Thuế quan mới của Mỹ đe dọa tăng trưởng kinh tế Canada

Thống đốc Ngân hàng trung ương Canada, ông Tiff Macklem, cảnh báo cuộc chiến thương mại kéo dài với Mỹ, cùng xung đột tại Trung Đông, có thể đảo ngược đà phục hồi gần đây của nền kinh tế Canada. Theo ông Macklem, những biến động này đang xuất hiện trong một thế giới ngày càng chịu ảnh hưởng bởi thay đổi cơ cấu, phân mảnh địa chính trị và gián đoạn nguồn cung. Nếu các mức thuế quan mới của Mỹ được duy trì, tăng trưởng kinh tế Canada trong quý IV có thể giảm một nửa, xuống dưới mức 1%, thấp hơn đáng kể so với nhịp phục hồi trước đó. Cảnh báo trên xuất hiện sau khi kinh tế Canada ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong quý II năm 2026, tạo hy vọng rằng giai đoạn trì trệ kéo dài đang dần khép lại. Kim ngạch xuất khẩu phi năng lượng tăng với tốc độ hàng năm 14,5%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025, trong khi đầu tư doanh nghiệp tăng 8,8%. Tổng thể nền kinh tế tăng trưởng với tốc độ hàng năm 3,3% trong cùng quý, nhỉnh hơn dự báo trước đó của Ngân hàng trung ương Canada. Những con số này cho thấy nhiều doanh nghiệp Canada đã từng bước thích nghi với thuế theo Mục 232 của Mỹ, cũng như các biện pháp trả đũa được áp dụng từ khi xung đột thương mại bắt đầu năm 2025. Khảo sát Triển vọng Kinh doanh hàng quý của Ngân hàng trung ương Canada cho thấy doanh nghiệp đã điều chỉnh chuỗi cung ứng và cách tìm nguồn hàng nhằm hạn chế ảnh hưởng từ thuế quan. Các nhà xuất khẩu cũng mở rộng quan hệ với những khách hàng nước ngoài hiện có, qua đó đa dạng hóa hoạt động thương mại và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Ông Tiff Macklem nhận định tổng hợp các diễn biến này cho thấy nền kinh tế Canada bước vào mùa hè với vị thế vững chắc hơn, khi tăng trưởng phục hồi và đầu tư bắt đầu khởi sắc. Nhiều công ty đã nhìn thấy cơ hội vượt qua khó khăn, dù môi trường kinh doanh vẫn chịu tác động mạnh từ chính sách thương mại khó đoán của Mỹ. Tuy nhiên, triển vọng lạc quan đó nhanh chóng bị phủ bóng bởi sự đổ vỡ trong các cuộc đàm phán thương mại và tình trạng đình trệ tái diễn tại Trung Đông. Sự bất định trong chính sách thương mại của Mỹ đang khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp Canada khó xây dựng kế hoạch chi tiêu, đầu tư, tuyển dụng dài hạn. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có thể tiếp tục trì hoãn các quyết định mở rộng sản xuất hoặc tuyển thêm lao động, từ đó làm suy yếu động lực tăng trưởng. Các quan chức Ngân hàng trung ương Canada hiện không cho rằng thuế quan sẽ gây tác động trực tiếp quá lớn, nhưng vẫn dự báo tốc độ tăng trưởng quý IV có thể giảm khoảng một nửa. Không chỉ làm giảm hoạt động kinh tế, những biện pháp thuế quan trả đũa của Canada còn có khả năng làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh và cuối cùng ảnh hưởng đến giá hàng hóa tiêu dùng. Giá xăng cùng dầu diesel tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông và thiệt hại đối với năng lực lọc dầu toàn cầu đang tạo thêm sức ép lên lạm phát Canada. Nếu chi phí năng lượng cao kéo dài, áp lực có thể lan sang nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác, khiến lạm phát khó hạ nhiệt như kỳ vọng trước đây. Lạm phát Canada đã duy trì quanh mức 3% trong bốn tháng liên tiếp, trong khi Ngân hàng trung ương Canada dự báo chỉ số này có thể nhích lên thời gian tới. Kịch bản đó đặc biệt đáng chú ý nếu giá dầu toàn cầu tiếp tục dao động gần mức 100 USD mỗi thùng, bởi năng lượng thường nhanh chóng truyền tác động vào chi phí vận chuyển. Trong Báo cáo Chính sách Tiền tệ công bố hồi tháng 7, ngân hàng từng kỳ vọng căng thẳng sẽ dịu xuống và gián đoạn nguồn cung dần được khắc phục. Theo dự báo trước đó, nguồn cung ổn định hơn sẽ góp phần kéo giá dầu toàn cầu đi xuống, qua đó giúp lạm phát Canada cuối cùng quay trở lại mục tiêu 2%. Tuy nhiên, diễn biến thương mại và địa chính trị mới đang khiến con đường trở về mục tiêu này trở nên gập ghềnh hơn, nhất là khi tăng trưởng cũng đứng trước nguy cơ suy yếu. Ông Macklem nhấn mạnh chính sách tiền tệ không thể bù đắp đầy đủ tác động của thuế quan, cũng không thể kiểm soát giá năng lượng trên thị trường toàn cầu. Nhiệm vụ thiết thực nhất của Ngân hàng trung ương Canada là giữ lạm phát gần mức mục tiêu 2% trong dài hạn, bất chấp những cú sốc nằm ngoài khả năng điều chỉnh trực tiếp. Thông điệp này được ông Macklem nhiều lần nhắc lại trong vài tháng qua, khi ngân hàng phải cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát áp lực giá cả. Theo VietnamPlus, tương lai kinh tế Canada vì vậy sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến đàm phán thương mại với Mỹ, giá năng lượng và khả năng các doanh nghiệp tiếp tục thích nghi.