Khi tham gia giao thông, có trường hợp hai ô tô va chạm nhau nhưng chọn cách giải quyết bằng thỏa thuận và không gọi cơ quan chức năng đến xử lý hiện trường.
Một số ý kiến cho rằng khi cơ quan chức năng làm việc sẽ phải giữ xe nhiều ngày theo quy định, gây nhiều bất tiện, hoặc việc sửa chữa xe của các bên xảy ra va chạm.
Vấn đề pháp lý được đặt ra là những trường hợp như vậy sẽ có những rủi ro như thế nào?
Các bên tự thỏa thuận, bảo hiểm có đồng ý?
Theo một chuyên gia bảo hiểm, thực tế không ít trường hợp hai xe va chạm và chủ xe tự thỏa thuận đền bù, khắc phục hậu quả.
Trong trường hợp này, khi hai bên đều có bảo hiểm trách nhiệm dân sự, chủ xe có thể liên hệ gara quen hoặc cố vấn kỹ thuật chính hãng để nhờ tư vấn sơ bộ về mức độ thiệt hại, làm cơ sở trao đổi với xe bên kia về phương án khắc phục giữa hai bên.
Theo luật sư, pháp luật không cấm hai bên thỏa thuận khi xảy ra va chạm giao thông, nhưng có thể phát sinh rủi ro trong trường hợp này - Ảnh: T.N.
Đồng thời, chủ xe cần gọi điện ngay cho tổng đài bảo hiểm trách nhiệm dân sự để khai báo tai nạn, yêu cầu cử giám định viên tới hiện trường.
Theo quy định, với các vụ va chạm đơn thuần không gây thương vong về người, hồ sơ bồi thường trách nhiệm dân sự không bắt buộc phải có kết luận của cơ quan chức năng. Vì vậy, việc phối hợp lập biên bản giám định hiện trường là căn cứ pháp lý quan trọng nhất.
"Khi ký biên bản, chủ xe cần đọc kỹ nội dung mô tả. Nếu đồng ý với diễn biến thực tế nhưng chưa thống nhất về phân định lỗi hoặc chi phí ước tính, bạn hoàn toàn có quyền ghi rõ ý kiến bảo lưu của mình trực tiếp vào biên bản trước khi ký", chuyên gia lưu ý.
Hai bên cần đưa xe đến gara hoặc xưởng dịch vụ chính hãng để giám định chi tiết thiệt hại.
Nguyên tắc là phải có sự thống nhất bằng văn bản giữa chủ xe, gara và đơn vị bảo hiểm về phương án sửa chữa, thay thế phụ tùng cũng như bảng báo giá trước khi tiến hành sửa chữa.
Không nên tự sửa chữa khi bảo hiểm chưa duyệt giá, tránh nguy cơ bị xuất toán hoặc từ chối bồi thường một phần chi phí sau này.
Nếu có sự chênh lệch lớn giữa báo giá của hãng và mức định giá của giám định viên, chủ xe có quyền yêu cầu đơn vị bảo hiểm giải trình rõ căn cứ giá thị trường và tính tương đương của phụ tùng thay thế.
Để việc chi trả bồi thường diễn ra thuận lợi, chuyên gia khuyên chủ xe cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ gồm: Giấy tờ xe, giấy phép lái xe, biên bản hiện trường, biên bản thỏa thuận đền bù và các chứng từ thanh toán/chuyển khoản thực tế.
Trường hợp xe của bên bị va chạm có bảo hiểm vật chất (thân vỏ), nên mời cả hai đơn vị bảo hiểm cùng tham gia giám định. Khi đó, bảo hiểm thân vỏ của bên kia có thể hỗ trợ sửa chữa trước và tiến hành thủ tục thế quyền đòi lại từ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của bạn theo đúng quy trình pháp luật.
Pháp luật không cấm tự thỏa thuận nhưng dễ rủi ro
Luật sư Đỗ Xuân Thuần, Đoàn luật sư TP.HCM, cho biết pháp luật không cấm các bên tự thỏa thuận về bồi thường thiệt hại. Đây là quyền tự định đoạt trong quan hệ dân sự.
Nhưng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định mọi vụ tai nạn đều phải được điều tra, giải quyết theo quy định; người lái xe có nghĩa vụ dừng xe, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo cơ quan chức năng.
Thông tư 72 năm 2024 của Bộ Công an cũng quy định quy trình điều tra, giải quyết tai nạn giao thông đường bộ của cảnh sát giao thông.
Mua bảo hiểm xe máy 10.000 đồng, 66.000 đồng có được bồi thường khi xe bị ngập, hư hỏng?
Bị phạt vì tự nhận 'số 1 Việt Nam', Bảo hiểm DBV kinh doanh ra sao?
Khi Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới trở thành điểm tựa
Theo Nghị định 168 năm 2024, ô tô vi phạm gây tai nạn bị phạt 20-22 triệu đồng và trừ 10 điểm giấy phép lái xe; xe máy bị phạt 10-14 triệu đồng, cũng trừ 10 điểm.
"Hành vi không giữ hiện trường, bỏ đi bị phạt 16-18 triệu đồng và trừ 6 điểm với ô tô; 8-10 triệu đồng và trừ 6 điểm với xe máy.
Thêm vào đó, thủ tục giải quyết thường kéo dài, xe có thể bị tạm giữ, nên một số người dân không báo cơ quan chức năng và tự thỏa thuận đền bù trực tiếp rồi rời hiện trường", luật sư này nói và cho rằng đây là việc khá phổ biến, tiềm ẩn rủi ro.
Rủi ro hay gặp nhất với người bị thiệt hại. Ban đầu các bên có hứa hẹn đền bù, nhưng khi báo giá thiệt hại thì bên gây tai nạn không thực hiện cam kết, trả thiếu, chậm trả hoặc thậm chí chặn số để trốn tránh trách nhiệm.
Khi đó, người bị thiệt hại chỉ còn cách khởi kiện dân sự, tốn thời gian, chi phí và phải tự chứng minh lỗi, thiệt hại trong khi hình ảnh, video, chứng cứ không được thu thập đầy đủ từ đầu.
"Có vụ việc các bên đều thiện chí và nghĩ thiệt hại đơn giản, trong khả năng chi trả. Nhưng khi đưa vào gara kiểm tra chuyên sâu mới phát sinh các thiệt hại kỹ thuật khác (cảm biến, khung gầm, hệ thống treo...), đặc biệt với xe đời mới.
Chênh lệch báo giá giữa gara chính hãng và gara ngoài cũng dễ dẫn đến không thống nhất được mức bồi thường", luật sư Thuần ví dụ.
Cũng theo luật sư Thuần, trường hợp này có thể bị công ty bảo hiểm áp dụng "chế tài". Hồ sơ bồi thường bảo hiểm cần thông tin về hiện trường và việc xác định lỗi. Khi các bên tự thỏa thuận, người mua bảo hiểm phải gánh thêm rủi ro bị giảm số tiền chi trả để sửa xe, thậm chí bị từ chối theo quy tắc bảo hiểm; hồ sơ cũng xử lý lâu hơn.
Ngoài ra, có thể có những ủi ro về sức khỏe và nguy cơ chuyển sang hình sự. Ví dụ như ngay sau tai nạn các bên có thể vẫn thấy bình thường, nhưng các tổn thương bên trong cơ thể có thể diễn biến xấu sau đó.
Nếu nặng hơn, như tử vong, vụ việc không còn là tai nạn thông thường mà có dấu hiệu tội phạm theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Lúc này hiện trường không còn, hình ảnh, video không có, gây khó khăn cho điều tra và quy trách nhiệm.
Cũng theo luật sư, hai bên đồng ý với nhau không làm mất nghĩa vụ với cơ quan quản lý. Nếu bên kia đổi ý và trình báo, người rời hiện trường có thể bị xử phạt vì không dừng xe, không giữ hiện trường.
Luật sư Đỗ Xuân Thuần lưu ý nếu chủ xe vẫn chọn thỏa thuận:
Kiểm tra kỹ thiệt hại về tài sản và sức khỏe, tính mạng. Đây là yếu tố tiên quyết để quyết định có thể thỏa thuận hay không. Nếu sức khỏe không ổn hoặc không đánh giá được mức độ thiệt hại thì nên ưu tiên gọi cơ quan chức năng.
Có biện pháp bảo đảm việc đền bù: giữ giấy tờ làm tin (giấy phép lái xe, căn cước công dân), ghi hình hiện trường, biển số, xác nhận của các bên, thống nhất trước các nội dung dễ tranh chấp (sức khỏe, gara, phát sinh khác). Tốt nhất là yêu cầu bên gây tai nạn đền bù một lần, toàn bộ ngay tại hiện trường (với thiệt hại chỉ về tài sản).
Đồng thời, quay video đầy đủ hoặc lập văn bản thỏa thuận.
Từ 1-1 có được rời hiện trường sau khi gây tai nạn giao thông?Nghị định 168/2024 quy định người gây tai nạn phải ở lại hiện trường. Trường hợp phải đi cấp cứu hoặc có nguy cơ bị đe dọa sức khỏe, tính mạng thì vị trí sau đó tới phải là cơ sở y tế/cơ quan công an hoặc UBND nơi gần nhất.