Tờ mờ sáng một ngày đầu hè, đông đảo phụ huynh đã xếp thành những hàng dài trước cổng trường Nghề Xương Bình ở thủ đô Bắc Kinh để giành cho con một suất nhập học. Có người còn đến từ hôm trước, chờ xuyên đêm.
"Nếu theo học ngành robot công nghiệp, con tôi sẽ được các doanh nghiệp săn đón và hứa hẹn có việc làm ngay trước khi tốt nghiệp", một phụ huynh có con 15 tuổi chia sẻ trên tờ China Daily.
Đến đầu giờ chiều, nhà trường phải phát thông báo dừng tuyển sinh do đã tuyển đủ chỉ tiêu, sớm hơn nhiều ngày so với kế hoạch.
Hiện tượng này không chỉ diễn ra ở Bắc Kinh. Các trường trung học và cao đẳng nghề, đặc biệt ở những trung tâm sản xuất công nghiệp như tỉnh Sơn Đông hay Quảng Đông, đều ghi nhận số lượng hồ sơ đăng ký tăng vọt, vượt xa số chỗ học đang có.
Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế thị trường lao động. Mỗi năm, hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc cho ra thị trường số lượng cử nhân kỷ lục, khiến nhiều vị trí trong lĩnh vực công nghệ, tài chính hay hành chính cạnh tranh gay gắt. Không ít người trẻ có bằng cử nhân rơi vào tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc dưới năng lực.
Trong khi đó, với định hướng đẩy mạnh sản xuất cao cấp, robot và trí tuệ nhân tạo, thị trường lao động Trung Quốc thiếu hụt trầm trọng kỹ thuật viên lành nghề. Nhu cầu tuyển dụng người có bằng thạc sĩ đã giảm từ 20% vào năm 2024 xuống còn 17% vào năm 2025, trong khi nhu cầu đối với người tốt nghiệp các chương trình nghề lại tăng từ 8,5% lên 11%.
Thực tế, nhóm tốt nghiệp trường nghề có tỷ lệ nhận được lời mời làm việc vượt trội so với tất cả nhóm khác trong năm 2024, theo Sixth Tone.
Ông Wang Heye, người sáng lập đơn vị tư vấn giáo dục nghề nghiệp Liangyou Education tại Bắc Kinh, đánh giá nhận thức xã hội đối với giáo dục kỹ năng đang thay đổi. Trước đây, học nghề thường bị coi là "lựa chọn bất đắc dĩ" dành cho những em có sức học kém. Nhưng hiện nay, ngày càng nhiều gia đình xem đây là con đường thực tế và đầy hứa hẹn để đi đến thành công trong sự nghiệp.
Bước ngoặt này được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của các ngành công nghiệp mới, triển vọng việc làm rộng mở, cơ hội học lên cao cùng sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ.
Trong quy hoạch tổng thể phát triển giáo dục giai đoạn 2026-2030, Trung Quốc đặt việc xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện đại làm ưu tiên hàng đầu. Nước này hướng tới thành lập khoảng 60 cao đẳng nghề chất lượng cao và 160 cụm ngành đào tạo trọng điểm, gắn với chuỗi cung ứng công nghiệp chủ lực. Bản quy hoạch cũng đề cập mục tiêu xây dựng 100 liên minh nhà trường - doanh nghiệp và 20 cộng đồng liên kết cấp quốc gia theo từng ngành hàng. Chính phủ cam kết hỗ trợ thành lập thêm các trung tâm thực hành và nâng cấp trang thiết bị đào tạo.
Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, nước này hiện có gần 8.400 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong đó khoảng 6.700 trường trung cấp nghề, 1.500 trường cao đẳng nghề và 90 đại học thực hành (đại học nghề). Tổng số học sinh, sinh viên đang theo học ở các cơ sở này là 29,37 triệu người.
Sinh viên trong một trường cao đẳng nghề về chế tạo robot ở Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Khánh Linh tổng hợp