Vắng bóng dàn doanh nghiệp Trung Quốc trong chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình

Ngày 23-9 theo giờ Mỹ, tức sáng 24-9 theo giờ Việt Nam, chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình cùng phu nhân Bành Lệ Viện hạ cánh tại Căn cứ liên hợp Andrews, bang Maryland. Chuyến thăm Mỹ của ông Tập diễn ra từ ngày 23 đến 25-9, trong bối cảnh quan hệ Washington và Bắc Kinh tiếp tục xoay quanh thương mại, đầu tư, công nghệ và an ninh. Tuy nhiên, điểm gây chú ý là đoàn công du lần này không có bất kỳ lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc nào, theo hai nguồn thạo tin được Hãng tin AFP dẫn lại. Sự vắng mặt này đặc biệt đáng chú ý bởi nhiều lãnh đạo tập đoàn công nghệ hàng đầu Mỹ được dự kiến tham dự quốc yến tại Nhà Trắng ngày 24-9. Trước đó một tuần, Reuters từng đưa tin Trung Quốc đang hoàn tất danh sách doanh nhân có thể tháp tùng ông Tập, kể cả đại diện những công ty nằm trong tầm giám sát của giới quản lý Mỹ. Dù vậy, kế hoạch cuối cùng đã không thành hiện thực, còn nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được công bố rõ ràng. Một nguồn tin cho biết Nhà Trắng đang dành ưu tiên cho những vấn đề khác, thay vì thúc đẩy sự hiện diện của các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc trong chuyến thăm. Nguồn tin thứ hai tiết lộ quan chức Mỹ không muốn những doanh nghiệp bị Washington cho là có liên hệ với quân đội Trung Quốc xuất hiện trong phái đoàn. Những thông tin này cho thấy các cân nhắc về an ninh và chính trị có thể đã ảnh hưởng trực tiếp đến thành phần kinh tế của chuyến công du. Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 23-9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc không xác nhận kế hoạch doanh nghiệp tháp tùng ông Tập. Trước câu hỏi về vấn đề này, người phát ngôn nói không có thông tin liên quan, qua đó để ngỏ nhiều đồn đoán về danh sách từng được truyền thông quốc tế đề cập. Báo South China Morning Post cũng cho biết bất đồng giữa Washington và Bắc Kinh về các cam kết đầu tư tiềm năng có thể là rào cản quan trọng. Một nguồn tin nắm rõ các cuộc thảo luận nói hai bên vẫn chưa dung hòa được quan điểm về Ủy ban Đầu tư, nhất là triển vọng những dự án do Trung Quốc đầu tư tại Mỹ. Diễn đàn đầu tư này vốn là một trong các kết quả đạt được sau hội nghị thượng đỉnh giữa ông Tập và ông Trump tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Tuy nhiên, tiến trình liên quan đã rơi vào bế tắc, khiến khả năng hình thành một phái đoàn doanh nghiệp Trung Quốc cùng ông Tập trở nên bất định. Đây không phải lần đầu ông Tập đến Mỹ mà không có lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc tháp tùng, bởi chuyến công du năm 2017 để gặp Tổng thống Donald Trump tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago cũng diễn ra trong hoàn cảnh tương tự. Trái lại, chuyến thăm cấp nhà nước năm 2015 dưới thời Tổng thống Barack Obama có sự tham gia của 15 lãnh đạo tập đoàn hàng đầu Trung Quốc. Trong số đó có Jack Ma của Alibaba và Pony Ma của Tencent, cùng dự các sự kiện kinh doanh cấp cao tại thành phố Seattle. Trước chuyến thăm năm nay, South China Morning Post từng đưa tin đại diện hãng xe điện BYD và công ty công nghệ Xiaomi có khả năng góp mặt trong phái đoàn doanh nghiệp Trung Quốc. Danh sách dự kiến còn có đại diện Ngân hàng Trung Quốc, nhà sản xuất pin CATL và Zhongji Innolight, doanh nghiệp cung cấp linh kiện cùng giải pháp kết nối quang tốc độ cao cho các trung tâm dữ liệu. Những cái tên này phản ánh các lĩnh vực Trung Quốc đang muốn mở rộng hiện diện, từ xe điện, pin, ngân hàng đến hạ tầng công nghệ. Trong khi phía Trung Quốc vắng bóng giới doanh nghiệp, quốc yến tại Nhà Trắng dự kiến quy tụ nhiều nhân vật quyền lực của kinh tế Mỹ. Danh sách được nêu gồm Mark Zuckerberg của Meta, Jensen Huang của Nvidia, Sam Altman của OpenAI, Satya Nadella của Microsoft, Jeff Bezos của Amazon và Tim Cook của Apple. Elon Musk của Tesla, Sundar Pichai của Alphabet, Michael Dell của Dell Technologies, Jane Fraser của Citigroup cùng Jamie Dimon của JPMorgan Chase cũng được dự kiến tham dự, trong khi ông Tập nhận định sự phục hưng vĩ đại của Trung Quốc có thể song hành với mục tiêu “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”.