Ukraine thúc đẩy lệnh ngừng bắn năng lượng với Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề hội nghị Liên hợp quốc tại New York vào ngày 22/9. Trọng tâm cuộc gặp là thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng giữa Ukraine và Nga. Đề xuất được đưa ra khi người dân Ukraine lo ngại mùa đông tới có thể chứng kiến những đợt tấn công lớn nhằm vào hệ thống điện và sưởi ấm. Theo Dân Trí, Kiev muốn các cơ sở năng lượng, hạ tầng thiết yếu và hoạt động xuất khẩu lương thực không còn trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công. Trong thời gian qua, không kích của cả Nga lẫn Ukraine gia tăng, gây thiệt hại cho cảng biển, kho hàng, tàu thuyền cùng nhiều công trình năng lượng. Hậu quả trực tiếp là hoạt động xuất khẩu qua Biển Đen bị đình trệ, tiếp tục tạo sức ép lên nền kinh tế và đời sống người dân. Sau cuộc điện đàm với ông Trump ngày 20/9, ông Zelensky nói về một “động lực ngoại giao” cùng những ý tưởng nhằm giảm căng thẳng với Nga. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng nếu Moscow dừng tấn công, Kiev cũng sẵn sàng thực hiện những bước đi hạ nhiệt tương ứng. Ông nhấn mạnh các giải pháp vẫn hoàn toàn khả thi, nhưng không nêu chi tiết cơ chế giám sát hoặc thời điểm áp dụng. Trong khi đó, ông Trump bày tỏ lo ngại trước thiệt hại nghiêm trọng mà các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine gây ra cho những nhà máy lọc dầu Nga. Tuần trước, Tổng thống Mỹ từng tuyên bố Ukraine và Nga đã nhất trí không tấn công các mục tiêu năng lượng. Tuy nhiên, dấu hiệu về thỏa thuận nhanh chóng biến mất ngay ngày hôm sau, khi Nga đánh vào các trạm xăng ở Kiev còn Ukraine tập kích một nhà máy lọc dầu Nga. Ông Trump cho rằng Nga đã mất quyền kiểm soát ngành công nghiệp dầu diesel vì cuộc chiến với Ukraine, đồng thời nhận định hậu quả đang lan tới toàn thế giới. Tổng thống Mỹ tiếp tục kêu gọi chấm dứt cuộc chiến mà ông mô tả là vô lý và không có hồi kết. Một nguồn tin nói với Reuters rằng ngừng bắn năng lượng đang là một trong những chủ đề được các nhà lãnh đạo thảo luận. Theo nguồn tin này, ông Trump đã đề nghị ông Zelensky dừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga, trong nỗ lực rộng hơn để hạ nhiệt xung đột. Tuy nhiên, Kiev không muốn hành động đơn phương vì xem thiệt hại đối với ngành dầu mỏ chủ chốt của Nga là công cụ gây sức ép hiệu quả. Ukraine cho rằng sức ép đó có thể buộc Moscow trở lại bàn đàm phán, thay vì chỉ nhận những cam kết mà không có bảo đảm thực thi. Cuối tuần qua, một cuộc tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine khiến ba người thiệt mạng và đánh trúng một nhà máy lọc dầu tại Moscow. Vụ việc xảy ra đúng thời điểm Nga tổ chức bầu cử quốc hội, khiến căng thẳng an ninh tiếp tục gia tăng. Tại New York, ông Zelensky dự kiến cũng trao đổi với ông Trump về khả năng Ukraine sở hữu tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất. Mục tiêu trước mắt của Kiev là tăng năng lực bảo vệ đất nước trong mùa đông, nhất là khi Nga chưa cho thấy ý định xuống thang rõ ràng. Những tháng gần đây, Nga tăng mạnh sử dụng máy bay không người lái để tấn công Ukraine, trong khi riêng tháng 7 ghi nhận số tên lửa đạn đạo lớn nhất được phóng vào nước này kể từ khi xung đột bắt đầu. Đây là bài toán đặc biệt khó với Ukraine, bởi tên lửa đạn đạo chỉ có thể bị đánh chặn hiệu quả bằng hệ thống Patriot, loại vũ khí Kiev đang thiếu hụt.