Mới ra trường, chưa có thu nhập ổn định, Trúc Quỳnh (25 tuổi, Hà Nội) quyết định mua smartphone mới giá 20 triệu đồng bằng hình thức trả góp hàng tháng. Quỳnh phải trả trước 5 triệu đồng, phần còn lại 15 triệu đồng được chia trong 12 tháng, tương đương 1,25 triệu đồng mỗi tháng.
Ngoài ra, Quỳnh phải trả thêm 300.000 đồng phí hồ sơ và 50.000 đồng phí dịch vụ mỗi tháng trong 12 tháng. Như vậy, tổng số tiền phải trả cho chiếc điện thoại là 20,9 triệu đồng.
Quỳnh tiếp tục mua một số món đồ công nghệ và quần áo bằng hình thức mua trước, trả sau. Do mỗi khoản thanh toán được chia nhỏ, cô không cảm thấy áp lực tại thời điểm mua.
“Từng khoản không quá lớn nên tôi nghĩ vẫn có thể cân đối được. Nhưng khi cộng lại, mỗi tháng tôi phải dành một khoản đáng kể chỉ để trả những món đã mua từ trước”, Quỳnh cho biết.
Điều khiến cô bắt đầu chú ý là số tiền phải thanh toán cố định mỗi tháng ngày càng tăng, trong khi mức lương không thay đổi. Ngoài ra, Quỳnh còn phải trả tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại và chi phí sinh hoạt khác.
Tương tự, vợ chồng anh Hùng (Ninh Bình) sắm thiết bị gia dụng theo hình thức này. Sau khi xây nhà, phần lớn tiền tiết kiệm đã được sử dụng nên hai vợ chồng chọn mua trả góp một số thiết bị.
Chiếc tivi giá 15 triệu đồng được trả trong 12 tháng, tương đương 1,25 triệu đồng/tháng. Chiếc tủ lạnh giá 15 triệu đồng cũng được trả trong 12 tháng, thêm 1,25 triệu đồng mỗi tháng. Máy giặt giá 12 triệu đồng tương đương 1 triệu đồng/tháng. Điều hòa cho các phòng có tổng giá trị 36 triệu đồng, tương đương 3 triệu đồng/tháng nếu chia trong 12 tháng.
Chỉ riêng 4 thiết bị này, gia đình Hùng phải dành khoảng 6,5 triệu đồng/tháng để trả góp.
Với thu nhập của hai vợ chồng là 25 triệu đồng/tháng, riêng các khoản trả góp này đã chiếm 26% thu nhập, tương đương hơn 1/4 tổng thu nhập của gia đình. Số tiền còn lại phải dùng để trang trải học phí cho con, ăn uống và các khoản phát sinh khác. Nếu thu nhập giảm hoặc phát sinh khoản chi bất ngờ, khoản trả góp cố định hàng tháng có thể làm gia đình khó xoay xở hơn về tài chính.
Đừng chỉ nhìn vào số tiền phải trả mỗi tháng
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên tư vấn tài chính, các chương trình trả góp 0% có thể giúp người mua giảm áp lực thanh toán ngay tại thời điểm mua hàng. Tuy nhiên, ngay cả khi không phát sinh lãi suất, người mua vẫn có thể chịu áp lực nếu đồng thời có nhiều nghĩa vụ thanh toán.
Một quyết định mua hàng tưởng như chỉ làm tăng chi tiêu 2 triệu đồng/tháng nhưng thực tế có thể khiến ngân sách trở nên căng thẳng hơn trong nhiều tháng liên tiếp.
Một nguyên tắc đơn giản là lập danh sách tất cả các khoản trả góp, ngày đến hạn và số tiền phải trả. Sau đó, cộng với các khoản chi cố định như tiền thuê nhà, điện nước, ăn uống, bảo hiểm và các khoản nợ khác.
Nếu sau khi trừ toàn bộ nghĩa vụ cố định mà số tiền còn lại quá thấp, việc mua thêm một món đồ trả góp có thể làm giảm đáng kể khoản tiền dành cho các chi tiêu thiết yếu.
Với những món đồ không thực sự cần thiết, người tiêu dùng có thể áp dụng nguyên tắc chờ một khoảng thời gian trước khi mua. Nếu sau thời gian đó vẫn thấy cần thiết và đã có sẵn nguồn tiền, quyết định mua sẽ ít tạo áp lực hơn.
Người mua cũng cần kiểm tra kỹ các khoản phí trước khi ký hợp đồng. Nếu chiếc điện thoại giá 30 triệu đồng có thêm phí hồ sơ hoặc phí dịch vụ, tổng số tiền thực tế phải trả sẽ cao hơn giá niêm yết.
Đặc biệt, người tiêu dùng nên tránh dùng một khoản vay hoặc hình thức trả sau mới để xử lý khoản thanh toán cũ. Việc liên tục kéo dài nghĩa vụ tài chính có thể khiến một khoản chi tiêu nhỏ trở thành áp lực lớn đối với ngân sách.
Trước khi bấm nút mua, người dùng nên trả lời ba câu hỏi: Tôi có thực sự cần món đồ này không? Tổng số tiền phải trả là bao nhiêu? Nếu thu nhập giảm trong một vài tháng, tôi có vẫn trả được đúng hạn không?