Theo WHO, bệnh nhân là một người đàn ông lớn tuổi, bị suy giảm miễn dịch, sinh sống tại vùng nông thôn miền đông nước Pháp và không có tiền sử đi lại trong vòng một năm trước khi mắc bệnh.
Bệnh nhân nhập viện ngày 18/8 để điều trị bệnh lý nền. Đến ngày 23/9, người này xuất hiện các triệu chứng rối loạn thị giác, lú lẫn, mất ý thức và co giật. Hai ngày sau, bệnh nhân được chẩn đoán viêm não nặng và tử vong ngày 8/10.
Ngày 20/10, Pháp chính thức thông báo trường hợp này tới WHO. Các xét nghiệm chuyên sâu phát hiện vật liệu di truyền của virus Shamonda trong dịch não tủy và nhiều mẫu bệnh phẩm khác. Mẫu mô não, gan và lách lấy sau khi bệnh nhân tử vong cũng ghi nhận lượng vật liệu di truyền của virus ở mức rất cao.
Cuối tháng 10, cơ quan y tế Pháp vẫn tiếp tục điều tra nguồn lây nhiễm virus Shamonda.
Các nhà khoa học đang phân tích bộ gene của virus, đối chiếu với những chủng lưu hành ở động vật và nghiên cứu các loài côn trùng có khả năng truyền bệnh.
Cần xác định được đường lây nhiễm sang người
Theo WHO, Shamonda thuộc họ Peribunyaviridae, chi Orthobunyavirus, nhóm huyết thanh Simbu. Virus này lần đầu được phân lập từ bò tại Nigeria vào những năm 1960, sau đó được phát hiện ở động vật tại một số khu vực thuộc châu Phi, Nhật Bản và châu Âu.
Virus Shamonda lần đầu được phát hiện tại châu Âu vào hè 2026 với các trường hợp nhiễm hoặc nghi nhiễm ở gia súc và một số loài động vật khác.
Tại Pháp, tính đến ngày 20/10, virus đã được ghi nhận tại nhiều địa phương, chủ yếu trên động vật và đặc biệt là ở bò. Virus cũng đã được phát hiện tại nhiều quốc gia châu Âu khác.
Virus Shamonda ở động vật được cho là lây truyền chủ yếu qua vết đốt của các loài dĩn hút máu thuộc chi Culicoides.
Đối với trường hợp nhiễm ở người tại Pháp, ECDC nhận định lây truyền qua côn trùng trung gian là giả thuyết có khả năng cao nhất. Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng xác nhận virus Shamonda lây sang người qua đường này.
Khả năng lây nhiễm qua thực phẩm cũng đang được nghiên cứu, trong đó có việc xác định liệu virus có thể xuất hiện trong sữa của bò nhiễm bệnh hay không.
Các nhà chức trách Pháp cũng đã điều tra khả năng lây nhiễm qua truyền máu do bệnh nhân từng được truyền máu nhiều lần trong quá trình điều trị. Kết quả xét nghiệm những người hiến máu liên quan đều âm tính với virus Shamonda, khiến khả năng lây qua đường này được đánh giá là thấp, dù chưa thể loại trừ hoàn toàn.
Chưa thể đánh giá mức độ nguy cơ đối với cộng đồng
WHO nhận định trường hợp tại Pháp cho thấy virus Shamonda có khả năng nhiễm sang người.
Tuy nhiên, do mới chỉ ghi nhận một ca nhiễm ở người, hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá khả năng lây nhiễm, các triệu chứng, mức độ nguy hiểm của virus cũng như ảnh hưởng đối với những người có hệ miễn dịch bình thường.
Đặc biệt, bệnh nhân được phát hiện nhiễm virus có tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng và đang điều trị bệnh lý nền. Vì vậy, chưa thể dựa vào diễn biến của trường hợp này để kết luận về mức độ nguy hiểm của virus đối với cộng đồng.
Trước tình hình này, WHO khuyến nghị tăng cường giám sát virus ở động vật, tiếp tục điều tra các đường lây truyền tiềm tàng và theo dõi khả năng xuất hiện thêm trường hợp nhiễm ở người.
Các cơ quan y tế và thú y cũng được khuyến nghị phối hợp theo cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health), kết hợp giám sát sức khỏe con người, động vật và môi trường nhằm làm rõ đặc điểm dịch tễ của virus.
Nguyễn Trung Hiếu