Sáng 14/9, TAND Hà Nội tuyên án phúc thẩm vụ Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ với bị cáo Nguyễn Thị Bình (cựu hiệu trưởng trường Ba Đình, Hà Nội) và cựu kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt.
Bản án nêu 5 nội dung còn mâu thuẫn trong bản án sơ thẩm.
Thứ nhất, xuất hiện tình tiết mới có ý nghĩa quyết định với việc xác định bản chất hành vi phạm tội.
Theo đó, Thông tư 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mức thu tiền học thêm trong nhà trường theo thỏa thuận với cha mẹ học sinh, đồng thời không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức tối đa.
Việc Quyết định 22/2013 của UBND Hà Nội áp đặt mức trần thu tiền học thêm là không phù hợp với Thông tư 17.
Tại phiên phúc thẩm, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp tiếp tục khẳng định quy định về mức trần tại Quyết định 22 là trái với Thông tư 17. Trong khi người đại diện UBND Hà Nội chưa thể đưa ra câu trả lời chắc chắn về quyết định 22 do đơn vị mình ban hành.
HĐXX đánh giá đây là tình tiết mới phát sinh tại cấp phúc thẩm, có ý nghĩa then chốt để đánh giá việc Trường THCS Ba Đình thu tiền dạy thêm có vượt quá hay không, có thỏa thuận hay không.
Nội dung này cấp phúc thẩm không thể phục hồi hay xử lý ngay tại phiên tòa mà bắt buộc phải thẩm định, điều tra làm rõ.
Thứ hai, tồn tại mâu thuẫn trong lời khai và chứng cứ về việc phân chia nhóm lớp học thêm, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán thiệt hại.
Lời khai của hiệu trưởng, một số giáo viên trực tiếp dạy thêm, giáo viên chủ nhiệm và người làm công tác quản lý thể hiện có việc chia các lớp học thêm thành các nhóm theo học lực.
Trái lại, phó hiệu trưởng nhà trường lại khai không có việc chia nhóm lớp; tuy nhiên người này trực tiếp xác lập các báo cáo, kế hoạch dạy thêm và biên bản kiểm tra cơ sở vật chất thể hiện có việc phân chia.
Tòa phúc thẩm nhận định, những mâu thuẫn này chưa được cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm lấy lời khai đối chất đầy đủ, thậm chí nhiều giáo viên ban đầu khai không chia nhóm nhưng sau đó lại đổi lời khai.
"Về mặt số học, chỉ cần xác định có việc chia nhóm lớp đối với các khối học sinh trong một khoảng thời gian nhất định thì số tiền bị xác định là thiệt hại theo cách tính của cấp sơ thẩm sẽ giảm xuống đáng kể", bản án nhận định.
Thứ ba, tòa nhận định có bất cập, vi phạm trong công tác thu giữ và quản lý tài liệu, chứng cứ, khi biên bản thu giữ tài liệu do cơ quan điều tra lập thể hiện đã thu giữ "bản gốc" sổ theo dõi dạy thêm, học thêm.
Tuy nhiên, tài liệu thực tế thu giữ và lưu trong hồ sơ lại chỉ là "bản photo". Dù cơ quan điều tra giải trình đây là lỗi đánh máy, nhưng khi có yêu cầu cung cấp bản gốc thì nhà trường lại trả lời không giữ.
Sự bất nhất giữa biên bản tố tụng và tài liệu thực tế thu giữ là thiếu sót cần phải được thẩm định và làm rõ, bản án phúc thẩm nêu.
Thứ tư, có sự mâu thuẫn lớn giữa các kết luận thanh tra đã ban hành với kết quả điều tra của cấp sơ thẩm.
Hồ sơ vụ án thể hiện có 3 kết luận thanh tra của UBND quận Ba Đình và UBND thành phố Hà Nội về việc dạy thêm, học thêm tại Trường THCS Ba Đình.
Tuy nhiên, các số liệu và nội dung về công tác tổ chức, thu chi tiền dạy thêm giữa các văn bản thanh tra này có nhiều điểm chênh lệch, không khớp và mâu thuẫn với kết quả điều tra sơ thẩm.
Do đó, tòa phúc thẩm nhận định: Cần thiết thu thập đầy đủ toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan đến các kết luận thanh tra nói trên để đánh giá tổng thể, khách quan và chính xác tính chất, mức độ sai phạm.
Cuối cùng, HĐXX đánh giá hồ sơ vụ án phản ánh dấu hiệu sai phạm trong việc lập hồ sơ, chứng từ, sổ sách kế toán thu chi.
Các sai phạm này liên quan số tiền dạy thêm, học thêm và bồi dưỡng học nghề nói chung; việc quản lý, sử dụng số tiền 15% và 30% trích nộp về tài vụ nhà trường...
Từ những căn cứ nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giao hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát điều tra lại theo đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện, triệt để, không làm oan người vô tội và không bỏ sót tội phạm.
Cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình tại TAND Hà Nội, sáng 14/9. Ảnh: Danh Lam
Bà Bình bị tòa sơ thẩm tuyên 3 năm tù, còn bà Nguyệt 24 tháng án treo. Cả hai kháng cáo đề nghị được tuyên không phạm tội.
Bà Bình bị cáo buộc thu tiền dạy thêm cao hơn mức trần tại Quyết định 22/2013 của UBND Hà Nội. Với khoản tiền này, giáo viên dạy thêm được nhận 70% tiền học phí, 30% còn lại nộp về trường (15% cho công tác quản lý và 15% chi điện nước, cơ sở vật chất).
Tòa xác định bà Bình hưởng lợi vật chất không đáng kể, khoảng 72 triệu đồng nhưng có "vụ lợi phi vật chất" khi nâng cao uy tín cá nhân thông qua việc tăng thu nhập cho giáo viên.
Sau phiên sơ thẩm, UBND Hà Nội đã bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22/2013.
Tại phiên phúc thẩm, trong hơn 8 giờ bào chữa, 8 luật sư của cựu hiệu trưởng cho rằng kết luận của Bộ Tư pháp có giá trị pháp lý tuyệt đối, UBND Hà Nội chỉ cần tuân thủ. Việc hỏi ý kiến lại UBND Hà Nội là không cần thiết.
Cũng theo họ, thiệt hại vụ án, cũng như đối tượng thiệt hại đều chưa được cơ quan điều tra xác định chắc chắn.
Các phụ huynh cho rằng mình và các con biết và đồng thuận về mức thu, vì thế sự việc không có thiệt hại.
Đến phiên phúc thẩm, cựu hiệu trưởng mang theo hai túi xách và một valy tài liệu, dành nhiều thời gian tự bào chữa và tranh luận song HĐXX phải tạm nghỉ nhiều lần do bà mất bình tĩnh, được y tế hỗ trợ.
Bị cáo Bình cho rằng việc đeo đuổi vụ án 10 năm qua đã bào mòn tinh thần của bà và gia đình, do đó mong tòa có phán quyết đúng đắn, nhân văn. Bà nói thẩm phán là một nghề "nguy hiểm nhưng vĩ đại", kêu gọi lòng trắc ẩn của người nắm cán cân công lý.
Sáng nay Tòa tuyên án vụ cựu hiệu trưởng 'thu sai tiền dạy thêm'
Cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình chia sẻ sau phiên tòa buổi sáng 10/9. Video: Thanh Lam
VKSND Hà Nội giữ nguyên quan điểm, chỉ ra 7 điều chưa làm rõ ở phiên sơ thẩm, cần hủy án để điều tra lại.
Theo cơ quan công tố, bà Bình và kế toán Nguyệt "có dấu hiệu phạm tội", không chỉ ở mức thu mà còn ở cơ chế quản lý chi tiêu, nhiều khoản không rõ ràng.
Theo VKS, dù thu đúng nhưng chi sai vẫn bị quy kết sai phạm.
Thanh Lam