Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu - Ảnh: REUTERS
Theo kết quả kiểm phiếu được công bố sáng 30-10, cả khối cánh hữu do Đảng Likud của Thủ tướng Benjamin Netanyahu dẫn đầu lẫn khối trung dung do Đảng Yashar của đối thủ Gadi Eisenkot đứng đầu đều không đạt ngưỡng 61/120 ghế cần thiết để nắm đa số tại Quốc hội Israel (Knesset).
Kết quả này buộc các đảng phải tìm kiếm thêm đồng minh nếu muốn thành lập chính phủ. Tuy nhiên, những bất đồng sâu sắc về chính trị và đường lối khiến việc đạt được một thỏa thuận liên minh không hề dễ dàng.
Nếu các đảng không đạt được thỏa thuận thành lập chính phủ trong thời hạn luật định, Israel có nguy cơ phải tổ chức bầu cử lại. Trong bối cảnh đó, một số kịch bản liên minh vẫn có thể giúp Israel thoát khỏi thế bế tắc chính trị hiện nay.
Chính phủ của phe đối lập
Theo Đài CNN, về lý thuyết, phương án khả thi nhất để phe đối lập thay thế Thủ tướng Netanyahu là liên minh với các đảng đại diện cho người Ả Rập tại Israel. Tuy nhiên, đây cũng là trở ngại lớn nhất.
Trong khi đó, hai lãnh đạo cánh hữu thuộc phe đối lập là cựu Thủ tướng Naftali Bennett và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Avigdor Liberman kiên quyết phản đối phương án này.
Cả hai không chấp nhận một chính phủ phải dựa vào sự ủng hộ của hai đảng người Ả Rập tại Quốc hội (gồm Joint List và Ra’am), bất kể hai đảng này trực tiếp tham gia liên minh cầm quyền hay chỉ ủng hộ chính phủ từ bên ngoài.
Trên thực tế, việc các đảng Do Thái và Ả Rập cùng tham gia chính phủ không phải chưa từng xảy ra. Năm 2021, Đảng Ra’am đã góp mặt trong liên minh 8 đảng, giúp chấm dứt thời kỳ cầm quyền của ông Netanyahu. Tuy nhiên, chính phủ liên minh này chỉ tồn tại được hơn một năm trước khi sụp đổ.
Ngay cả khi không lập được chính phủ, các đảng đối lập vẫn có thể bắt tay tận dụng lợi thế đa số tại Quốc hội để thay thế Chủ tịch Quốc hội cũng như các vị trí chủ chốt khác, qua đó kìm hãm chính phủ lâm thời của ông Netanyahu.
Dù vậy, triển vọng tập hợp một liên minh để thay thế ông ở vị trí lãnh đạo Israel vẫn hết sức phức tạp và đầy rủi ro chính trị.
Chính phủ đoàn kết dân tộc
Một kịch bản khác là các đảng thuộc hai khối chính trị hiện nay bắt tay thành lập một chính phủ đoàn kết, thay vì tiếp tục đối đầu.
Theo phương án này, Đảng Likud của ông Netanyahu sẽ liên minh với một số đồng minh hiện tại và ít nhất một đảng thuộc phe đối lập để tập hợp đủ số ghế thành lập chính phủ.
Để đạt được thỏa thuận, ông Netanyahu được cho là sẵn sàng gạt Bộ trưởng An ninh Quốc gia theo đường lối cực hữu Itamar Ben-Gvir khỏi liên minh. Tuy nhiên, ông vẫn muốn giữ Bộ trưởng Tài chính cực hữu Bezalel Smotrich cùng các đảng Do Thái Siêu Chính thống giáo.
Trở ngại lớn nhất là ông Eisenkot đã tuyên bố không liên minh với ông Netanyahu. Nếu thay đổi lập trường, ông Eisenkot có nguy cơ đánh mất sự ủng hộ của những cử tri mong muốn chấm dứt thời kỳ cầm quyền của ông Netanyahu.
Ông Gadi Eisenkot, đối thủ nặng ký của Thủ tướng Benjamin Netanyahu trong cuộc bầu cử Israel năm nay - Ảnh: REUTERS
Ông Netanyahu lôi kéo nghị sĩ đối lập
Một phương án khác là ông Netanyahu tìm cách thuyết phục một nghị sĩ ở các đảng đối lập chuyển sang ủng hộ mình, qua đó giành đủ số ghế để thành lập chính phủ.
Tuy nhiên, lãnh đạo cả bốn đảng đối lập, gồm các ông Gadi Eisenkot, Naftali Bennett, Avigdor Liberman và Yair Golan, đều tuyên bố không hợp tác với ông Netanyahu.
Trong khi đó, khối của ông Netanyahu vẫn thiếu tới 8 ghế để đạt đa số tại Quốc hội. Vì vậy, việc thuyết phục đủ 8 nghị sĩ đối lập đổi phe được xem là thách thức rất lớn.
Tổ chức một cuộc bầu cử khác
Trong lúc các đảng tiếp tục đàm phán tìm kiếm đồng minh, Tổng thống Israel Isaac Herzog sẽ tiến hành tham vấn công khai với lãnh đạo các đảng giành được ghế tại Quốc hội.
Sau quá trình tham vấn, Tổng thống sẽ chọn một nghị sĩ để giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới. Do các đảng người Ả Rập dự kiến ủng hộ ông Eisenkot, cho nên lãnh đạo Đảng Yashar có thể là người được trao cơ hội đầu tiên.
Theo quy định, người được giao nhiệm vụ sẽ có 28 ngày để thành lập chính phủ và có thể được gia hạn thêm tối đa 14 ngày.
Nếu người đầu tiên thất bại, Tổng thống có thể giao nhiệm vụ cho một nghị sĩ khác. Người này sẽ có 28 ngày để tìm kiếm đủ sự ủng hộ tại Quốc hội.
Nếu nỗ lực thứ hai tiếp tục thất bại, Quốc hội vẫn còn cơ hội đề cử một ứng viên thứ ba, với điều kiện được đa số nghị sĩ ủng hộ. Ứng viên này sẽ có 14 ngày để thành lập chính phủ.
Nếu tất cả phương án đều thất bại, Israel sẽ phải tổ chức bầu cử lại.
Theo CNN, ông Netanyahu vẫn giữ một vị thế đáng chú ý trong quá trình thành lập chính phủ mới. Với tư cách thủ tướng lâm thời, ông sẽ tiếp tục điều hành đất nước cho đến khi một chính phủ mới được thành lập.
Trong trường hợp ông Eisenkot được trao cơ hội đầu tiên nhưng thất bại, ông Netanyahu có thể là người tiếp theo nhận nhiệm vụ thành lập chính phủ.
Nếu ông Netanyahu cũng không thể thành lập chính phủ, Israel có nguy cơ phải tổ chức bầu cử lại. Trong thời gian đó, ông vẫn tiếp tục giữ chức thủ tướng lâm thời cho đến khi một chính phủ mới được thành lập.
Bầu cử Israel: Phe ông Netanyahu dẫn đầu, song còn ở thế nguy hiểmSáng 29-10, Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel (CEC) cho biết đã kiểm được 90,9% tổng số phiếu bầu trong cuộc bầu cử Israel năm nay.