Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, hoa sữa là một trong những mùi hương đặc trưng của mùa thu Hà Nội. Tuy nhiên khi hoa nở rộ, mùi hương đậm đặc có thể khiến một số người đau đầu, nôn nao, chóng mặt hoặc khó chịu ở đường hô hấp.
Sự khác biệt nằm ở mức độ tiếp xúc, độ nhạy cảm và tình trạng sức khỏe mỗi người. Người chỉ đi ngang qua một hàng cây có thể thấy dễ chịu, trong khi người sống sát nơi hoa nở phải tiếp xúc với mùi hương trong thời gian dài.
Theo Cơ quan Đăng ký chất độc và bệnh tật Hoa Kỳ (ATSDR), mùi trong môi trường có thể đi kèm các triệu chứng như đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, cay mắt, nghẹt mũi và kích ứng họng. Những biểu hiện này thường giảm khi người tiếp xúc rời khỏi nguồn mùi. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào cảm giác mùi nồng để kết luận hoa sữa gây ngộ độc. Phản ứng khó chịu với mùi, dị ứng phấn hoa và ngộ độc là những vấn đề khác nhau.
Khứu giác có mối liên hệ với các hệ thống thần kinh xử lý cảm giác, cảm xúc và đau. Một số chất trong môi trường còn có thể kích thích các nhánh cảm giác của dây thần kinh sinh ba ở vùng mũi, gây cảm giác cay, rát hoặc khó chịu.
Đáng chú ý, người mắc chứng đau nửa đầu (migraine) thường nhạy cảm với mùi hơn người bình thường. Ngoài đau đầu, họ có thể buồn nôn, sợ ánh sáng, sợ tiếng động và khó chịu khi tiếp xúc với hương thơm nồng.
Hoa sữa là một trong những mùi hương đặc trưng của mùa thu Hà Nội.
Một tổng quan hệ thống năm 2025, tổng hợp 58 nghiên cứu với 22.299 bệnh nhân migraine, ghi nhận khoảng 47,8% nhạy cảm hoặc ác cảm với mùi; 40,1% cho biết cơn đau liên quan đến tác nhân mùi. Các tỷ lệ này thuộc nhóm bệnh nhân migraine, không phản ánh tỷ lệ người đau đầu do hoa sữa.
Theo các nhà nghiên cứu, cơ chế chính xác khiến mùi khởi phát cơn migraine vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Mùi nồng có thể là yếu tố kích hoạt ở một số người, nhưng cũng có trường hợp người bệnh trở nên nhạy cảm với mùi ngay từ giai đoạn báo trước của cơn đau.
Vì vậy, nếu thường xuyên đau đầu sau khi tiếp xúc với mùi hoa sữa, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc và theo dõi triệu chứng, thay vì mặc định mình bị ngộ độc.
Không phải ai đau đầu, buồn nôn khi ngửi hoa sữa cũng bị dị ứng. Ngược lại, người dị ứng phấn hoa có thể xuất hiện triệu chứng hô hấp ngay cả khi không cảm thấy mùi quá nồng.
Một nghiên cứu tại miền Đông Ấn Độ trên 140 bệnh nhân dị ứng hô hấp cho thấy 40 người, tương đương 28,57%, có phản ứng dương tính với chiết xuất phấn hoa cây Alstonia scholaris, tên khoa học của cây hoa sữa. Nghiên cứu cũng xác định các protein có khả năng gắn với kháng thể IgE liên quan đến phản ứng dị ứng.
Tuy nhiên, đây là kết quả trên nhóm bệnh nhân đã có bệnh dị ứng hô hấp, không thể suy rộng thành tỷ lệ dị ứng trong cộng đồng.
Ở người có cơ địa dị ứng, phấn hoa có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch, gây hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mắt hoặc các biểu hiện hô hấp khác. Người mắc hen phế quản cũng cần chú ý nếu tiếp xúc với mùi mạnh đi kèm ho, tức ngực, khò khè hoặc khó thở.
Phụ nữ mang thai đôi khi cảm thấy nôn nao trước những mùi vốn quen thuộc. Tuy nhiên, chưa có đủ cơ sở để khẳng định mùi hoa sữa gây hại cho thai nhi hoặc khiến tình trạng ốm nghén nặng hơn.
Khi xuất hiện triệu chứng, người dân nên rời khỏi khu vực có mùi đậm, nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng và hạn chế tiếp xúc kéo dài. Người nhạy cảm có thể thay đổi tuyến đường đi bộ, tránh đứng lâu dưới tán cây đang nở hoặc đóng cửa phía có nguồn mùi tràn vào nhà.
Không nên dùng nước hoa, xịt phòng để át mùi nếu bản thân nhạy cảm với hương liệu, bởi việc bổ sung một mùi mạnh khác có thể khiến tình trạng khó chịu tăng lên. Người có bệnh nền nên tiếp tục điều trị theo hướng dẫn, không tự ý tăng liều thuốc hoặc dùng thuốc chống dị ứng chỉ vì đau đầu.
Nếu triệu chứng tái diễn, người bệnh nên ghi lại thời điểm tiếp xúc, biểu hiện và mức độ cải thiện sau khi rời nguồn mùi để cung cấp thông tin cho bác sĩ. Trường hợp khó thở rõ rệt, đau đầu dữ dội đột ngột hoặc xuất hiện dấu hiệu thần kinh bất thường, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Theo các chuyên gia, không nên phủ nhận cảm giác khó chịu của người nhạy cảm, nhưng cũng không thể từ đó kết luận hoa sữa có độc. Việc lựa chọn vị trí, mật độ trồng cây tại khu dân cư cần tính đến phản ánh thực tế của người dân, đồng thời dựa trên dữ liệu về môi trường và sức khỏe.