Những ngày này, Khu đô thị mới Thủ Thiêm (phường An Khánh, TPHCM) sôi động như một đại công trường với hàng loạt dự án quy mô lớn đang được triển khai. Đáng chú ý, dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính TPHCM có tổng vốn gần 30.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2028; tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6km, vốn khoảng 36.744 tỷ đồng, dự kiến khai thác từ quý III/2030. Ngày 23/10 tới, dự án Lotte Eco Smart City Thủ Thiêm (quy mô 7,54ha, tổng vốn khoảng 60.000 tỷ đồng) cũng khởi công trở lại với hai khối thương mại - dịch vụ sau nhiều năm đình trệ.
Cùng với việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM, các dự án này đang tạo thêm động lực để Thủ Thiêm trở thành một trung tâm đô thị đa chức năng, kết nối với khu trung tâm hiện hữu và mở rộng không gian phát triển của thành phố về phía Đông sông Sài Gòn. Về triển vọng của Thủ Thiêm, phóng viên báo Dân trí đã có cuộc trao đổi với TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners.
TSKH. KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners (Ảnh: DT).
Thủ Thiêm đang đứng trước một loạt dự án hạ tầng và đô thị quy mô lớn. Theo ông, khu vực này sẽ giữ vai trò như thế nào trong không gian phát triển của TPHCM 5-10 năm tới?
- Thủ Thiêm có vị trí như một hạt nhân trong tổng thể siêu đô thị TPHCM. Với vị trí đối diện khu trung tâm hiện hữu và quỹ đất phát triển lớn, khu vực này có điều kiện để hình thành một trung tâm đô thị mới, bổ trợ cho khu vực trung tâm hiện nay.
Nếu hạ tầng giao thông, không gian đô thị, thương mại, dịch vụ và các hoạt động kinh tế được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ, Thủ Thiêm có thể trở thành một cực tăng trưởng mới của thành phố. Khi đó, giá trị của Thủ Thiêm không chỉ nằm ở bất động sản mà còn ở khả năng hình thành các hoạt động thương mại, dịch vụ, thu hút doanh nghiệp và tạo thêm việc làm.
Để đạt được mục tiêu này, thành phố cần có kế hoạch và phân kỳ đầu tư rõ ràng, đồng thời phối hợp giữa các ngành trong quá trình triển khai. Quan trọng là biến lợi thế về vị trí, quy hoạch và hạ tầng thành các hoạt động kinh tế cụ thể, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của TPHCM.
Thủ Thiêm nằm đối diện khu trung tâm hiện hữu qua sông Sài Gòn. Thành phố cần làm gì để hai bờ sông phát triển thành một không gian đô thị thống nhất?
- Đây là vấn đề quan trọng nếu muốn khai thác đầy đủ giá trị của Thủ Thiêm. Trước đây, quy hoạch Khu đô thị mới Thủ Thiêm ở Bờ Đông và khu trung tâm hiện hữu ở Bờ Tây được lập tương đối độc lập. Theo các đồ án quy hoạch, khu vực Thủ Thiêm có quy mô khoảng 737ha, trong khi khu trung tâm hiện hữu có quy mô khoảng 930ha.
Các đồ án này đã được phê duyệt từ nhiều năm trước và cần được rà soát, cập nhật phù hợp với quá trình phát triển mới của TPHCM. Trong đợt điều chỉnh quy hoạch tới, thành phố nên nghiên cứu hai bờ sông Sài Gòn trong một tổng thể thay vì tiếp tục tách riêng Bờ Đông và Bờ Tây.
Khi đó, các vấn đề về giao thông, không gian công cộng, cảnh quan ven sông, các khu chức năng và hạ tầng đô thị có thể được tính toán đồng bộ. Hai bờ cũng có thể bổ trợ cho nhau về thương mại, dịch vụ, văn hóa và du lịch, hình thành một không gian trung tâm có quy mô lớn hơn.
Cách tiếp cận này cũng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Thay vì chỉ nhìn vào từng khu đất hoặc từng dự án, nhà đầu tư có thể đánh giá toàn bộ hệ thống hạ tầng, thị trường và không gian đô thị của khu vực.
Metro, cầu và các đầu mối giao thông mới sẽ làm gia tăng giá trị đất tại Thủ Thiêm. Thành phố nên khai thác lợi thế này như thế nào để phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận của người dân?
Loạt công trình, dự án đang được triển khai tại khu vực Thủ Thiêm, TPHCM (Ảnh Q.Huy).
- Đầu tư hạ tầng giao thông luôn mở ra cơ hội phát triển mới và làm gia tăng giá trị bất động sản quanh các tuyến đường, nhà ga, đầu mối giao thông. Vì vậy, ngay từ khi lập quy hoạch, thành phố cần tính đến việc khai thác phần giá trị gia tăng này để tạo thêm nguồn lực cho phát triển.
Một đồ án quy hoạch có tiềm năng và tính khả thi cao sẽ tạo sức hút đối với thị trường, giúp nhà đầu tư chủ động tìm đến và đề xuất dự án phù hợp. Tuy nhiên, khi giá đất quanh nhà ga tăng lên, thành phố cũng phải tính đến khả năng tiếp cận của người dân. Nếu giá bị đẩy quá cao do đầu cơ hoặc thương mại hóa, lực lượng lao động và người sử dụng giao thông công cộng sẽ khó sống gần nhà ga.
Do đó, cần dành quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở và không gian làm việc với mức giá phải chăng. TOD cũng không nên chỉ là các dự án bất động sản quanh nhà ga mà phải có nhà ở, nơi làm việc, trường học, bệnh viện, công viên, trung tâm văn hóa và hạ tầng xã hội.
Chính quyền cần giữ vai trò "nhạc trưởng", tạo cơ chế để doanh nghiệp cùng tham gia phát triển các tiện ích công cộng. Khi đó, hạ tầng giao thông không chỉ làm tăng giá trị đất mà còn tạo điều kiện hình thành các khu đô thị thuận tiện, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tạo thêm hoạt động kinh tế.
Cần làm gì để Thủ Thiêm thực sự trở thành một trung tâm đô thị tạo ra giá trị kinh tế lâu dài, thay vì chỉ tập trung các dự án bất động sản?
- Điểm quan trọng là phải nhìn Thủ Thiêm như một đô thị thực sự chứ không phải tập hợp các dự án bất động sản. Người dân phải có thể an cư, làm việc và sinh hoạt trong cùng một không gian. Điều đó đòi hỏi có việc làm, trường học, bệnh viện, công viên, trung tâm văn hóa và các dịch vụ thiết yếu trong bán kính phù hợp.
Khi người dân có thể sống và làm việc ngay tại khu vực, các hoạt động kinh tế cũng được duy trì thường xuyên, từ đó tạo sức sống cho đô thị. Đây là nền tảng để Thủ Thiêm tạo ra giá trị lâu dài.
Điều này đòi hỏi TPHCM có năng lực điều phối ở tầm chiến lược, đồng thời đặt Thủ Thiêm trong mối liên hệ với khu trung tâm hiện hữu và các khu vực phát triển mới. Trong bối cảnh Trung tâm tài chính quốc tế được chú trọng phát triển tại TPHCM, khu vực này có thêm cơ hội thu hút doanh nghiệp, dòng vốn và nhân lực chất lượng cao.
Nếu xây dựng được mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm với bán kính phục vụ 15 phút, Thủ Thiêm có thể trở thành một trung tâm đô thị mới của TPHCM, góp phần nâng cao chất lượng sống, mở rộng không gian phát triển và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố.
Xin cảm ơn ông!