UBND TPHCM vừa có tờ trình HĐND TPHCM dự thảo nghị quyết cho phép cắt điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.
Dự thảo nghị quyết này quy định về việc áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ - cắt điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn TPHCM theo khoản 2, khoản 4, điều 16, Luật Phát triển đô thị nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển đô thị.
Nếu được HĐND TPHCM thông qua, sẽ áp dụng biện pháp cắt điện, nước với công trình đã bị cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu chấm dứt thực hiện hành vi vi phạm, yêu cầu dừng thi công bằng văn bản nhưng cá nhân, tổ chức vi phạm không chấp hành.
Cụ thể, công trình xây dựng sai quy hoạch, công trình xây dựng không có giấy phép xây dựng hoặc xây dựng sai phép, công trình được miễn giấy phép xây dựng mà xây dựng sai thiết kế, công trình xây dựng trên đất bị lấn chiếm, công trình xây dựng chưa được thẩm duyệt hoặc không đúng thiết kế phòng cháy chữa cháy, cơ sở kinh doanh dịch vụ vũ trường - kinh doanh dịch vụ karaoke không bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy chữa cháy, cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường…
Dự thảo Nghị quyết quy định thẩm quyền toàn diện của chủ tịch UBND cấp xã áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình thuộc địa bàn quản lý.
Trình tự thủ tục để cắt điện, nước đối với công trình vi phạm mà không thực hiện yêu cầu bằng văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền về việc dừng hành vi vi phạm bắt đầu bằng việc lập biên bản vi phạm hành chính, yêu cầu dừng thi công, khắc phục hậu quả. Tiếp đến kiểm tra và lập biên bản ghi nhận việc không chấp hành. Cuối cùng chuyển người có thẩm quyền ra quyết định cắt điện, nước.
Sau đó, nếu người vi phạm đã bổ sung các giấy phép xây dựng, thiết kế, phòng cháy hoặc đã chấp hành yêu cầu tháo dỡ, khắc phục, chấm dứt vi phạm về môi trường thì đề nghị người thi hành công vụ đến ghi nhận rồi Chủ tịch UBND xã phải ra quyết định chấm dứt việc cắt điện, nước.
Trước đó, tại buổi góp ý cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức, luật sư Nguyễn Văn Hậu - Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TPHCM cho rằng, cần bổ sung rõ hơn nguyên tắc áp dụng biện pháp cưỡng chế, phân biệt rõ giữa công trình, cơ sở vi phạm và chủ thể sử dụng dịch vụ, đồng thời cần cơ chế rà soát tư pháp hoặc hành chính độc lập để tránh lạm dụng.
Ông Hậu đồng tình với biện pháp cắt điện, đồng thời kiến nghị không áp dụng biện pháp cắt nước. Lý do, TPHCM có mật độ dân số và công trình quá cao, nếu xảy ra hỏa hoạn hay ô nhiễm môi trường nghiêm trọng từ các công trình sai phép, hậu quả về người và tài sản sẽ khó lường. Vì vậy, biện pháp cắt điện là chế tài dứt khoát, cần thiết để ngăn chặn ngay hành vi vi phạm.
Trong khi đó, nước sinh hoạt gắn liền với quyền con người và nhu cầu tối thiểu để duy trì sự sống. Việc cắt nước có thể dẫn đến các hệ lụy tiêu cực về vệ sinh, dịch bệnh và quyền lợi của bên thứ ba vô can như công nhân, người lao động thuê trọ tại công trình vi phạm.
Còn PGS. TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống Xã hội (SocialLife) cho rằng, điện và nước không phải tiện ích thông thường mà là điều kiện sinh tồn cơ bản gắn với quyền có một mức sống thích đáng. Cắt điện, nước một công trình trên thực tế thường đồng nghĩa với cắt điện, nước đối với những con người đang sống bên trong.
Ông Lộc đề nghị không áp dụng biện pháp cắt điện, nước với nhà ở đang có người cư trú và là chỗ ở duy nhất của hộ hoặc chỉ áp dụng sau khi đã bố trí nơi ở thay thế. Đồng thời, cần bảo đảm một trình tự công bằng gồm thông báo, thời hạn khắc phục, quyền giải trình và quyền khiếu nại trước khi áp dụng.