Ngày 21/10, tỉnh Tây Ninh tổ chức Hội thảo khoa học “Đánh giá thực trạng và đề xuất mô hình đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Tây Ninh”, với sự tham gia của các nhà khoa học, cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Theo bà Châu Thị Lệ, Phó Giám đốc Sở Công thương Tây Ninh, xuất nhập khẩu có vai trò quan trọng trong khai thác lợi thế địa kinh tế, kết nối vùng, thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, phát triển công nghiệp, nông nghiệp và mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa.
Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh ước đạt 15,5 tỷ USD, tăng 19%; nhập khẩu đạt 11,5 tỷ USD, tăng 15,6%. Thặng dư thương mại đạt 4 tỷ USD. Tây Ninh hiện đứng thứ 9 trong 34 tỉnh, thành phố về kim ngạch xuất nhập khẩu, với hàng hóa được giao thương tới hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, kết quả tăng trưởng đặt ra yêu cầu chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả xuất khẩu. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hùng Cường, Trường đại học Ngoại thương tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, năng lực cạnh tranh của một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về vốn, công nghệ, quản trị và nhân lực. Cơ cấu xuất khẩu vẫn phụ thuộc đáng kể vào gia công, nguyên liệu nhập khẩu và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; giá trị gia tăng nội địa ở một số ngành hàng chưa cao.
Theo ông Cường, Tây Ninh cần phát triển đồng bộ hạ tầng logistics, tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, giữa sản xuất với chế biến và giữa các địa phương trong vùng. Cùng với đó, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và đáp ứng các yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững của thị trường quốc tế.
Đề xuất giải pháp thời gian tới, bà Nguyễn Thị Thùy Trang, Phó Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công thương Tây Ninh, cho rằng cần đa dạng hóa thị trường, duy trì các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Liên minh châu Âu, Hàn Quốc và Campuchia, đồng thời mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Theo bà bà Nguyễn Thị Thùy Trang, yêu cầu đổi mới xúc tiến thương mại theo hướng gắn kết lâu dài, lấy kết quả giao dịch làm thước đo. Tại Hội nghị kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu, thương mại điện tử tỉnh Tây Ninh lần thứ IV năm 2026, tỉnh đã thu hút 177 doanh nghiệp nước ngoài với 264 đại biểu đến từ 27 quốc gia, vùng lãnh thổ; tổ chức 173 cuộc gặp gỡ, kết nối doanh nghiệp và ký kết 10 biên bản ghi nhớ hợp tác. Vấn đề đặt ra là tiếp tục theo dõi, hỗ trợ để các kết nối chuyển thành đơn hàng, hợp đồng và dự án đầu tư cụ thể.
Ở góc độ tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), ông Trần Ngọc Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực III, Bộ Công thương đề xuất: Tây Ninh cần xây dựng dữ liệu vùng nguyên liệu, số hóa truy xuất nguồn gốc và tăng liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp. Đặc biệt, việc chứng minh xuất xứ hàng hóa thuần túy từ nguyên liệu có nguồn gốc tại địa phương sẽ góp phần giúp nông sản tận dụng ưu đãi thuế quan theo các FTA.
Từ những ý kiến tại hội thảo, yêu cầu đặt ra đối với Tây Ninh là phát triển hệ thống logistics gắn với khu công nghiệp, cửa khẩu và cảng biển; nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa; thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó, tỉnh từng bước chuyển lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nguyên liệu và quy mô giao thương thành giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và động lực tăng trưởng xuất nhập khẩu bền vững.
THANH PHONG