Sáng 28/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì phiên họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật.
Tại phiên họp, Đảng ủy Quốc hội và Đảng ủy Chính phủ được giao hoàn thành báo cáo tổng rà soát, đề xuất giải pháp xử lý các vướng mắc pháp luật để trình Ban Chỉ đạo tại phiên họp tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi kiến nghị phải chỉ rõ quy định nào bất cập, tác động ra sao, nguyên nhân và phương án xử lý. "Vướng ở quy định thì sửa, yếu ở khâu thực thi thì chấn chỉnh", ông nói.
Việc rà soát cần ưu tiên những vấn đề đang cản trở đầu tư, sản xuất kinh doanh, vận hành bộ máy và thực hiện quyền của người dân. Những vướng mắc liên quan nhiều lĩnh vực phải được xử lý đồng bộ, tránh tình trạng "mỗi cơ quan sửa một phần nhưng công việc thì vẫn ách tắc".
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, xây dựng và thực thi pháp luật là một chỉnh thể thống nhất. Kết quả phải được đo bằng những điểm nghẽn được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm, nguồn lực được khơi thông, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm, kinh tế - xã hội phát triển và năng lực cạnh tranh quốc gia được nâng cao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên họp Thường trực ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, sáng 28/9. Ảnh: TTXVN
Pháp luật phải ổn định nhưng đủ linh hoạt
Thường trực Ban Chỉ đạo cũng cho ý kiến về Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, thống nhất cách tiếp cận hoàn thiện pháp luật trong tổng thể hệ sinh thái thể chế phát triển.
Mục tiêu đến năm 2030 là khắc phục căn bản tình trạng thực thi pháp luật còn là khâu yếu; xử lý dứt điểm việc chậm, nợ văn bản quy định chi tiết; hoàn thành các nhiệm vụ lớn về định hướng lập pháp và tổng kết Hiến pháp năm 2013.
Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo; nền tư pháp dân chủ, liêm chính, chuyên nghiệp.
Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất ba đột phá về tư duy xây dựng và thực thi pháp luật, tổ chức thực thi pháp luật và nguồn nhân lực pháp luật.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh pháp luật phải đủ ổn định để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, dự liệu được quyền và nghĩa vụ; đồng thời đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập quốc tế, tiến bộ khoa học công nghệ, các mô hình kinh doanh mới, biến đổi khí hậu và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
"Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải dựa trên tiêu chuẩn, dữ liệu, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình", ông nói.
Mỗi chính sách cũng phải xác định rõ người thực hiện, nguồn lực, điều kiện và kết quả cần đạt. Tình trạng chậm, nợ văn bản quy định chi tiết phải được khắc phục; văn bản hành chính không được đặt thêm điều kiện, nghĩa vụ.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, văn hóa tuân thủ phải bắt đầu từ sự gương mẫu của cơ quan công quyền, cán bộ, đảng viên. Các cơ quan cần chấn chỉnh tình trạng nhũng nhiễu, tùy tiện, né tránh; bảo vệ người làm đúng, xử lý công bằng vi phạm và hỗ trợ người dân sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình.
Chuyển từ phát hiện để xử phạt sang phòng ngừa vi phạm
Với cơ chế xử lý vi phạm hành chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng mục tiêu cao nhất là giúp pháp luật được chấp hành tốt hơn, giảm vi phạm, đồng thời giữ vững trật tự, kỷ cương và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Trọng tâm cần chuyển từ phát hiện vi phạm để xử phạt sang quản lý rủi ro, phòng ngừa vi phạm, hướng dẫn và nâng cao tuân thủ pháp luật.
Cơ chế giải quyết tranh chấp dân sự cũng cần giảm chi phí, rút ngắn thời gian nhưng bảo đảm công bằng, khách quan. Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Trọng tài thương mại cần sớm được sửa đổi, bổ sung; đồng thời nghiên cứu xây dựng Luật Hòa giải thương mại.
Với việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu thể chế hóa đầy đủ chủ trương về chính sách hình sự, phòng chống tội phạm, tham nhũng; bảo đảm quyền con người, quyền công dân và khắc phục những bất cập trong thực tiễn thi hành.
Việc sửa luật cũng cần tạo cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Vũ Tuân