Trong các bản kê khai tài chính do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố cuối tuần trước, ba nhân viên Nhà Trắng, trong đó có nữ trợ lý Natalie Harp, nhận được "quà tặng tiền mặt vào dịp lễ" từ Tổng thống, trị giá 45.000 USD.
Hai nhân viên còn lại là Margo Martin, cố vấn truyền thông thường xuyên đi theo Tổng thống Trump để ghi lại các hoạt động thường ngày của ông nhằm đăng tải lên mạng xã hội, và Chamberlain Harris, trợ lý tại Nhà Trắng kiêm thư ký của ông Trump. Walt Nauta, giám đốc phụ trách các hoạt động tại Phòng Bầu dục, trước đó cũng kê khai khoản quà tặng trị giá 20.000 USD từ Tổng thống.
Luật liên bang Mỹ quy định ngoài khoản lương do chính phủ chi trả, nhân viên chính phủ không được nhận thêm tiền từ cá nhân hoặc tổ chức bên ngoài. Quy định này nhằm bảo đảm họ không chịu ảnh hưởng từ lợi ích tài chính của cá nhân hoặc tổ chức khác khi thực hiện nhiệm vụ.
"Rõ ràng là ông ấy đang tìm cách bù đắp tài chính để họ yên tâm làm công vụ tại Nhà Trắng. Ông ấy không được phép làm như vậy", Richard Painter, cựu luật sư đạo đức Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush, nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Dallas, bang Texas ngày 9/9. Ảnh: AP
Quy định mà ông Painter đề cập là Điều 209, Quy chế 18 của Bộ luật Liên bang Mỹ, theo đó, người vi phạm có thể bị phạt tù tới 5 năm và phạt tiền tới 50.000 USD. Thời hiệu truy cứu là 5 năm, nên ông Trump vẫn có thể bị một chính quyền Mỹ sau này xem xét trách nhiệm sau khi kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 1/2029.
"Bộ Tư pháp trong tương lai có thể xem xét lại và truy cứu trách nhiệm đối với ông ấy", ông Painter nói với Forbes, đồng thời gọi việc tặng khoản tiền này là "ý tưởng thực sự tồi tệ".
Richard Briffault, giáo sư luật tại Đại học Columbia, nói các ông chủ có thể tặng quà cho nhân viên, nhưng những khoản tiền trong trường hợp này "lớn hơn rất nhiều so với một món quà Giáng sinh thông thường". Ông chung quan điểm với ông Painter, cho rằng chúng có vẻ đi ngược quy định liên bang.
Kedric Payne, cố vấn cấp cao tại tổ chức phi lợi nhuận Campaign Legal Center và cựu phó cố vấn Văn phòng Đạo đức Quốc hội, cũng cho rằng quy mô các khoản tiền là một dấu hiệu đáng chú ý.
"Trong trường hợp này, có vẻ rất rõ ràng ông Trump đã trả thêm tiền ngoài lương cho các trợ lý", ông Payne nói.
Harp, Martin và Harris đều có mức lương khoảng 150.000 USD, sau khi cộng khoản quà, tổng thu nhập của họ đạt 195.000 USD, tương đương mức lương của một số quan chức cấp cao nhất trong Nhà Trắng. Nauta cũng đạt mức này sau khi cộng quà 20.000 USD với mức lương 175.000 USD.
Ông Payne gọi sự tương đồng này là "dấu hiệu cảnh báo" và kêu gọi Văn phòng Đạo đức Chính phủ nên xem xét vấn đề, đồng thời cân nhắc chuyển hồ sơ cho Bộ Tư pháp Mỹ nếu cần thiết. Tuy nhiên, giáo sư Briffault nhận định khả năng Bộ Tư pháp dưới thời chính quyền hiện tại mở cuộc điều tra là "bằng không"
Donald K. Sherman, Chủ tịch tổ chức giám sát Citizens for Responsibility and Ethics in Washington (CREW), cho rằng Tổng thống Trump "gần như đơn phương tăng thu nhập cho nhân viên thân cận nhất", trong khi chính quyền chỉ hai tuần trước đó công bố kế hoạch đóng băng lương đối với công chức.
Theo ông Sherman, nếu cho rằng những khoản tiền này chỉ là "quà tặng từ bạn bè", Nhà Trắng cần chứng minh người nhận thực sự có quan hệ bạn bè với ông Trump và các khoản tiền xuất phát từ mối quan hệ cá nhân. CREW đã tham gia nhiều vụ kiện nhằm vào chính quyền Tổng thống Trump.
Harp, Nauta và Martin đều đi cùng ông Trump tới Dallas, bang Texas hôm 9/9 để dự đại hội giữa nhiệm kỳ của đảng Cộng hòa. Trong khi đó, Harris được ông Trump bổ nhiệm vào Ủy ban Mỹ thuật Mỹ hồi tháng 1. Đây là cơ quan có quyền giám sát một số dự án được ông Trump đặc biệt quan tâm, trong đó có phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng.
"Tôi không cho rằng Tổng thống thực hiện những việc như vậy mà không có chủ đích", Sherman nói. Theo ông, các khoản tiền này có thể giúp "củng cố lòng trung thành của những nhân viên thân cận nhất với ông".
Trợ lý Natalie Harp tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 4/9. Ảnh: AFP
Don Fox, cựu quyền giám đốc Văn phòng Đạo đức Chính phủ dưới thời Tổng thống Barack Obama, cho rằng những thông tin hiện có chưa đủ để xác định sai phạm, nhưng ông vẫn đánh giá việc các trợ lý nhận khoản tiền lớn từ Tổng thống là đáng lo ngại vì họ có thể cảm thấy mang ơn người trao tiền.
Trong khi đó, Nhà Trắng bác bỏ cách diễn giải này.
"Tổng thống thường xuyên tặng quà Giáng sinh cho những người thân cận, đôi khi bao gồm cả nhân viên và trợ lý, cả trong thời gian làm việc tại chính phủ lẫn trong khu vực tư nhân trước đó", người phát ngôn Davis Ingle cho biết.
Bridget Luckey, cây viết của trang tin pháp lý Law Commentary, cho rằng chỉ riêng số tiền được tặng không đủ để xác định có thể áp dụng Điều 209 hay không. Vấn đề cốt lõi là ông Trump trao tiền với tư cách quà tặng cá nhân, hay đây thực chất là khoản thù lao liên quan đến công việc của các trợ lý tại Nhà Trắng.
Ông Ingle nhấn mạnh các khoản tiền không liên quan đến nhiệm vụ của những người nhận và không thuộc phạm vi bị cấm. Do đó, chúng hoàn toàn được phép theo những tiêu chuẩn pháp lý và đạo đức hiện hành.
Hãng tin CBS News cũng lưu ý rằng quy định chỉ cấm nhân viên liên bang nhận quà từ cấp dưới hoặc từ những quan chức có mức lương thấp hơn mình, không cấm cấp dưới nhận quà từ cấp trên. Bản thân các khoản tiền cũng đã được chính quyền Tổng thống Trump công khai với thông tin là "quà tặng tiền mặt vào dịp lễ".
Như Tâm (Theo Forbes, MS Now, NBC News)