Khóa học này được tổ chức sau 7 năm gián đoạn, nhằm giúp sinh viên tìm hiểu chữ viết truyền thống của Việt Nam, nâng cao năng lực đọc cổ thư; đồng thời đi sâu nghiên cứu ngôn ngữ, văn học và văn hóa Việt Nam.
Chữ Nôm là loại chữ viết dân tộc hình thành và phát triển trong lịch sử Việt Nam, chủ yếu dựa trên hình thể, âm đọc và ý nghĩa của chữ Hán để cấu tạo chữ ghi tiếng Việt. Trong lịch sử, chữ Nôm giữ vai trò quan trọng trong sáng tác văn học và lưu truyền văn hóa Việt Nam. Nhiều tác phẩm văn học kinh điển, trong đó có Truyện Kiều, được sáng tác bằng chữ Nôm. Chữ Nôm không chỉ phản ánh lịch sử phát triển ngôn ngữ và chữ viết Việt Nam mà còn lưu giữ những dấu ấn sâu sắc của quá trình giao lưu văn hóa Việt Nam-Trung Quốc.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển sâu rộng của giao lưu nhân văn Việt Nam-Trung Quốc, văn hóa truyền thống và công tác nghiên cứu tư liệu cổ của Việt Nam ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm. Tuy nhiên, do cấu trúc chữ Nôm phức tạp, thời gian học tập kéo dài, việc nghiên cứu lĩnh vực này đòi hỏi nền tảng ngôn ngữ vững chắc và kiến thức chuyên môn tích lũy lâu dài. Vì vậy, mức độ phổ biến của chữ Nôm trong xã hội vẫn cần được nâng cao. Làm thế nào để thu hút thế hệ trẻ tìm hiểu, học tập chữ Nôm và đưa các văn bản truyền thống đến gần hơn với công chúng là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình phát triển lĩnh vực này.
Bà Thiệu Chu Soái, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam thuộc Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh cho biết, việc mở lớp nghiên cứu chữ Nôm nhằm mở rộng chiều sâu giảng dạy chuyên ngành tiếng Việt và nghiên cứu Việt Nam, tạo cơ hội để sinh viên tiếp cận các văn bản truyền thống của Việt Nam. Việc nắm vững chữ Nôm giúp sinh viên trực tiếp tiếp cận các tư liệu gốc trong lĩnh vực văn học, lịch sử và tư tưởng Việt Nam, hiểu sâu hơn về tiến trình phát triển văn hóa Việt Nam; đồng thời nâng cao năng lực đọc hiểu tư liệu và mở rộng tầm nhìn nghiên cứu học thuật.
Theo bà Thiệu Chu Soái, chìa khóa để khơi dậy hứng thú học chữ Nôm trong sinh viên trẻ là giúp các em nhận thấy mối liên hệ thiết thực giữa kiến thức này với việc học chuyên ngành, nghiên cứu học thuật và tìm hiểu văn hóa. Thông qua việc học chữ Nôm, sinh viên có thể khám phá những thông tin lịch sử không có trong các tài liệu ngôn ngữ hiện đại hoặc bản dịch, từ đó hiểu sâu sắc hơn về xã hội Việt Nam.
Bà Thiệu Chu Soái khẳng định, nhà trường kỳ vọng lấy khóa học kéo dài 8 tuần lần này làm điểm khởi đầu để tích lũy kinh nghiệm giảng dạy, từng bước bồi dưỡng niềm yêu thích của sinh viên đối với chữ Nôm và văn hiến truyền thống Việt Nam. Đồng thời, thông qua sự tham gia giảng dạy và học tập của giảng viên, sinh viên hai nước, khóa học sẽ tạo thêm cơ hội giao lưu liên văn hóa, xây dựng nền tảng mới cho hợp tác học thuật và giao lưu ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam-Trung Quốc.
Cao Tiểu Nhã, sinh viên năm thứ ba chuyên ngành tiếng Việt tại Bắc Ngoại cho biết, Truyện Kiều và nhiều tác phẩm khác được viết bằng chữ Nôm được đưa vào giảng dạy trong môn Văn học trung đại Việt Nam ở học kỳ này, tạo cảm hứng đặc biệt với loại chữ viết mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống Việt Nam. Cao Tiểu Nhã mong muốn thông qua khóa học có thể đọc hiểu nguyên tác, từ đó hiểu sâu sắc hơn về văn học và văn hóa Việt Nam, nếu có cơ hội, chia sẻ những kiến thức đã học với bạn bè và góp phần vun đắp tình hữu nghị giữa thanh niên hai nước Việt-Trung.
Lữ Hiên Lâm, cũng là sinh viên năm thứ ba chuyên ngành tiếng Việt tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, coi nghiên cứu Hán Nôm là một hướng đi quan trọng trong công tác bảo tồn và nghiên cứu di sản văn hóa Việt Nam. Theo em, Hán Nôm không chỉ là công cụ để đọc hiểu cổ thư mà còn là chìa khóa giúp tìm hiểu tư tưởng, lịch sử, phong tục và quá trình giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong tương lai, em mong muốn tiếp tục học tập các phương pháp đọc giải, phiên âm, dịch thuật và khảo chứng văn bản cổ, tập trung nghiên cứu các tư liệu như văn bia, gia phả, địa chí, sắc phong, tài liệu liên quan đến Nho giáo, Phật giáo và các sách cổ lưu truyền giữa hai nước, qua đó đóng góp vào công tác bảo tồn di sản văn hóa và thúc đẩy giao lưu văn hóa Việt Nam-Trung Quốc.
Từ giảng dạy trên lớp đến nghiên cứu học thuật, việc học chữ Nôm mở ra một hướng tiếp cận quan trọng để tìm hiểu văn hóa truyền thống Việt Nam. Cùng với sự phát triển không ngừng của hợp tác giáo dục và giao lưu nhân văn hai nước, những khóa học như trên được kỳ vọng sẽ khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu trong giới trẻ, bồi dưỡng nguồn nhân lực nghiên cứu văn bản cổ, góp phần phát huy giá trị của những tư liệu quý báu lưu giữ lịch sử giao lưu văn hóa giữa hai nước trong thời đại mới.
VI SA
Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Trung Quốc