Tàu hút cát trái phép hoành hành trên sông Lam: Vì sao để vi phạm kéo dài? - Thanh Niên

Lực lượng chức năng cho rằng đã bố trí phương tiện tuần tra, nhưng hoạt động khai thác cát trái phép trên sông Lam, đoạn qua xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), vẫn diễn ra. Trong khi đó, người dân xót ruột nhìn tài nguyên bị lấy trộm, đồng thời lo sợ bờ sông tiếp tục sạt lở.

Kè chống sạt lở cũng bị đe dọa

Dẫn phóng viên ra bờ sông Lam, khu vực phía sau nhà dân ở xóm Hưng Lam 2, xã Hưng Nguyên Nam, ông D.V.P chỉ về phía bờ kè và cho biết công trình này được xây dựng hơn 10 năm trước nhằm chống sạt lở, bảo vệ đất sản xuất và nhà cửa của người dân.

Bờ kè được xây dựng khá kiên cố với bê tông, đá hộc và đá rọ. Tuy nhiên, nhiều đoạn đã xuống cấp nặng, một số vị trí bị sập, chỉ còn trơ những rọ đá. Đáng lo hơn, tại khu vực có những bụi tre mọc ven sông, tình trạng sạt lở vẫn diễn ra nghiêm trọng. Theo người dân, đây cũng là nơi thường xuyên xuất hiện các tàu hút cát. "Vị trí này khó xua đuổi nên họ lợi dụng để hút nhiều hơn. Chúng tôi phải dùng đá ném lên tàu, họ mới chịu đi. Hôm nay nước sông lớn nên khó nhìn chứ nước rút thì nhìn thấy hàm ếch bên dưới, rất đáng lo", một người dân nói.

Theo ông P., lo sợ những chiếc tàu hút cát hoạt động gần bờ làm gia tăng sạt lở nghiêm trọng, ông cùng một số người dân nhiều lần phải thức thâu đêm để xua đuổi. Ông P. cùng một số người dân địa phương đã thực hiện việc đuổi tàu hút cát trái phép từ năm 2018, sau khi bờ kè vừa mới hoàn thành nhưng đã có dấu hiệu bị sạt lở do nạn hút cát trái phép. Có lần ông bị những người khai thác cát đe dọa. Ông phải trình báo công an và sau đó không còn tình trạng này.

"Chúng tôi chỉ mong chính quyền địa phương và lực lượng chức năng chấn chỉnh, dẹp bỏ nạn khai thác trái phép này để bảo vệ nguồn tài nguyên và chống sạt lở, bảo vệ đất", ông P. nói.

Không chỉ lo mất đất, người dân còn bức xúc khi chứng kiến những đoàn tàu lớn liên tục xuất hiện trên sông, thả vòi xuống lòng sông hút cát rồi rời đi.

Tăng cường tuần tra nhưng vẫn khó?

Tại khu vực bến cát thuộc xã Hưng Nguyên Nam, lực lượng chức năng đã được bố trí 3 chiếc xuồng để tuần tra, kiểm tra và xử lý hoạt động khai thác cát trái phép. Tuy nhiên theo người dân, các chủ tàu thường bố trí người cảnh giới trên một số vị trí dọc tuyến đê sông Lam. Khi phát hiện lực lượng chức năng sử dụng ca nô tuần tra, thông tin nhanh chóng được báo cho các tàu đang hút cát để tìm cách tẩu tán.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Cao Anh Đức, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam, cho biết trên địa bàn xã hiện có 2 mỏ cát được cấp phép, trong đó một mỏ nằm tại khu vực ranh giới giữa Nghệ An và Hà Tĩnh. Theo ông Đức, công an xã đã bố trí phương tiện trên sông để tuần tra, đồng thời thường xuyên tổ chức các đợt kiểm tra nhằm ngăn chặn hoạt động khai thác cát trái phép diễn ra ngoài khu vực 2 mỏ này. Một số tàu đã bị bắt và xử phạt. "Tình trạng này như bắt cóc bỏ đĩa. Dù làm quyết liệt nhưng vẫn chưa thể ngăn chặn triệt để", ông Đức nói.

UBND xã cũng đề nghị lực lượng công an phối hợp người dân có đất sản xuất ven sông để cài cắm nguồn tin, ghi nhận hình ảnh làm căn cứ xử lý. Tuy nhiên theo ông Đức, một số người dân không dám cung cấp thông tin vì lo bị trả thù, khiến việc phối hợp gặp khó khăn.

Đại diện Công an xã Hưng Nguyên Nam cho biết dù đã bố trí ca nô tuần tra, các đối tượng vẫn lợi dụng ban đêm, trời mưa hoặc những thời điểm lực lượng chức năng khó quan sát để hoạt động. Trong khi đó, việc xử lý trên sông nước vào ban đêm, trời mưa rất phức tạp. "Chúng tôi cũng rất ngạc nhiên khi phát hiện tình trạng khai thác diễn ra cả ban ngày", vị này nói.

Theo đại diện Công an xã Hưng Nguyên Nam, lực lượng chức năng đã lập tổ thường trực để tuần tra, xua đuổi nhưng không thể bố trí người trực liên tục được. Khi phát hiện tàu khai thác trái phép và sử dụng ca nô tiếp cận, các tàu thường phát hiện lực lượng chức năng từ xa rồi nhanh chóng di chuyển, khiến việc kiểm tra, xử lý gặp khó khăn.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Đức Ánh, Phó giám đốc Sở Công thương Nghệ An, cho biết thời gian qua tỉnh Nghệ An đã có văn bản chỉ đạo kiểm tra, xử lý tình trạng khai thác khoáng sản không đúng quy định trên địa bàn.

Theo ông Ánh, tình trạng khai thác cát trái phép đã được ngành chức năng và tỉnh nắm bắt. Tuy nhiên, việc xử lý triệt để vẫn gặp nhiều khó khăn và cần triển khai theo từng giai đoạn. Phòng Địa chất khoáng sản mới được chuyển từ Sở NN-MT sang Sở Công thương nên cần thêm thời gian để ổn định tổ chức, phối hợp với các lực lượng liên quan trong công tác quản lý, kiểm tra và xử lý.

Ông Ánh cũng cho biết sẽ chuyển thông tin phản ánh của phóng viên đến phòng chuyên môn để phối hợp với các lực lượng liên quan kiểm tra, sớm xử lý tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Lam.

Trong khi đó, trao đổi với phóng viên, người dân sống ven sông vẫn canh cánh nỗi lo. Với họ, chỉ khi nào nạn khai thác trái phép này thực sự chấm dứt thì mới hết nỗi lo sạt lở và hết phải thức đêm để xua đuổi tàu hút trộm cát.

Ngày 6.10, sau những ngày ghi nhận, phóng viên Thanh Niên đã chuyển thông tin phản ánh về tình trạng khai thác cát trái phép tại khu vực này cho lãnh đạo UBND xã Hưng Nguyên Nam và Phòng Địa chất khoáng sản (Sở Công thương Nghệ An), kèm một số hình ảnh tàu đang ngang nhiên hút cát. Khuya 6.10, lực lượng chức năng đã bắt giữ 3 tàu đang hút cát trái phép tại khu vực này. Ngày 16.10, trao đổi với phóng viên, lãnh đạo xã Hưng Nguyên Nam cho biết các tàu này vẫn đang được lực lượng chức năng tạm giữ và hoàn thiện hồ sơ để xử lý. Trong khi đó, người dân địa phương cho biết sau khi bắt giữ 3 tàu khai thác trái phép nói trên, nạn hút cát trộm tạm ngưng được vài đêm, sau đó lại tái diễn dù số lượt tàu hút có giảm so với trước đó. Ông Cao Anh Đức, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam, cho biết công an xã đang phối hợp các cơ quan chức năng thực hiện chuyên đề để ngăn chặn và xử lý nghiêm nạn hút cát trái phép này.