Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq đạt thỏa thuận bàn giao trại quân sự

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq ngày 23.9 quyết định sẽ từng bước chuyển giao một trại quân sự ở miền bắc Iraq, đồng thời nhất trí tăng cường hợp tác an ninh tại khu vực.

Theo Reuters, động thái trên được công bố sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York (Mỹ).

Trong tuyên bố chung ngày 23.9, hai bên cho biết đã thống nhất về cơ chế, thời gian và các biện pháp an ninh do Iraq thực hiện. Theo đó, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ từng bước bàn giao trại quân sự Bashiqa-Zilkan ở miền bắc Iraq cho chính quyền trung ương Baghdad.

Bên cạnh đó, Iraq sẽ tái lập đầy đủ quyền kiểm soát của nhà nước và an ninh tại vùng Sinjar, gần thành phố Mosul, nơi một số chiến binh người Kurd đang hoạt động. Hai bên cũng nhất trí chấm dứt sự hiện diện của "các phần tử vũ trang bất hợp pháp" tại khu vực này.

Một chỉ huy quân sự Iraq nắm rõ các cuộc đàm phán cho biết việc Thổ Nhĩ Kỳ sẽ rút quân theo từng giai đoạn khỏi căn cứ Bashiqa và 1 căn cứ nhỏ khác gần Mosul, dự kiến sẽ hoàn tất vào cuối năm 2026. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ chưa lập tức đưa ra bình luận về tiến độ này.

Vào năm 2015, Ankara đã đặt căn cứ tại Bashiqa với lý do huấn luyện và bảo vệ lực lượng Iraq cùng các chiến binh người Ả Rập Sunni, người Turkmen và người Kurd địa phương để chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), lực lượng từng chiếm Mosul vào năm 2014. Dù vậy, việc triển khai của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ sau đó vấp phải phản đối từ Iraq. Baghdad cho rằng động thái này vi phạm chủ quyền quốc gia và yêu cầu Ankara rút quân.

Hiện Thổ Nhĩ Kỳ vẫn duy trì một số căn cứ trong khu vực và cho biết các cơ sở này nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời tiếp tục một tiến trình hòa bình với hy vọng loại bỏ các phần tử vũ trang Đảng Công nhân Kurd (PKK) và chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hàng thập kỷ.

Nhà lãnh đạo Syria khẳng định chủ quyền với cao nguyên Golan

Ông Tom Barrack, đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ kiêm đặc phái viên về Syria và Iraq, đã hoan nghênh động thái trên, cho rằng việc này giúp "chủ quyền của Iraq và an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ đều được đảm bảo".

Ngoài vấn đề an ninh, tuyên bố chung cho biết 2 nhà lãnh đạo cũng thảo luận về quan hệ song phương và thương mại. Hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải khẩn trương thực hiện các thỏa thuận đã ký trước đó và đẩy nhanh các "dự án chiến lược".

Cuộc gặp bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York giữa Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan ngày 23.9 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ an ninh song phương. Hai nhà lãnh đạo đạt thỏa thuận thống nhất cơ chế và thời gian Thổ Nhĩ Kỳ từng bước bàn giao trại quân sự Bashiqa-Zilkan cùng một căn cứ nhỏ gần Mosul cho chính quyền Baghdad kiểm soát. Bên cạnh đó, Iraq cam kết tái lập hoàn toàn an ninh tại vùng Sinjar, đồng thời chấm dứt sự hiện diện của các lực lượng vũ trang bất hợp pháp trong khu vực. Thỏa thuận chuyển giao này kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn lịch sử phát sinh từ năm 2015, thời điểm Ankara triển khai quân tới Bashiqa để huấn luyện lực lượng địa phương chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Động thái quân sự khi đó từng vấp phải sự phản đối gay gắt từ Baghdad do quan ngại về vi phạm chủ quyền quốc gia. Theo một chỉ huy quân sự Iraq, lộ trình rút quân dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2026, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ vẫn nỗ lực duy trì an ninh biên giới và loại bỏ sự hiện diện của Đảng Công nhân Kurd (PKK). Quyết định hợp tác nhận được phản hồi tích cực từ quốc tế khi Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ kiêm đặc phái viên về Syria và Iraq Tom Barrack hoan nghênh bước đi giúp bảo đảm song song chủ quyền Iraq lẫn an ninh Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoài lĩnh vực quân sự, hai bên nhất trí đẩy nhanh thực thi các thỏa thuận thương mại đã ký kết và triển khai các dự án chiến lược chung. Đây được xem là nền tảng quan trọng nhằm củng cố sự ổn định và phát triển kinh tế cho toàn khu vực Trung Đông.