18h13, nhiều người dân tại Hà Nội, Hưng Yên, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Hà Tĩnh thấy một vệt sáng màu xanh xuất hiện trên bầu trời. Hình ảnh sau đó được chia sẻ trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý.
Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam, nhận định nhiều khả năng đây là một sao băng lớn, còn gọi là cầu lửa (fireball). Sao băng hình thành khi các thiên thể nhỏ từ ngoài không gian lao vào khí quyển Trái Đất với tốc độ cao, bị nung nóng và phát sáng, tạo thành những vệt sáng trên bầu trời. Phần lớn sao băng được tạo ra bởi các thiên thể có kích thước nhỏ nên vệt sáng thường mờ và xuất hiện trong thời gian ngắn. Với thiên thể lớn, ánh sáng phát ra mạnh hơn, tạo thành vệt sáng nổi bật và kéo dài hơn, được gọi là cầu lửa.
Vệt sáng xanh trên bầu trời Việt Nam có thể là sao băng lớn
Vệt sáng bay trên bầu trời Việt Nam tối 1/11. Video: Cộng đồng thiên văn học
Chuyên gia cho biết hiện chưa thể xác định kích thước vật thể xuất hiện tối 1/11 chỉ qua những hình ảnh được chia sẻ. Muốn đưa ra đánh giá cụ thể cần có thêm dữ liệu về khoảng cách, góc quan sát và quỹ đạo di chuyển của vật thể.
Khác với các trận mưa sao băng có thể dự báo trước thời điểm hoạt động cực đại, những sao băng riêng lẻ như hiện tượng trên rất khó dự đoán. Các nhà khoa học có thể tính toán thời điểm Trái Đất đi qua những vùng bụi vũ trụ do sao chổi hoặc tiểu hành tinh để lại, từ đó dự báo các trận mưa sao băng, nhưng không thể xác định chính xác khi nào một thiên thể riêng lẻ sẽ lao vào khí quyển.
Về nguy cơ thiên thạch rơi xuống mặt đất, ông Sơn cho biết về lý thuyết những vật thể đủ lớn có thể xuyên qua khí quyển và va chạm với bề mặt Trái Đất, gây thiệt hại nếu rơi vào khu vực có người sinh sống. Tuy nhiên, trường hợp này rất hiếm. Phần lớn thiên thể nhỏ bị đốt cháy hoặc vỡ thành nhiều mảnh trong quá trình đi qua khí quyển trước khi chạm tới mặt đất.
Vệt sáng trên bầu trời Việt Nam tối 1/11. Ảnh: Thiên Hà
Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), vật thể khi còn ở ngoài không gian được gọi là thiên thể nhỏ (meteoroid); khi đi vào khí quyển và phát sáng được gọi là sao băng (meteor). Chỉ những mảnh vật chất còn sót lại sau quá trình xuyên qua khí quyển và rơi xuống mặt đất mới được gọi là thiên thạch (meteorite).
Các chuyên gia thiên văn khuyến nghị người quan sát khi ghi nhận hiện tượng tương tự nên lưu lại thời gian, địa điểm, hướng di chuyển và hình ảnh hoặc video nếu có. Những dữ liệu từ nhiều vị trí sẽ giúp giới nghiên cứu đối chiếu quỹ đạo, xác định độ cao và đánh giá khả năng vật thể còn mảnh vỡ sau khi đi qua khí quyển.
Gia Chính