Chiều 8/10, tại họp báo kinh tế - xã hội, ông Phạm Quốc Huy, Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng TPHCM), thông tin về tình hình ngập sau đợt mưa lớn kéo dài cuối tháng 9, đầu tháng 10.
Theo ông Huy, hệ thống thoát nước TPHCM hiện được thiết kế đáp ứng lượng mưa 85,3mm trong 3 giờ và mức triều cường +1,32m. Tuy nhiên, ngày 30/9 và 1/10, nhiều trạm đo ghi nhận lượng mưa trên 100mm chỉ trong 45 phút đến 1 giờ.
Riêng trận mưa chiều 1/10 tại trạm Dương Quảng Hàm đạt 155,2mm (từ 16h25 đến 19h30), gần gấp đôi ngưỡng thiết kế. Mưa lớn còn trùng thời điểm triều cường lên cao, với đỉnh triều ngày 30/9 đạt +1,49m và ngày 1/10 đạt +1,42m.
Mưa diện rộng kéo dài khiến nhiều kênh, rạch dâng cao và rút chậm. Tại khu vực cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất, một số tuyến đường ngập 0,1-0,15m chiều 1/10, làm giảm tốc độ lưu thông, gia tăng ùn ứ.
Sở Xây dựng cho biết các điểm ngập trong đợt này phần lớn đã từng xuất hiện những năm trước nhưng mức độ nghiêm trọng hơn tùy lượng mưa và tình trạng triều. Một số tuyến có xu hướng ngập sâu, kéo dài và rút nước chậm như Phan Huy Ích, Quốc Hương, Thảo Điền, đường R12, Mã Lò.
Ngoài mưa và triều, hệ thống thoát nước còn chịu tác động bởi loạt yếu tố. Nhiều tuyến cống được đầu tư từ lâu, kích thước nhỏ; một số đường nhánh, hẻm chưa có cống hoặc cống không đáp ứng nhu cầu. Bê tông hóa làm giảm diện tích trữ nước, trong khi sụt lún tạo các vùng trũng cục bộ.
Một số công trình đang thi công cũng ảnh hưởng khả năng thoát nước. Tại các khu đô thị mới như An Phú, Hiệp Bình Chánh, việc chưa hoàn tất bàn giao hạ tầng khiến hệ thống cống chưa phát huy đầy đủ hiệu quả. Tình trạng lấn chiếm kênh, miệng thu bị lấp bít và quản lý, vận hành chưa đồng bộ cũng làm giảm khả năng tiêu thoát.
Theo đại diện Sở Xây dựng, điểm nghẽn là sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư và vận hành mạng lưới. Hiệu quả của tuyến cống phụ thuộc vào khả năng tiếp nhận của kênh rạch và cửa xả hạ lưu. Khi hạ lưu bị thu hẹp, bồi lắng, mất độ dốc hoặc triều cường cản dòng, việc cải tạo riêng lẻ khó giải quyết ngập.
TPHCM đã ban hành kế hoạch về giải quyết ngập giai đoạn 2026-2030, xác định 87 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 142.340,7 tỷ đồng, mục tiêu xử lý 50 vị trí ngập. Trong đó, năm 2027 dự kiến hoàn thành 45 dự án, xử lý 30 vị trí.
Trước mắt, thành phố ưu tiên xử lý các khu vực Thảo Điền, Quốc Hương và Nguyễn Văn Hưởng; đồng thời triển khai các dự án chống ngập do triều, công trình thủy lợi Bờ tả sông Sài Gòn và cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên.
Về lâu dài, thành phố sẽ quản lý thoát nước theo lưu vực, phát triển hồ điều tiết, nghiên cứu hồ ngầm, hiện đại hóa hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm và phối hợp với Tây Ninh, Đồng Nai trong vận hành hồ chứa thượng nguồn. Quy hoạch chuyên ngành cao độ nền và thoát nước thời kỳ 2025-2050 dự kiến được phê duyệt trong năm 2027.