Tôi mua xe máy điện được quảng cáo là dành cho học sinh, không cần bằng lái, tốc độ tối đa 50 km/h cho con 14 tuổi đi học.
Vài ngày trước, con tôi bị cảnh sát giao thông dừng xe kiểm tra vì điều khiển phương tiện không đúng độ tuổi. Cán bộ giải thích chiếc xe thuộc loại mô tô điện, không phải xe gắn máy.
Tôi trước nay vẫn tưởng xe nào có tốc độ dưới 50 km/h cũng là xe gắn máy, không có bằng lái vẫn dùng được, cho cả học sinh cấp 2 tầm 14-15 tuổi.
Tôi muốn hỏi, pháp luật hiện phân biệt xe mô tô và xe gắn máy dựa trên những tiêu chí nào? Đối tượng, điều kiện sử dụng của từng loại ra sao?
Một chiếc xe điện hình dáng nhỏ gọn, tốc độ giới hạn 50 km/h có đương nhiên được xem là xe gắn máy không?
Xin cảm ơn.
Độc giả Hoài Hà
Luật sư tư vấn
Về phân loại phương tiện giao thông đường bộ
Theo điểm e, điểm g khoản 1 Điều 34 Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024: "Xe mô tô gồm: xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy; đối với xe ba bánh thì khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg.
Xe gắn máy là xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; nếu động cơ dẫn động là động cơ nhiệt thì dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50 cm3; nếu động cơ dẫn động là động cơ điện thì công suất của động cơ không lớn hơn 4 kW; xe gắn máy không bao gồm xe đạp máy".
Do đó, việc phân biệt xe mô tô và xe gắn máy không chỉ căn cứ vào tốc độ tối đa của phương tiện mà còn căn cứ thông số, đặc tính kỹ thuật của phương tiện, đặc biệt cần dựa trên vận tốc thiết kế và công suất của động cơ.
Vì vậy, chiếc xe điện hình dáng nhỏ gọn, tốc độ giới hạn 50 km/h không đương nhiên được coi là xe gắn máy.
Khác biệt về điều kiện sử dụng xe mô tô, xe gắn máy
Theo khoản 1 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người lái xe tham gia giao thông đường bộ phải đủ tuổi, sức khỏe theo quy định của pháp luật; có giấy phép lái xe đang còn điểm, còn hiệu lực phù hợp với loại xe đang điều khiển do cơ quan có thẩm quyền cấp...
Ngoài ra, tại điểm a khoản 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 về tuổi, sức khỏe của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ cũng quy định như sau:
a) Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy
b) Người đủ 18 tuổi trở lên được cấp giấy phép lái xe hạng A1, A, B1, B, C1, được cấp chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ để điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ.
Như vậy, theo các quy định trên, điều kiện để được phép điều khiển xe mô tô là phải từ đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe hạng A1 trở lên. Đối với xe gắn máy, người điều khiển xe cần từ đủ 16 tuổi trở lên và không yêu cầu giấy phép lái xe.
Luật sư Phạm Thanh Bình
Công ty Luật Bảo Ngọc, Hà Nội