Trường không xuất hóa đơn học phí: Quýt làm, cam chịu?

Sau khi Tuổi Trẻ đăng bài "Nộp học phí không có hóa đơn, nhiều phụ huynh lo mất quyền giảm trừ thuế" ngày 27-9, nhiều bạn đọc băn khoăn: nếu không có hóa đơn thì làm sao được giảm trừ khoản chi này? Cơ quan thuế sẽ xử lý thế nào với những trường hợp như vậy?

Có thể tố giác với cơ quan thuế

Chị Nguyễn Minh Huệ (Thanh Xuân) cho rằng chính sách giảm trừ học phí trước khi tính thuế là rất nhân văn, đúng bản chất của thuế thu nhập cá nhân. 

Vậy mà khi áp dụng, người nộp thuế có nguy cơ không được hưởng quyền lợi trong khi lỗi không thuộc về họ. Không lẽ lại để xảy ra cảnh "quýt làm, cam chịu"?

Cơ quan thuế sẽ xử lý thế nào trước tình trạng này? Khi hộ kinh doanh không xuất hóa đơn thì bị truy thu, xử phạt. Vậy với các cơ sở giáo dục, nhất là những đơn vị quy mô lớn, nếu không xuất hóa đơn thì có bị xử lý không?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas - cho biết theo quy định hiện hành, thời điểm xuất hóa đơn điện tử khi thu học phí là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ giáo dục.

Trong trường hợp cơ sở giáo dục thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền.

Trên thực tế, người học thường đóng học phí vào đầu năm học, đầu học kỳ hoặc đầu mỗi tháng. Vì vậy, thời điểm xuất hóa đơn học phí là thời điểm thu tiền.

Điều này cũng đồng nghĩa cơ sở giáo dục phải xuất hóa đơn tại thời điểm người học thanh toán học phí trong năm 2026.

• Giảm trừ chi phí khám chữa bệnh khi tính thuế thu nhập cá nhân: Người dân cần làm gì?

• Được giảm trừ thêm tối đa 47 triệu đồng/năm trước khi tính thuế thu nhập cá nhân

Những vướng mắc do không có hóa đơn điện tử, hoặc không được xuất hóa đơn điện tử cho khoản học phí đã nộp, cần được xem xét giữa người đóng học phí và cơ sở giáo dục.

Theo ông Tuấn, những vướng mắc này không phát sinh từ Nghị định 253/2026 được ban hành ngày 30-6-2026 nhưng áp dụng cho cả năm 2026.

Bởi việc cho phép áp dụng từ đầu năm 2026 giúp người nộp thuế được giảm trừ đối với các khoản học phí đã đóng trong 6 tháng đầu năm.

Để giải quyết quyền lợi đối với các khoản học phí đã thanh toán, người nộp thuế cần làm việc trực tiếp với cơ sở giáo dục.

Nếu cơ sở giáo dục đã xuất hóa đơn điện tử, người nộp thuế chỉ cần yêu cầu đơn vị này kết xuất file điện tử và gửi cho mình. Việc truy xuất và kết xuất hóa đơn điện tử khá dễ dàng.

"Nếu cơ sở giáo dục chưa xuất hóa đơn điện tử cho người học thì hành vi này được xem xét là hành vi trốn thuế theo quy định hiện hành.

Người nộp thuế có quyền tố giác hành vi này với cơ quan thuế để buộc cơ sở giáo dục phải xuất hóa đơn điện tử cho các khoản học phí đã thanh toán" - ông Tuấn nói.

Theo Nghị định 253, khi quyết toán thuế, người nộp thuế cần có hóa đơn điện tử đối với các khoản học phí đã nộp hoặc chi phí y tế đã thanh toán tại thời điểm nộp tờ khai quyết toán thuế hằng năm.

Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng hóa đơn điện tử là một dạng cơ sở dữ liệu. Nếu hóa đơn có đầy đủ thông tin họ tên, mã số thuế của người nộp thuế/người phụ thuộc thì cơ quan thuế có thể dễ dàng truy xuất để đối chiếu.

Từ đó, không nhất thiết phải yêu cầu người nộp thuế nộp kèm hóa đơn điện tử khi quyết toán thuế.

Nên có cơ chế cho người nộp thuế được trừ tự động

Để đảm bảo quyền lợi người nộp thuế, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tú - giảng viên Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội - đề xuất nên cho phép giảm trừ tự động khoản học phí tối đa 24 triệu đồng trong năm nay nếu người nộp thuế có con học từ bậc mầm non đến đại học.

Theo ông Tú, cách này sẽ giúp đảm bảo thực thi chính sách và quyền lợi của người nộp thuế trong năm đầu thực hiện, khi việc xuất hóa đơn tại các cơ sở giáo dục còn chưa đồng đều.

Từ năm 2027, để được giảm trừ học phí khi tính thuế, người nộp thuế cung cấp hóa đơn, chứng từ theo quy định.

Nhiều phụ huynh cho biết đã đóng các khoản học phí, học kỹ năng cho con nhưng trường không xuất hóa đơn. Trong khi đó, để được giảm trừ khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân, khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ.