Trào lưu 'tướng quân kem nền' thực sự tồn tại trong lịch sử Trung Quốc

Làn da trắng sáng, môi đỏ hồng, áo giáp sạch bóng ngay giữa chiến trường: hình tượng võ tướng bị chê cười là "tướng quân kem nền" của phim ảnh Trung Quốc thật ra từng có giai đoạn xuất hiện trong chính sử.

Giai đoạn kỳ lạ của lịch sử Trung Quốc

Đầu năm 2026, phim Trục Ngọc, với nam diễn viên Trương Lăng Hách trở thành tâm điểm tranh luận về hình tượng tướng quân ẻo lả. Đây thật ra cũng chỉ là một ví dụ trong trào lưu phim cổ trang gây tranh cãi của Trung Quốc, với dàn diễn viên lưu lượng chú trọng ngoại hình hơn chất lượng phim ảnh thực thụ. 

Tuy nhiên, lịch sử Trung Quốc thực sự từng ghi nhận một giai đoạn mà nam giới thượng lưu chuộng thoa phấn, xông hương, vẻ đẹp thanh tú. Phong cách ấy thậm chí hiện diện cả ở những người nắm binh quyền.

Trong bài “Vì sao tướng quân đánh ‘kem nền’?”, Bắc Kinh Vãn Báo lần lại sự thay đổi của thẩm mỹ nam giới trong lịch sử các triều đại Trung Hoa. 

Tác giả Thái Huy nhắc đến phong tục làm đẹp thời Ngụy - Tấn và Lục triều, đồng thời đối chiếu với hình tượng võ tướng thanh tú trong tiểu thuyết đời sau. 

Lục triều là giai đoạn khoảng năm 222-589 trong lịch sử Trung Quốc, được gọi theo sáu triều đại nối tiếp nhau đóng đô ở Kiến Khang, tức Nam Kinh ngày nay: Đông Ngô, Đông Tấn, Lưu Tống, Nam Tề, Lương và Trần. 

Nghiên cứu của Trương Hải Sa và Từ Thế Dân trên tạp chí Văn nghệ nghiên cứu năm 2015 nhận định thời Lục triều nổi lên xu hướng chuộng vẻ đẹp nam giới trung tính, thậm chí mang những đặc điểm thường dùng để tả phụ nữ. 

Hai biểu hiện đáng chú ý là hình thể mềm mại, thanh mảnh và thói quen thoa phấn, cạo sửa mặt, xông hương. Thậm chí tướng quân ra trận trong thời đại này còn có xu hướng áo xống, nhung phục lòe loẹt quá mức.

Một nhân vật tiêu biểu là Hà Yến, người từng nắm quyền lớn thời Tào Ngụy. Trong Thế thuyết tân ngữ, thiên Dung chỉ, Ngụy Minh Đế nghi ông thoa phấn vì mặt quá trắng, nên giữa mùa hè cho ăn món bột nấu nước nóng. Hà Yến đổ mồ hôi, lau mặt nhưng da càng trắng sáng.

'Tướng quân kem nền' cũng có thực tài

Đến nhà Lương, đầu thế kỷ VI, việc làm đẹp được ghi chép cùng những lời phê phán gay gắt về đời sống quý tộc. 

• 

  Nữ cao thủ có thật, mạnh nhất từng xuất hiện trong truyện Kim Dung là ai?ĐỌC NGAY

Trong Nhan thị gia huấn, thiên Khuyến học, Nhan Chi Thôi mô tả con em nhà quyền quý xông hương quần áo, sửa mặt, thoa phấn tô son, mang guốc cao, ngồi đệm lụa, quanh mình bày đồ quý, trông như thần tiên. 

Ở thiên Thiệp vụ, ông kể giới sĩ đại phu quen đi xe, vào nhà có người đỡ, ít cưỡi ngựa. Khi loạn Hầu Cảnh xảy ra, nhiều người yếu sức, không chịu nổi đi bộ, nóng lạnh và cảnh biến loạn. 

Viên quan Vương Phục thậm chí được kể là sợ ngựa hí, nhảy đến mức hỏi: “Đây là hổ, sao lại gọi là ngựa?”. Đây là lời phê phán mang tính răn dạy của tác giả, phản ánh sự nuông chiều và thiếu kỹ năng thực tế trong một bộ phận thượng lưu. 

Với người nắm binh quyền, trường hợp Vương Cung thời Đông Tấn đặc biệt đáng chú ý. Tấn thư ghi ông từng giữ chức Bình Bắc tướng quân, quản quân sự nhiều địa phương, đóng tại Kinh Khẩu. 

Thức Điển cổ tịch mô tả ngoại hình ông được ví với cây liễu thanh tươi tháng xuân; mặc áo choàng lông hạc đi trong tuyết thì được khen như người cõi thần tiên. Khi ông ra trận thường mặc chiến bào dài đến 2 trượng (khoảng 4,5 mét), thêu long phụng lộng lẫy uy nghi.

Nhưng chính sử cũng nhận xét Vương Cung không thành thạo dùng binh, tự coi mình cao quý và xa cách cấp dưới. Khi thất bại trong tranh chấp quyền lực, ông cưỡi ngựa bỏ chạy; do lâu không cưỡi, đùi bị đau, không thể đi tiếp, phải xuống thuyền trốn rồi bị bắt. 

Tạ Huyền, đại tướng lừng danh của nhà Đông Tấn cũng xuất thân trong môi trường quý tộc, bị đánh giá là nguyên mẫu của "tướng quân kem nền" trên phim ảnh ngày nay.

Theo Tấn thư, chú ông là Tạ An không hài lòng về cung cách quyền quý, xa hoa của cháu mình nên thường tìm cách bài xích. Nhưng Tạ Huyền chứng nào tật nấy, thường giữ thói mang khăn lụa, ăn mặc diêm dúa. 

Dù vậy, sự thật là Tạ Huyền lại là tướng giỏi, từng giữ chức Kiến Vũ tướng quân, giúp Đông Tấn đánh bại quân Tiền Tần nhiều lần, nổi bật nhất là trận Phì Thủy. Ông được đánh giá là người có mưu lược, gần giống hình tượng một quân sư hơn là đại tướng.

Một "tướng quân kem nền" nổi danh khác là Hàn Tử Cao thời nhà Trần, giai đoạn Nam Bắc Triều. Trần thư mô tả Hàn Tử Cao có dung mạo đẹp, trông giống phụ nữ. 

Nhưng sử sách đồng thời ghi ông học cưỡi ngựa bắn cung, sát phạt quyết đoán, từng một mình một ngựa xông trận, có lần giao đấu bị thương ở cổ. Hàn Tử Cao được Trần Văn Đế (Trần Thiến) đặc biệt sủng ái, giao giữ chức Hữu vệ tướng quân, 

Sau thời Trần Văn Đế, Hàn Tử Cao thất sủng. Trần Húc lên ngôi, hiệu là Trần Phế Đế sau đó ban chết cho Tử Cao. Điều này khiến giới sử gia sau này không khỏi đặt nghi vấn liệu những chiến công của Tử Cao có thật hay không, hay được ghi chép lại vì là sủng thần của Trần Thiến.

Nhìn chung, lịch sử Trung Quốc thực sự từng chứng kiến một giai đoạn lạ lùng, khi nam tử chạy theo trào lưu quần là áo lượt, bao gồm cả những người nắm giữ binh quyền, cầm quân đánh trận.

Võ Đang thất hiệp là một trong những hình tượng nhân vật nổi bật nhất của tiểu thuyết Kim Dung. Và ít ai ngờ, một nhân vật trong đó lại có thật ngoài đời, và thực sự nổi tiếng về trình độ võ thuật.