Thiên tai cực đoan, lo ngại tàu thuyền trôi trong lũ tác động đến hạ tầng

Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 5, sáng 27/8.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết dự thảo bộ luật lần này tích hợp, mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao trùm thống nhất cả hai lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa vào một bộ luật duy nhất, cắt giảm tối đa số lượng điều, khoản.

Dự thảo bộ luật gồm 19 chương và 156 điều, so với tổng quy mô hiện hành của hai luật cũ (452 điều, gồm 341 điều của Bộ luật Hàng hải 2015 và 111 điều của Luật Giao thông đường thủy nội địa 2004), dự thảo đã giảm tới 296 điều (giảm 65%).

Theo phương án được trình, Chính phủ đề xuất xác định tái cấu trúc toàn diện kết cấu hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa; thiết kế lại cơ chế xã hội hóa đầu tư, khai thác hạ tầng theo hướng thống nhất, minh bạch nhằm huy động tối đa nguồn lực ngoài ngân sách.

Chính phủ cũng thống nhất quản lý đăng kiểm và tăng cường xã hội hóa thông qua các tổ chức đăng kiểm được công nhận.

Thứ trưởng cho biết sau khi bộ luật được ban hành sẽ bãi bỏ 54 thủ tục hành chính; sửa đổi, bổ sung 46 thủ tục và không phát sinh thủ tục mới. Cùng với đó, tối đa sẽ có 7/9 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực này được cắt giảm.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu quan ngại khi dự thảo lược bỏ nhiều nội dung quan trọng của Bộ luật Hàng hải hiện hành trong khi các quy định này đang áp dụng ổn định. Việc này, theo ông Hiếu, có thể tạo ra những khoảng trống pháp luật.

Đánh giá cao nỗ lực đơn giản hóa thủ tục khi trình dự thảo bộ luật này, song Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cũng cho rằng với các nội dung đang được áp dụng ổn định và còn giá trị, ban soạn thảo cần cố gắng giữ lại, tránh việc cắt giảm quá nhiều một cách máy móc.

Đặc biệt, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, những chế định đã mang tính ổn định cao, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm dân sự, thương mại, tín dụng… phải được quy định cụ thể ngay trong bộ luật. Việc này nhằm tránh để các nội dung này quy định trong các văn bản dưới luật, làm giảm tính minh bạch và hạn chế khả năng áp dụng thực tiễn của bộ luật.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cũng nhận định trong bối cảnh thiên tai, lũ lụt xảy ra ngày càng cực đoan hơn, nguy cơ từ tàu thuyền trôi tự do trong lũ lớn là rất nghiêm trọng, có thể tác động lớn đến kết cấu hạ tầng kỹ thuật đường thủy và đường bộ. Thực tế, ông cho biết đã có nhiều cây cầu bị đổ, sập nhịp và nhiều tuyến đường bị hư hỏng nặng nề.

Từ thực tế này, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị làm rõ đây là do khoảng trống trong quy định pháp luật hay khoảng trống trong khâu tổ chức thực hiện, để có giải pháp khắc phục triệt để.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nêu quan điểm nên áp dụng cơ chế tiền kiểm thay vì chuyển sang hậu kiểm, đồng thời phải quản lý chặt chẽ hơn các loại hình có nguy cơ tai nạn cao như tàu thủy chở khách, tàu thủy hoạt động trên hồ thủy điện (hồ lưỡng dụng) và bến đò, sông.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận đây là dự án bộ luật phức tạp, nhiều vấn đề khó. Vì thế, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10) và thông qua tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027).