Hôm trước ở bảo tàng, hôm sau vào điểm shopping
Một ngày sau khi theo chân một đoàn khách Trung Quốc, ghi nhận hướng dẫn viên Trung Quốc "chiếm sóng" trong Bảo tàng Quảng Ninh, PV Thanh Niên tiếp tục bám theo hành trình của đoàn.
Các vị khách Trung Quốc được đưa vào cửa hàng mua sắm tại một tòa nhà tại P.Bãi Cháy
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Những gương mặt từng đứng quanh các khu trưng bày ngà voi, gấu, rắn, trầm hương… hôm trước, hôm sau lại xuất hiện trên những chiếc xe du lịch tới các điểm mua sắm ở P.Bãi Cháy, Quảng Ninh.
Đáng chú ý, những người Trung Quốc từng trực tiếp tập hợp khách, thuyết minh tại bảo tàng tiếp tục đi cùng và dẫn dắt đoàn.
Trao đổi với PV Thanh Niên, anh P.V.N., một HDV Việt Nam từng tham gia phục vụ dòng khách này, cho biết loại hình này thường được giới làm du lịch gọi là "tour 0 đồng".
Theo anh N., một số du khách tham gia những đoàn anh từng phục vụ là khách hàng từng mua bảo hiểm, sản phẩm nhân thọ của doanh nghiệp tại Trung Quốc và được mời tham gia chuyến du lịch Quảng Ninh. Chi phí tour do phía doanh nghiệp Trung Quốc chi trả hoặc hỗ trợ nên khách gần như không phải trả chi phí cho phần tour cơ bản.
Người đàn ông áo vàng hôm trước thuyết minh ở bảo tàng hôm sau có mặt tại cửa hàng để chào mời sản phẩm với chính những vị khách đó
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Anh N. cho biết việc đón khách tại Việt Nam vẫn thông qua doanh nghiệp lữ hành trong nước. Anh từng tham gia phục vụ các đoàn khách Trung Quốc liên quan đến Công ty TNHH Du lịch dịch vụ Bình An Việt Nam.
Tuy nhiên, theo anh N., việc điều hành khách, xây dựng lịch trình, đặc biệt là đưa khách tới các điểm shopping có sự tham gia của những người Trung Quốc.
Đây cũng là điều PV ghi nhận trong quá trình bám đoàn: HDV Việt Nam có mặt, nhưng việc tập hợp khách, thuyết minh và dẫn dắt đoàn tại nhiều thời điểm lại do người Trung Quốc thực hiện. Sau khi tham quan Bảo tàng Quảng Ninh, khách tiếp tục được đưa tới những điểm mua sắm chuyên đón các đoàn Trung Quốc.
Theo HDV N., bản chất "tour 0 đồng" do người Trung lập ra và các công ty của Việt Nam chỉ là bình phong cho hoạt động này. Chủ thực sự là ai thì những người làm hướng dẫn, nhân viên bán hàng không biết.
Nhiều ngày trong quá trình điều tra, phóng viên đã gọi điện, nhắn tin cho ông Nguyễn Văn Đồng, được cho là người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Du lịch dịch vụ Bình An Việt Nam nhưng máy đều tắt, không liên lạc được.
Những "phòng VIP" trước khi mua hàng
Sự trùng khớp đáng chú ý nằm ở những nội dung khách được nghe trong hai chặng của hành trình.
Bên trong các phòng VIP tại các cửa hàng phục vụ khách Trung Quốc treo đầy ảnh động vật hoang dã quý hiếm
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Tại Bảo tàng Quảng Ninh, như Thanh Niên đã phản ánh ở bài trước, các đoàn dành khá nhiều thời gian tại những khu vực liên quan đến trầm hương, ngà voi, gấu, rắn…
Khi tới các điểm mua sắm, PV tiếp tục ghi nhận những nội dung quảng bá liên quan đến các nhóm sản vật, động vật tương tự.
Tại một điểm bán trang sức ở khu vực Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long, khách vừa xuống xe đã được phát thẻ có đánh số rồi đưa lên khu vực mang tên "Trang sức Hoa Sen".
Thay vì đi thẳng tới quầy hàng, khách được chia thành từng nhóm khoảng 15 người và đưa vào những phòng riêng mang ký hiệu "VIP" để nghe giới thiệu sản phẩm.
Sau phần giới thiệu, khách mới được đưa sang khu bán hàng với hàng loạt tủ kính chứa vòng, mặt dây chuyền, đồ mỹ nghệ và nhiều sản phẩm được quảng bá là chế tác từ "ngà voi", ngọc trai tự nhiên.
Giá một số mặt hàng lên tới hàng trăm triệu đồng, cá biệt có sản phẩm được niêm yết hoặc quy đổi gần 1 tỉ đồng.
Đại diện Đội Quản lý thị trường số 5, Chi cục Quản lý thị trường TP.Quảng Ninh cho biết, trong quá trình kiểm tra tại cửa hàng bày chiếc xương được giới thiệu là xương hổ nhưng khi giám định lại là "xương trâu". Theo đó, việc bày mẫu nội tạng, bộ phận dù là thật từ động vật hoang dã là trái quy định của pháp luật.
Khóa điện tử sau cánh cửa Trúc Lâm Đường
Một điểm khác PV Thanh Niên nhập vai tiếp cận là cửa hàng Trúc Lâm Đường trên đường Kỳ Quan, P.Bãi Cháy.
Khách được đưa vào bên trong cửa hàng, sau đó bị khóa trái, phải có mật khẩu mới được ra ngoài
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Trong thời gian ghi nhận, PV thấy nhiều xe du lịch liên tục đưa các đoàn khách Trung Quốc tới đây.
Việc ra vào một số khu vực được kiểm soát bằng khóa điện tử. Người trong đoàn được hướng dẫn cách ra vào, trong khi người ngoài không thể tự do tiếp cận như tại một cửa hàng bán lẻ thông thường.
Trước khi khách bước vào, người Trung Quốc cầm đoàn giới thiệu bằng tiếng Trung đây là "Nhà thuốc Dược phẩm Trung ương 1 thuộc Tập đoàn Lục quân 108 Việt Nam", đồng thời gọi nơi này là một "nhà trưng bày báu vật quý hiếm" tại Hạ Long.
Người này còn giới thiệu việc tham quan được "quản lý rất nghiêm ngặt" bởi nhân viên an ninh thuộc phía quân đội.
Sau phần giới thiệu, khách được đưa vào không gian trưng bày quy mô lớn. Trên tường xuất hiện hình ảnh tê tê, voi, hổ, gấu cùng nhiều bảng thông tin về dược liệu.
Mật gấu, xương hổ được quảng cáo bên trong cửa hàng Trúc Lâm Đường
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Một bảng mang dòng chữ "Dương vật hổ - Tiger Penis", mô tả đây là bộ phận sinh dục hổ phơi khô cùng những công dụng theo quan niệm y học cổ truyền. Khu vực khác có nội dung về tê tê và việc sử dụng vảy làm dược liệu.
PV còn ghi nhận mẫu vật được giới thiệu là sừng tê giác; các khu vực giới thiệu bộ phận cơ thể hổ, mật gấu và những dược liệu có nguồn gốc động vật. Một số mẫu được gắn biển "Hàng trưng bày - Không bán".
Đi sâu vào khu bán hàng, khách được giới thiệu các loại thực phẩm chức năng, trong đó có An Cung Ngưu Hoàng.
Theo lời quảng bá tại điểm bán mà PV ghi nhận, một số sản phẩm được gắn với thành phần hoặc dược liệu từ động vật như xương hổ, vảy tê tê, mật gấu…
Những hình ảnh tương tự tiếp tục xuất hiện khi PV theo đoàn tới một điểm khác tại khu Hùng Thắng, P.Bãi Cháy. Tại đây cũng có khu vực giới thiệu dược liệu, hình ảnh và mẫu vật được quảng bá liên quan đến động vật hoang dã trước khi khách bước sang khu mua sắm.
Khách mua hàng trả bằng nhân dân tệ
Theo anh P.V.N, khách Trung Quốc theo tour này vào Việt Nam có lịch trình kéo dài 5 ngày 4 đêm đã được định sẵn theo một kịch bản. Khách vẫn được thăm các địa danh nổi tiếng của TP.Quảng Ninh, nhưng mỗi ngày mất 4 - 6 tiếng trong các cửa hàng chuyên bán trang sức, thực phẩm chức năng.
Khách Trung Quốc công khai thanh toán bằng đồng nhân dân tệ tại Cửa hàng Trúc Lâm Đường
ẢNH: LÃ NGHĨA HIẾU
Qua quá trình nhập vai và bám đoàn, PV ghi nhận khoảng 5 điểm mua sắm xuất hiện trong hành trình của các đoàn khách.
Đáng chú ý, tại một số điểm, PV ghi nhận nhân viên thu ngân nhận trực tiếp những xấp tiền nhân dân tệ từ khách Trung Quốc, tại khu vực thanh toán có máy đếm tiền.
Từ những gì trực tiếp ghi nhận, PV xác định một chuỗi sự kiện lặp lại: khách được đưa tới Bảo tàng Quảng Ninh. Tại đây người Trung Quốc trực tiếp tập hợp, thuyết minh về một số hiện vật liên quan trầm hương, ngà voi, gấu, rắn…; sau đó khách tiếp tục được đưa tới các điểm mua sắm khép kín, nơi xuất hiện những sản phẩm, mẫu vật và nội dung quảng bá gắn với những nhóm động vật, sản vật tương tự.
Sự trùng khớp đó có phải là một phần của kịch bản được thiết kế nhằm dẫn dắt hoạt động mua sắm hay không? Ai tổ chức hành trình và quan hệ giữa doanh nghiệp lữ hành, những người Trung Quốc cầm đoàn với các điểm shopping ra sao? Việc quản lý các điểm mua sắm có nhiều dấu hiệu vi phạm pháp luật được thực hiện thế nào?.
Đó là những câu hỏi Thanh Niên tiếp tục chuyển tới các cơ quan chức năng Quảng Ninh để làm rõ.
Hàng trong bảo tàng cũng quảng bá công dụng sức khỏe
Khoảng một năm trở lại đây, tại tầng 1 Bảo tàng Quảng Ninh xuất hiện khu bán hàng với vòng tay, chuỗi hạt, đồ trang trí phong thủy và nhiều sản phẩm lưu niệm.
Đáng chú ý, PV ghi nhận tại đây có tài liệu giới thiệu sản phẩm từ sò tai tượng với hàng loạt nội dung liên quan sức khỏe. Tài liệu gọi sò tai tượng là "báu vật của Phật giáo", đồng thời cho rằng việc thường xuyên đeo sản phẩm có thể "hấp thụ độc tố", "làm mát máu", "tăng cường khả năng miễn dịch", "ngăn ngừa lão hóa"…
Kỳ tới: Khoảng trống nào để người Trung Quốc 'cầm đoàn', điểm shopping khép kín hoạt động?