Một trong hai ngọn hải đăng tại đảo Lady Elliot, Úc - Ảnh: MATADORNETWORK
Du khách đến đảo Lady Elliot, ở rìa nam rạn san hô Great Barrier của Úc, thường kể lại trải nghiệm nhìn thấy một ngọn hải đăng thứ ba dù nơi đây chỉ có hai ngọn hải đăng.
Hiện tượng này được gọi là "ảo ảnh ngọn hải đăng ma", từng được ghi nhận trong tài liệu từ năm 1937 tại vùng biển ngoài khơi Brittany, Pháp.
Để tìm lời giải, các nhà nghiên cứu trực tiếp khảo sát hiện tượng trên đảo Lady Elliot, sau đó tái tạo nó trong môi trường thực tế ảo, theo trang phys.org ngày 28-10.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Open Mind cho thấy ảo ảnh xuất hiện do não bộ diễn giải sai vị trí nguồn sáng khi thiếu thông tin về khoảng cách.
Trong điều kiện ban đêm, người quan sát khó xác định khoảng cách chính xác vì thiếu các dấu hiệu thị giác. Não bộ vì thế phải dựa nhiều hơn vào những dự đoán về vị trí và chuyển động của ánh sáng.
Khi đứng cách ngọn hải đăng ít nhất 70m tại vị trí giữa ngọn hải đăng và biển, người quan sát có thể nhìn thấy chùm sáng quay tròn như bình thường.
Tuy nhiên, khi quay lưng về phía hải đăng và nhìn ra biển, họ lại có cảm giác ánh sáng phát ra từ đường chân trời phía trước. Dù quay lại kiểm tra nguồn sáng, ảo ảnh vẫn xuất hiện khi họ nhìn ra biển lần nữa.
Theo nhóm nghiên cứu, phần xa của chùm sáng trên thực tế ở rất xa và di chuyển nhanh. Tuy nhiên, não bộ có thể diễn giải phần ánh sáng này như thể nó ở gần hơn và chuyển động chậm hơn phần gần.
Cách diễn giải đó khiến người quan sát cảm thấy nguồn sáng nằm phía trước, thay vì phía sau lưng.
Giả thuyết này cũng đưa ra dự đoán rằng ảo ảnh có thể xuất hiện ở khoảng cách chỉ khoảng 70m, gần hơn nhiều so với mức 1 - 4km được ghi nhận trong những báo cáo trước đây. Thí nghiệm thực tế ảo và trải nghiệm của nhóm trên đảo đã xác nhận dự đoán đó.
Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng cho thấy não bộ hoạt động như một "cỗ máy dự đoán", liên tục kết hợp dữ liệu từ giác quan với kinh nghiệm và kỳ vọng để diễn giải thế giới.
Cơ chế này thường giúp con người nhận biết môi trường chính xác nhưng đôi khi cũng dẫn đến những ảo ảnh thị giác kỳ lạ.
Bí ẩn 150 năm về nguồn gốc sự sống trên Trái đất sắp được giải mã?Sau hơn 150 năm tranh luận, giới khoa học có thêm bằng chứng về vai trò của từ trường trong quá trình hình thành sự sống.