất lượng, một chuyến xe đưa đón công nhân, hay việc liên kết với các nhà cung cấp để mua nhu yếu phẩm giá sỉ bán lại cho người lao động... là những giải pháp rất thiết thực. Bên cạnh đó, thay vì chỉ tăng lương cơ bản, doanh nghiệp nên tập trung đào tạo nâng cao tay nghề, tạo cơ chế thưởng theo năng suất. Khi năng suất lao động tăng, thu nhập thực tế của người lao động sẽ tăng lên tương xứng mà không gây áp lực lên chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
“Một trong những vấn đề quan trọng, chính người lao động phải liên tục tự học hỏi, nâng cao tay nghề. Nếu có điều kiện có thể chuyển sang các vị trí việc làm có giá trị gia tăng cao hơn”, GS, TS Giang Thanh Long, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân, khuyến nghị.
HẢI MIÊN