Người đàn ông 40 tuổi, chuyên nhận ốp lát, đi từ Phú Thọ xuống Hà Nội xem xét vị trí, khối lượng công việc, thương lượng đơn giá rồi mới chốt đơn. Một ngày sau, anh nhận khoán ốp lát công trình xây dựng ở Thường Tín cho nhóm nhân công 6 người.
Ốp lát là một trong những khâu cuối cùng của một công trình xây dựng, người thợ vì thế cần thạo việc, khéo tay. Tiền công trả theo ngày, chưa bao gồm ăn ở và tùy thuộc công trình ở nội thành hay ngoại ô. Thợ phụ thi công ở ngoại thành nhận mức 500.000 đồng- 600.000 đồng, tăng lên 650.000 đồng - 750.000 đồng nếu ở nội đô, bởi "mớ rau con cá mua bán cũng đắt hơn", anh nói.
Những người thợ cả có tay nghề thu nhập trên dưới một triệu mỗi ngày. Song theo anh Huấn, "tìm người không dễ" bởi nhân công ngành này thường là người cùng làng xã, đi theo tổ đội và nhận việc thông qua người phụ trách. Mỗi công trình kéo dài vài tuần đến vài tháng mới xong.
"Chỉ sợ không có sức làm chứ không lo hết việc", anh tổng kết.
San lấp mặt bằng trên công trường xây dựng ở Hà Nội, tháng 5/2026. Ảnh: Giang Huy
Có ngày, anh Huấn nhận 5- 6 cuộc điện thoại hỏi khi nào xong công trình để nhận đơn mới, song người phụ trách không dám nhận trước vì số người có hạn. Nhân công cũng không cố định khi người trẻ có thể nghỉ việc bất cứ thời điểm nào. Có người theo được vài ba tháng, hoặc xong một công trình là nghỉ vì không chịu được kham khổ. Trụ lại đa phần là đàn ông trung niên 40 - 50 tuổi, có gia đình, nuôi con đang đi học và đã theo nghề nhiều năm.
Tiến độ dồn dập từ các dự án giao thông, hạ tầng trọng điểm, công trình... đẩy ngành xây dựng - hạ tầng vào cơn khát nhân lực kéo dài đến cuối năm, theo dự báo của Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội. Muốn tuyển được người, các nhà thầu buộc phải nâng mức đãi ngộ, thu nhập, phụ cấp và điều kiện ăn ở. Thống kê trung bình công nhân kỹ thuật, thợ vận hành có mức thu nhập 10- 20 triệu đồng. Vị trí kỹ sư xây dựng, giám sát đạt thu nhập 15-35 triệu đồng mỗi tháng.
Thống kê tại phiên giao dịch việc làm lĩnh vực xây dựng cuối tháng 8 ở Hà Nội cho thấy, lao động phổ thông vẫn chiếm tỷ lệ lớn với 76% nhu cầu, trong khi trình độ từ trung cấp trở lên chiếm 24%. Đồng nghĩa doanh nghiệp vẫn "khát" nhân lực thi công thực tế. Đáng chú ý, đến hơn 50% các vị trí có mức lương thỏa thuận giữa hai bên trong quá trình phỏng vấn.
Để tuyển được người, doanh nghiệp thậm chí chi tiền thưởng nội bộ cho nhân viên giới thiệu. Trường Giang (đã đổi tên), kỹ sư hiện trường một công ty xây dựng khoảng 700 lao động chuyên thi công dự án ở Hà Nội và một số tỉnh miền Bắc, thường xuyên đăng trên trang cá nhân thông tin tìm người. Mỗi nhân sự vào làm một tháng, anh hưởng 500.000 đồng. Giang thường hướng đến các hội nhóm ở vùng cao - những khu vực có lao động trẻ, thường đi theo đội nhóm 5- 10 người.
Anh cho biết thợ phụ công trình như xách hồ, phụ trộn vữa, bê tông... thu nhập 530.000 đồng mỗi ngày, mức 14- 15 triệu mỗi tháng cho 26 ngày công, cộng phụ cấp. Thu nhập của thợ chính mức 16- 33 triệu đồng tùy tay nghề từ bậc ba tiến dần lên bậc một, từ non kinh nghiệm đến đã cứng tay nghề. Song các vị trí này sẽ đánh giá định kỳ, qua sát hạch mới nâng lương. Thợ ốp lát, thạch cao, trát ngoài - những mảng cần kinh nghiệm và kỹ thuật, theo Giang "thu nhập còn cao hơn nữa".
Sau vòng tuyển dụng, giữ được người cũng không dễ. Nhiều thanh niên độ tuổi 20 mà Giang đã giới thiệu bỏ việc sau vài tuần. Họ không chịu được nắng mưa, bụi bặm ở công trình, chuyển sang chạy xe công nghệ, dịch vụ, nhà hàng dù thu nhập thấp hơn.
"Lao động ngành xây dựng đang già hóa, chủ yếu là người đã có gia đình, nuôi con đi học và đã vào nghề nhiều năm. Người trẻ khó mà gắn bó lâu dài, có người chỉ mươi ngày, nửa tháng", anh nhận định.
Công trường thi công cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, tháng 12/2025. Ảnh: Anh Duy
Thị trường xây dựng đô thị, bất động sản mở rộng cùng lúc các công trình cao tốc đẩy tiến độ nước rút tạo ra cuộc cạnh tranh về nhân lực. Thiếu thợ lành nghề và nhân sự kỹ thuật đang trở thành một trong những khó khăn mới với các dự án giao thông trọng điểm.
Hơn 50 công nhân kỹ thuật, đặc biệt là thợ vận hành máy xúc, máy lu và thiết bị khoan cọc nhồi, đã rời các công trường cao tốc Hữu Nghị- Chi Lăng (Lạng Sơn) và Đồng Đăng - Trà Lĩnh để chuyển sang các đại dự án đô thị tại Hà Nội. Trong khi các gói thầu tại hai dự án cao tốc này đang bước vào giai đoạn nước rút khiến doanh nghiệp "đau đầu".
Đại diện Công ty cổ phần Xây dựng công trình 568 cho biết doanh nghiệp đã dùng mọi cách để giữ người, từ hỗ trợ đời sống đến tăng lương, thưởng. Song mức thu nhập mà các dự án lớn ở Thủ đô đưa ra tạo sức hút khó cưỡng với lao động có tay nghề.
"Họ sẵn sàng trả 35- 40 triệu đồng, thậm chí tới 65 triệu đồng mỗi tháng cho thợ vận hành thiết bị thi công cọc khoan nhồi", lãnh đạo Công ty 568 cho hay.
Đồng cảnh ngộ, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Giao thông Phương Thành đang thiếu khoảng 400 lao động ở các vị trí như kỹ sư công trường, lái máy, công nhân trực tiếp làm việc tại các dự án hạ tầng giao thông. Công ty đẩy nhanh tiến độ một số dự án, thi công 3 ca 4 kíp nên cần lượng lao động lớn. Người mới khó tuyển, trong khi 30% nhân lực "nhảy việc" sang doanh nghiệp khác từ đầu năm đến nay.
Ông Vũ Đức Nhận, Phó tổng giám đốc Công ty Phương Thành, cho biết lương công nhân khoảng 400.000 đồng mỗi ngày, doanh nghiệp đang trả gấp ba lần. Lương kỹ sư, công nhân lành nghề tăng 20-50% cho từng vị trí song vẫn khó tuyển. Nguồn cung càng hạn chế ở những vị trí đòi hỏi kinh nghiệm vận hành thiết bị chuyên dụng như máy khoan cọc nhồi, máy xúc, máy lu.
"Khi chênh lệch thu nhập giữa các loại hình dự án ngày càng lớn, doanh nghiệp xây dựng giao thông phải đối mặt với nguy cơ mất nhân lực", ông nói, lo ngại tình hình cuối năm càng căng thẳng khi bước vào giai đoạn tăng tốc sau mùa mưa.
Ông Đặng Tùng Anh giới thiệu về công việc với ứng viên trong phiên giao dịch việc làm Hà Nội, tháng 9/2026. Ảnh: Hồng Chiêu
Cơn khát nhân lực ngành xây dựng - hạ tầng kéo theo lĩnh vực phụ trợ cũng rơi vào tình cảnh thiếu lao động, nhất là vị trí thi công, lắp đặt, vận hành.
Công ty TNHH Cơ điện FIS - đơn vị chuyên khai thác dự án thi công, lắp đặt hệ thống phòng cháy cho công trình cần 120 lao động từ đội trưởng thi công đến thợ lắp đặt, thợ kỹ thuật báo cháy và thợ phụ.
Mức thu nhập tùy thuộc tay nghề lao động, thấp nhất 480.000 đồng đến 630.000 đồng mỗi ngày dành cho thợ phụ chưa biết gì, chỉ cần sức khỏe tốt, chăm chỉ và đủ tuổi lao động, vào làm việc sẽ được đào tạo thêm.
Thợ kỹ thuật báo cháy có tay nghề thi công, đấu nối, lắp đặt, đọc hiểu bản vẽ thi công thu nhập dao động 680.000 đồng đến 780.000 đồng. Thợ lắp đặt biết về ren ống, hệ thống chữa cháy mức 730.000 đồng mỗi ngày. Riêng vị trí đội trưởng thi công yêu cầu thêm bằng chuyên ngành, mức thu nhập 25-30 triệu đồng mỗi tháng. Khoản trên gồm lương ngày công, phụ cấp, thu nhập hiệu suất, doanh nghiệp bao chỗ ăn ở, sinh hoạt.
Thê nhưng doanh nghiệp mới tuyển được một nửa số lao động cần thiết. Nguyên do là dự án xây dựng - hạ tầng bùng nổ trên cả nước, không riêng khu vực Hà Nội. Số lượng thợ có tay nghề được đào tạo trên thị trường không nhiều nên càng khan hiếm. Riêng năm nay, lượng đơn hàng, dự án của doanh nghiệp tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Dự báo thời điểm cuối năm, công việc cấp tập, nhu cầu nhân lực càng cao.
"Chưa bao giờ thấy tìm người khó như thời điểm này", ông Đặng Tùng Anh, Phó phòng kinh doanh của công ty, chia sẻ.
Hồng Chiêu - Đoàn Loan