Chiều 17/9, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Quyết nêu rõ trong thời gian dài, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, mục tiêu và động lực của phát triển. Đây là quan điểm đúng đắn, cần tiếp tục khẳng định. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, chỉ dừng lại ở đó là chưa đủ.
Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đề ra mục tiêu đến năm 2030 các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia; đến 2045 đóng góp 9% GDP. Nghị quyết 19 Trung ương về đổi mới mô hình phát triển cũng yêu cầu văn hóa Việt Nam trở thành lợi thế trong hoạt động kinh tế, xã hội và đối ngoại.
"Như vậy, Đảng đã chuyển từ khẳng định vị trí của văn hóa sang giao chỉ tiêu cho văn hóa. Đã là chỉ tiêu phải có lộ trình, có kế hoạch, có sản phẩm và có người chịu trách nhiệm", ông nói.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, vấn đề không chỉ là Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa mà cần xác định văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội. Giá trị này phải được tính toán bằng giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động lan tỏa.
Văn hóa cần được nhìn nhận vừa là nền tảng tinh thần, vừa là khu vực tạo ra giá trị và động lực trực tiếp cho tăng trưởng. Làm sao để từ tài nguyên văn hóa thành tài sản, từ tài sản thành sản phẩm, từ sản phẩm đến thị trường, qua đó tạo ra giá trị kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.
Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết phát biểu tại cuộc làm việc chiều 17/9. Ảnh: Phạm Thắng
Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị cần nhận diện và lượng hóa đóng góp của văn hóa với tăng trưởng; xây dựng bức tranh có cơ sở khoa học, hệ thống số liệu thống nhất, liên thông về quy mô khu vực văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; mức đóng góp vào GDP, GRDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu, thu hút đầu tư, cũng như đóng góp trực tiếp, gián tiếp và tác động lan tỏa.
"Cần trả lời cụ thể các câu hỏi: văn hóa đóng góp bao nhiêu, ở đâu, thông qua cơ chế nào, đo lường bằng phương pháp nào, cơ quan nào công bố và còn có thể đóng góp thêm bao nhiêu", ông nói.
Đồng thời, các cơ quan cần làm rõ lĩnh vực nào có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, thay vì dàn trải, bình quân chính sách. Ông Quyết gợi ý sáu lĩnh vực trọng tâm gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ hiện chiếm trên 70% doanh thu công nghiệp văn hóa; bên cạnh đó là âm nhạc, thiết kế, thời trang, xuất bản, nội dung số.
"Cần xác định lĩnh vực nào Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, thị trường, khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô và vươn ra thế giới. Lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá. Sản phẩm chủ lực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia ngay trong nhiệm kỳ này", ông nói.
Đồng thời, ông Quyết đề nghị nhận diện và tháo gỡ điểm nghẽn then chốt cản trở quá trình chuyển văn hóa nguồn lực thành văn hóa giá trị. "Phải trả lời được câu hỏi vì sao chúng ta có tài nguyên văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo dồi dào, thị trường hơn một trăm triệu dân, mà giá trị kinh tế tạo ra vẫn chưa tương xứng?", ông Trịnh Văn Quyết đặt vấn đề.
Ông dẫn chứng thêm trong thời gian dài, dòng phim về đề tài chiến tranh, cách mạng thường được coi là ít người trẻ đến xem. Nhưng khi Mưa đỏ ra rạp được giới trẻ đón nhận rất tích cực, thậm chí có người đi xem ba lần vẫn rơi nước mắt.
"Lượng hóa đóng góp của văn hóa không đồng nghĩa với thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, càng không phải quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền. Kinh tế văn hóa phải phát triển trên nền tảng bảo vệ bản sắc dân tộc, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và xây dựng con người Việt Nam", ông nói.
Xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Văn hóa Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết mô hình phát triển văn hóa, con người toàn diện, hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc và nhân văn đã được xác định là một trong bảy thành phần của mô hình phát triển Việt Nam.
Trên cơ sở đó, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đang nỗ lực phát huy vai trò của văn hóa đối với tăng trưởng theo hai hướng: phát triển kinh tế văn hóa, công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế có năng lực cạnh tranh và đưa văn hóa, thiết kế, sáng tạo, bản sắc Việt Nam thấm sâu vào từng sản phẩm, dịch vụ, điểm đến và không gian đô thị của các ngành, lĩnh vực.
Thứ trưởng Văn hóa Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng. Ảnh: Phạm Thắng
Trong năm 2026, Bộ xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm: phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế; phát triển nhân lực và năng lực sáng tạo; phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng văn hóa; phát triển doanh nghiệp lớn và xuất khẩu sản phẩm văn hóa; phát triển hạ tầng, các cực tăng trưởng và hệ sinh thái văn hóa tại địa phương; đưa văn hóa thấm sâu vào các ngành kinh tế.
Bên cạnh đó, Bộ xác định ba giải pháp đột phá trong năm 2026 gồm thể chế, đổi mới phương thức quản lý và hình thành các cực tăng trưởng. Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Bộ xây dựng, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026, với 6 nhóm chính sách nhằm hoàn thiện thể chế, kết nối các khâu trong chuỗi giá trị và khơi thông nguồn lực đầu tư.
Theo ông Dũng, Bộ cũng chú trọng đổi mới phương thức quản lý, tăng cường đo lường, định lượng tốc độ tăng trưởng và mức đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP đất nước và GRDP từng địa phương, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương.
Dự kiến trong tháng 9 và 10, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch sẽ làm việc với một số địa phương chủ lực như Hà Nội, Đà Nẵng, Huế, Quảng Ninh, Ninh Bình, TP HCM và các doanh nghiệp lớn để xác định những sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm ở quy mô quốc gia, có khả năng tạo doanh thu, thu hút khách quốc tế và hướng tới xuất khẩu.
Vũ Tuân