Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc, thể hiện lòng thành kính, sự tri ân của Đảng, Nhà nước, Quân đội, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân đối với các Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tham dự lễ viếng, truy điệu có nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Đọc lời điếu tại buổi lễ, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, xúc động: “Trong giờ phút trang nghiêm này, chúng ta thành kính tưởng nhớ, tri ân và bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các bậc cách mạng tiền bối, những người con ưu tú của dân tộc, các Anh hùng liệt sĩ đã chiến đấu ngoan cường, anh dũng hy sinh, quên mình vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa...”.
Từ sáng sớm, đông đảo người dân đã có mặt tại nhiều tuyến đường gần Công viên Lê Thị Riêng. Trên tay mỗi người cầm những bông hoa cúc trắng, lặng lẽ chờ đón đoàn xe chở hài cốt các liệt sĩ đi qua. Trong dòng người ấy có những cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh, những người cao tuổi mang theo ký ức về một thời bom đạn, hay các bạn trẻ chỉ biết tới chiến tranh qua sách vở, lời kể của ông bà, cha mẹ. Tất cả chung một nỗi nghẹn ngào với lòng biết ơn vô hạn với các liệt sĩ. Nhiều tiểu thương, người dân đã chuẩn bị hoa cúc trắng để người dân đến tiễn đưa các liệt sĩ. Chị Nguyễn Thị Phương bùi ngùi: “Hôm nay được đến thắp hương, tri ân các liệt sĩ, tôi và nhiều người không cầm được nước mắt. Là người được hưởng nền độc lập, tôi cũng sẽ cố gắng có những đóng góp cho quê hương, góp phần vào sự phát triển của thành phố”.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, khu vực Nghĩa trang Đô Thành (nay là Công viên Lê Thị Riêng) trở thành nơi chôn cất hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và đồng bào yêu nước đã anh dũng hy sinh khi tiến công vào các mục tiêu nội đô Sài Gòn-Gia Định. Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Bộ Tư lệnh Quân khu 7, Ban Chỉ đạo 515 Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động kết nối các nguồn tư liệu, tìm kiếm nhân chứng, tổ chức khảo sát, xác minh, đồng thời đưa trang thiết bị hiện đại vào thăm dò, đào tìm và quy tập hài cốt liệt sĩ. Rất nhiều nhân chứng, dù tuổi cao, sức yếu nhưng vẫn cố gắng lục lại trí nhớ, cung cấp thông tin, góp phần làm căn cứ cho lực lượng chức năng xác định khu vực tìm kiếm. Việc lấy mẫu phục vụ giám định ADN cũng được rốt ráo triển khai, nhằm từng bước xác định danh tính, trả lại tên cho các liệt sĩ. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm trước lịch sử, trước thân nhân liệt sĩ và trước niềm tin, sự trông đợi của Nhân dân.
Ban Chỉ đạo 515 Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được triển khai, mở rộng rà soát các địa điểm có thể có hài cốt, không chỉ tại Công viên Lê Thị Riêng mà còn ở những khu vực từng diễn ra các trận đánh ác liệt trong thời kỳ kháng chiến.
Theo Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, lễ truy điệu, an táng các Anh hùng liệt sĩ là một dấu mốc quan trọng trong công tác tìm kiếm, quy tập mộ và tri ân liệt sĩ, nhưng hành trình trả lại tên cho các anh còn phải đối diện nhiều khó khăn trong thời gian tới. Cơ quan chuyên trách vẫn cần sự kiên trì, với sự chung tay của các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội.
“Chúng ta không bỏ qua cơ hội hay phương pháp nào để tiếp tục hành trình tìm kiếm đồng đội đã hy sinh. Tinh thần vượt nắng thắng mưa, sẽ tiếp tục thắp lên hy vọng tìm được thân nhân, xoa dịu phần nào những mất mát, đau thương cho các gia đình liệt sĩ”, Đại tá Phan Sỹ Thao mong mỏi.
Bài và ảnh: Thế Anh - Phú Xuyên - Nhật Thành