Tỷ phú Mỹ cảnh báo: 9 ngành có nguy cơ lao đao vì AI

Giữa thời điểm làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng những biến động kinh tế đang định hình lại thị trường toàn cầu, việc lựa chọn lĩnh vực để đầu tư, làm việc hay khởi nghiệp trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Với nhiều người, điều quan trọng không chỉ là tìm kiếm cơ hội mới, mà còn là nhận diện những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Theo tỷ phú Mark Cuban, cựu nhà đầu tư quen thuộc của chương trình Shark Tank Mỹ, nhiều ngành nghề hiện không chỉ gặp khó khăn nhất thời mà đang đối mặt với những vấn đề mang tính cấu trúc.

Dưới đây là 9 lĩnh vực được doanh nhân này nhiều lần cảnh báo.

Truyền thông và điện ảnh truyền thống

Mark Cuban từng chỉ trích mạnh truyền thông truyền thống, cho rằng đây là một trong những ngành có triển vọng kém do rào cản gia nhập thị trường đã giảm đáng kể.

Nhờ các công cụ trí tuệ nhân tạo, nền tảng mạng xã hội và chi phí sản xuất ngày càng thấp, gần như bất kỳ ai cũng có thể tự sản xuất rồi phân phối nội dung mà không cần đến các đài truyền hình hay hãng phim lớn. Khi doanh thu quảng cáo bị phân tán trên không gian số, ngay cả những tập đoàn truyền thông lâu đời cũng gặp khó trong việc duy trì tầm ảnh hưởng và doanh thu.

Kinh doanh quán ăn và đồ uống

Kinh doanh nhà hàng hay các thương hiệu đồ uống có cồn luôn là lựa chọn phổ biến của nhiều người khi khởi nghiệp. Tuy nhiên, ông Cuban đánh giá đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều thách thức vì biên lợi nhuận mỏng, trong khi rào cản gia nhập lại thấp.

Mô hình này đặc biệt nhạy cảm trước sức ép kinh tế. Mỗi khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, việc ăn uống hay tụ tập bên ngoài thường nằm trong nhóm khoản chi bị cắt giảm. Trong khi đó, chi phí mặt bằng, nhân công và nguyên liệu vẫn ở mức cao, khiến các quán nhỏ khó duy trì hoạt động nếu thiếu lợi thế về quy mô.

Bán hàng phụ thuộc vào nền tảng số

Những doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào các sàn thương mại điện tử như Amazon, Etsy hay các trang mạng xã hội có mức độ kiểm soát hạn chế đối với hoạt động kinh doanh của mình.

Cuban chỉ ra rằng các đơn vị vận hành nền tảng có thể điều chỉnh thuật toán hiển thị, thay đổi mức phí hoặc ưu tiên bán sản phẩm của chính họ. Khi tình hình kinh tế chung chậm lại, các sàn có thể điều chỉnh phí để bù đắp tăng trưởng, qua đó tiếp tục tạo sức ép lên biên lợi nhuận của các nhà bán hàng độc lập.

Lĩnh vực y tế và dược phẩm tư nhân

Y tế và dược phẩm luôn có nhu cầu tương đối ổn định, song đây lại là những ngành chịu sự quản lý chặt chẽ. Các yêu cầu pháp lý có thể khiến quá trình đổi mới diễn ra chậm hơn, đồng thời làm tăng chi phí tuân thủ.

Theo nhận định của Cuban, những quy định này có thể hạn chế khả năng điều chỉnh linh hoạt của doanh nghiệp trước các công nghệ mới như AI. Về dài hạn, những doanh nghiệp có quy mô lớn và nguồn vốn dồi dào có thể có nhiều lợi thế hơn trong việc đáp ứng các yêu cầu này.

Doanh nghiệp nhỏ sống dựa vào tiền trợ cấp

Tại các khu vực nông thôn, một số mô hình kinh doanh nhỏ phụ thuộc vào các gói tài trợ, khoản hỗ trợ hoặc trợ cấp từ chính quyền để duy trì hoạt động. Tỷ phú Cuban cảnh báo việc phụ thuộc vào nguồn ngân sách công có thể tạo ra rủi ro.

Khi chính sách thay đổi hoặc ngân sách bị thắt chặt, những nguồn hỗ trợ này có thể giảm hoặc chấm dứt. Nếu doanh nghiệp không có nguồn thu tự thân ổn định hoặc chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, khả năng duy trì hoạt động có thể bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp nhận thầu dịch vụ công

Những công ty chuyên cung ứng dịch vụ trực tiếp cho các cơ quan nhà nước cũng đối mặt với những rủi ro tương tự. Dù các hợp đồng công có thể mang lại nguồn doanh thu đáng kể, chúng vẫn có thể bị ảnh hưởng khi ưu tiên chi tiêu thay đổi.

Cuban lưu ý rằng các nỗ lực rà soát và cắt giảm chi tiêu công, điển hình như những đợt tinh gọn bộ máy từ Ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) trong năm 2025, đang tác động đến nhiều đơn vị cung ứng. Từ các nhà thầu lớn đến đơn vị cung cấp suất ăn, vệ sinh tòa nhà công đều có thể chịu ảnh hưởng khi ngân sách bị cắt giảm.

Hãng xe điện phụ thuộc vào ưu đãi chính sách

Ngành công nghiệp ô tô điện từng hưởng lợi đáng kể từ chính sách trợ giá và ưu đãi thuế của các chính phủ, giúp nhiều doanh nghiệp, tiêu biểu như Tesla, thu về hàng tỷ USD từ các khoản tín dụng theo quy định.

Tuy nhiên, Mark Cuban nhấn mạnh sự phụ thuộc này có thể tạo ra rủi ro đối với tăng trưởng dài hạn. Thực tế cho thấy, khi những chính sách hỗ trợ người mua xe sạch kết thúc, chẳng hạn khoản tín dụng 7.500 USD không còn áp dụng cho các xe mua sau ngày 30/9/2025, những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn hỗ trợ này có thể chịu tác động. Doanh nghiệp chưa tự chủ được chi phí sản xuất sẽ gặp thêm áp lực khi chính sách thay đổi.

Doanh nghiệp chậm ứng dụng AI

Những đơn vị chần chừ trong việc thay đổi quy trình làm việc trước làn sóng AI có nguy cơ bị đối thủ vượt lên. Hiện nay, trí tuệ nhân tạo đã được ứng dụng trong nhiều khâu như chăm sóc khách hàng, tối ưu chuỗi cung ứng, tiếp thị và xử lý dữ liệu.

Các doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình thủ công có thể phải gánh chi phí vận hành cao hơn, từ đó gặp bất lợi về giá bán và tốc độ phục vụ. Ông Cuban nhiều lần cho rằng việc chậm ứng dụng công nghệ này có thể trở thành một bất lợi cạnh tranh ngày càng rõ rệt.

Các công ty khởi nghiệp AI thiếu tính khác biệt

Dù AI là một lĩnh vực tăng trưởng lớn, Mark Cuban lại đưa ra góc nhìn thận trọng khi cho rằng phần lớn các công ty công nghệ AI non trẻ hiện nay khó có thể tồn tại lâu dài. Ông ví làn sóng này giống thời kỳ đầu của kỷ nguyên Internet, khi hàng loạt công cụ tìm kiếm mọc lên rồi dần biến mất, nhường chỗ cho một số cái tên thống lĩnh thị trường.

Nhiều đơn vị khởi nghiệp hiện chỉ cung cấp những sản phẩm chưa có sự khác biệt rõ rệt. Khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm bị siết chặt và các công ty công nghệ lớn tăng tốc, những doanh nghiệp có lợi thế yếu hơn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động.

Trước bức tranh kinh doanh nhiều biến số, thông điệp cốt lõi từ các cảnh báo của Mark Cuban là bài toán tự chủ và giá trị cốt lõi. Trong kỷ nguyên số hóa mạnh mẽ, lợi thế cạnh tranh bền vững sẽ thuộc về những doanh nghiệp có biên lợi nhuận vững vàng và khả năng thích ứng linh hoạt trước những thay đổi của thị trường.