Thanh niên 'ba không' tăng

Nguồn ảnh: VnExpress

Quý III ghi nhận 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo (NEET), tăng gần 0,2 triệu người so với quý trước, theo Cục Thống kê.

Báo cáo về tình hình lao động việc làm quý III năm nay, cơ quan thống kê cho biết số này tăng hơn 195.000 người, chiếm hơn 11% tổng số thanh niên cả nước. Lý do thanh niên NEET tăng bởi đây là thời điểm nhiều người tốt nghiệp từ các trường đại học, cao đẳng hoặc trung cấp và đang trong quá trình chuyển đổi từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.

Cục Thống kê dẫn báo cáo của ILO ghi nhận năm 2025, tỷ lệ thanh niên "ba không" của thế giới là 20%; các nước ASEAN hơn 16%; Ấn Độ hơn 24%... So với nhiều quốc gia, tỷ lệ 11 % thanh niên Việt Nam không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo vẫn ở mức tương đối thấp. Song tỷ lệ này vẫn có thể tiếp tục giảm nếu công tác định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục và hỗ trợ kết nối thanh niên với thị trường lao động được thực hiện hiệu quả hơn.

Trong thống kê công bố hồi tháng 4, gần 70% nhóm này tập trung ở nông thôn và hơn một nửa là nữ; 87% chưa từng được đào tạo chuyên môn kỹ thuật và hơn một nửa trong số này chưa tốt nghiệp trung học phổ thông; 13% đã được đào tạo từ sơ cấp trở lên; khoảng 32% trong nhóm này có nhu cầu tìm việc.

Quý III cũng ghi nhận khoảng 1,9 triệu, tương đương 3,6% lao động không sử dụng hết tiềm năng. Nhóm này là những người có nhu cầu làm việc nhưng không được đáp ứng đủ công việc, gồm thất nghiệp, thiếu việc làm và một số ngoài lực lượng lao động sẵn sàng làm việc nhưng không tìm việc hoặc tìm việc nhưng chưa sẵn sàng đi làm ngay.

Con số cho thấy mức độ "lệch pha" giữa cung và cầu lao động trên thị trường, phản ánh tình trạng nguồn cung dư thừa. Tỷ lệ lao động không dùng hết tiềm năng luôn tồn tại trong điều kiện kinh tế phát triển bình thường và thường tăng cao khi thị trường chịu các cú sốc kinh tế xã hội. Mức cao kỷ lục ghi nhận hơn 10% vào quý III/2021 trong thời kỳ Covid-19, sau đó giảm dần và quy trì quanh mức 4%.

Nhìn chung, thị trường lao động quý này tiếp tục duy trì xu hướng ổn định. Lao động có việc làm và thu nhập bình quân tháng đều tăng so với quý II và cùng kỳ năm 2025, trong khi lao động phi chính thức và thiếu việc làm giảm. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động duy trì ổn định ở mức trên 2,2% hầu như không thay đổi qua hai kỳ so sánh. Tính chung chín tháng năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,8 triệu người, tăng 697.000 so với cùng kỳ năm 2025.

Hồng Chiêu

Thị trường lao động quý III ghi nhận khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo (NEET), tăng hơn 195.000 người so với quý trước. Mức tăng này chiếm hơn 11% tổng số thanh niên cả nước, chủ yếu xuất phát từ làn sóng tốt nghiệp các cấp học đang trong giai đoạn tìm kiếm việc làm. Dù tỷ lệ này của Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 16% của khu vực ASEAN và 20% toàn cầu, thực trạng trên vẫn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao hiệu quả phân luồng giáo dục và định hướng nghề nghiệp. Cơ cấu nội tại của nhóm thanh niên này bộc lộ những thách thức sâu sắc về chất lượng nguồn nhân lực. Thống kê cho thấy gần 70% thanh niên NEET tập trung tại khu vực nông thôn, hơn một nửa là nữ giới và 87% chưa từng qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật. Đáng chú ý, chỉ khoảng 32% trong số này đang chủ động tìm kiếm cơ hội việc làm, phản ánh sự thụ động và thiếu hụt kỹ năng trầm trọng trong quá trình tiếp cận thị trường. Bên cạnh đó, thị trường cũng ghi nhận 1,9 triệu lao động không sử dụng hết tiềm năng, phản ánh sự lệch pha cung cầu và tình trạng dư thừa cục bộ. Dẫu vậy, bức tranh tổng thể chín tháng năm 2026 vẫn giữ được nhịp tăng trưởng ổn định với lực lượng lao động đạt 53,8 triệu người. Thu nhập bình quân của người lao động tiếp tục cải thiện, trong khi tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động được duy trì vững vàng ở mức 2,2%.