Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 22-9 (giờ địa phương) - Ảnh: AFP
Ngày 22-9 (giờ địa phương), tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, Đại sứ Bùi Thế Giang - nguyên Phó trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, nguyên Vụ trưởng Vụ Đối ngoại Nhân dân, Vụ trưởng Vụ Tây Âu - Bắc Mỹ (Ban Đối ngoại Trung ương Đảng) - nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự hiện diện lần này.
Theo ông Giang, trong suốt 49 năm kể từ khi Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc, đây mới là lần thứ hai người đứng đầu hệ thống chính trị Việt Nam trực tiếp tham dự và phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc. Đáng chú ý, bài phát biểu ở lần trước đó cũng do chính Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thực hiện.
5 điểm lớn trong bài phát biểu
Theo ông Bùi Thế Giang, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã truyền tải nhiều thông điệp quan trọng đến thế giới. Bài phát biểu đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thế giới đang đứng trước nhiều biến động và lòng tin bị xói mòn nghiêm trọng.
Để thấy được rõ nét ý nghĩa, ông cho rằng cần đặt trong chủ đề chung của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm nay: "Khôi phục lòng tin, quản trị chuyển đổi: Một Liên hợp quốc mang lại kết quả cho tất cả các quốc gia".
Theo ông, việc dùng từ "khôi phục" đã cho thấy một sự thừa nhận thẳng thắn của tổ chức Liên hợp quốc cũng như của cộng đồng các quốc gia thành viên rằng lòng tin trên thế giới hiện nay đang bị mai một ở mọi lĩnh vực, từ chính trị, quân sự đến kinh tế, thương mại, cho đến công nghệ và biến đổi khí hậu.
Chính trong bối cảnh đó, ông Giang cho rằng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu ra 4 nội dung chính, đi thẳng vào những vấn đề cốt lõi nhất của thế giới hiện nay, bao gồm: khôi phục lòng tin, thúc đẩy phát triển, quản trị công nghệ và tăng cường đa phương.
Đây là bốn vấn đề không chỉ được liệt kê mà còn được phân tích thấu đáo, đánh giá thẳng thắn và mạnh dạn đề xuất giải pháp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres, ngày 23-9 tại Mỹ - Ảnh: TTXVN
Bên cạnh đó, theo ông, còn một nội dung rất quan trọng khác nữa không được liệt kê thành một mục riêng, nhưng xứng đáng được coi là điểm thứ năm mà bài phát biểu đề cập tới, đó là đường lối xuyên suốt, thể hiện chính sách nhất quán và cách ứng xử của Việt Nam trong Liên hợp quốc nói riêng và trong các cơ chế đa phương nói chung, nhất là trong bối cảnh thế giới nhiều biến động như hiện nay.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres - Nguồn: VTV
Một ví dụ cụ thể là việc bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chiếu Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội năm 2025 như một bằng chứng thể hiện mong muốn của Việt Nam đóng góp cho cộng đồng quốc tế, mà cụ thể ở đây là đóng góp thiết thực vào hợp tác số toàn cầu.
Việt Nam cũng sẵn sàng ủng hộ các sáng kiến về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, xây dựng các khuôn khổ quản trị hiệu quả, để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực cho phát triển chung.
Việt Nam cũng ủng hộ về nguyên tắc và tham gia một cách thích hợp vào những nỗ lực cải tổ Liên hợp quốc, nhất là Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an và Ban Thư ký.
Gần đây hơn, việc Việt Nam cử cán bộ, chiến sĩ quân đội và công an tham gia hoạt động đặc thù, tham gia cứu hộ, cứu nạn và gìn giữ hòa bình tại các điểm nóng chính là những điểm nhấn nổi bật được cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc - Ảnh: AFP
Bàn riêng về lòng tin, ông Giang nhấn mạnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu rất rõ việc xây dựng, khôi phục và củng cố lòng tin không có nghĩa là không chấp nhận khác biệt hay phải xóa bỏ khác biệt. Điều mấu chốt nằm ở chỗ các quốc gia nhìn nhận và xử lý những khác biệt đó như thế nào.
Ông Giang cho rằng cách đặt vấn đề này của Việt Nam có sự tương đồng với phát biểu hồi tháng 6 vừa qua của Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres, khi ông nói rằng Hiến chương Liên hợp quốc "khởi đầu bằng 3 từ đơn giản: "Chúng ta là các dân tộc" (We the peoples), chứ không phải "chúng ta là những kẻ mạnh" hay "chúng ta là những kẻ chiến thắng".
Chúng ta - các dân tộc chúng ta - cùng có chung một niềm tin: Chúng ta sẽ an toàn hơn, chúng ta sẽ mạnh hơn, và chúng ta sẽ "con người" hơn khi chúng ta đứng cùng nhau.
Chính thông điệp này, cũng như việc lựa chọn chủ đề của Đại hội đồng lần thứ 81 vào năm 2026 sau hơn 80 năm tồn tại, cho thấy Liên hợp quốc và cả cộng đồng quốc tế đang dũng cảm nhìn thẳng vào thực trạng thế giới hiện nay, đồng thời bàn cách làm sao khôi phục được lòng tin trong khi những khác biệt về chính trị, trình độ hay con đường phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc được tôn trọng.
Ông Giang cũng liên hệ đến phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Diễn đàn Đối thoại Shangri-La ở Singapore cuối tháng 5 vừa qua, trong đó nhà lãnh đạo Việt Nam đề cập đến 3 cuộc khủng hoảng của thế giới hiện nay, mà một trong số đó là khủng hoảng về mô hình phát triển.
"Do đó, không phải ngẫu nhiên trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập cụ thể đến Palestine và Cuba - hai dân tộc, hai quốc gia khiêm tốn về quy mô, diện tích, dân số và cả về trình độ phát triển nhưng đều đang đứng trước nhiều sức ép, bị can thiệp về mô hình phát triển", ông Giang nhận định.
Quan hệ Việt - Mỹ trong giai đoạn phát triển mới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiến hành nhiều hoạt động song phương trong chuyến công tác tại Mỹ - Ảnh: TTXVN
Ông Bùi Thế Giang cho biết mỗi khi tới New York tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc, các nhà lãnh đạo Việt Nam luôn tranh thủ tiến hành nhiều hoạt động được gọi là "bên lề" sự kiện này, trong đó có các cuộc gặp gỡ song phương với lãnh đạo các nước, cũng như tiếp xúc với các giới, các ngành ở nước Mỹ chủ nhà.
Nhìn lại cả ba chuyến đi Mỹ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ năm 2024 đến nay, có thể thấy những hoạt động bên lề này không hề kém phần quan trọng so với các hoạt động chính thức trong khuôn khổ Liên hợp quốc.
Phát huy truyền thống đó, trong chuyến đi lần này, người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta đã tiếp xúc với nhiều đối tượng khác nhau của nước Mỹ, từ chính giới đến các tập đoàn công nghệ, trường đại học, giới trí thức, chuyên gia, bạn bè Mỹ và cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Theo ông Giang, điều này phản ánh rõ cách Việt Nam nhìn nhận vai trò của Mỹ trên thế giới, quan hệ của Mỹ với khu vực Đông Nam Á, châu Á - Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, cũng như quan hệ song phương Việt - Mỹ.
Các cuộc tiếp xúc tại Mỹ này là một cơ hội để lãnh đạo Việt Nam tiếp tục truyền tải rõ thông điệp về những vấn đề lịch sử trong quan hệ hai nước, đồng thời khẳng định chủ trương "khép lại quá khứ, hướng tới tương lai".
Đặt trong bối cảnh chủ đề "khôi phục lòng tin" của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm nay, chính cách tiếp cận này là cơ sở để lãnh đạo hai nước một lần nữa khẳng định rằng quan hệ Việt - Mỹ là hình mẫu về việc cựu thù có thể cùng xây dựng lòng tin và trở thành đối tác hợp tác hiệu quả như thế nào.
Đại sứ Bùi Thế Giang tham dự một buổi chia sẻ của Tuổi Trẻ - Ảnh: DANH KHANG
Theo Đại sứ Giang, trong quan hệ với Mỹ, Việt Nam luôn coi trọng quan hệ với đất nước và dân tộc Mỹ, trân trọng những giá trị phổ quát của nhân loại được người Mỹ quy nạp, hơn là chỉ tập trung vào quan hệ với một cá nhân, một nhóm tinh hoa lãnh đạo, hay một chính quyền cụ thể, trong lúc hiểu rất rõ chính quyền chỉ là nhất thời, và đường lối, chính sách, chiều hướng vận động của một quốc gia chính là do chính quyền đề ra.
Quan hệ này càng có ý nghĩa quan trọng trong thời khắc hiện nay khi Việt Nam đang đưa ra nhiều chủ trương mang tính cách mạng và cải tổ sâu rộng về cơ cấu tổ chức, bộ máy hành chính, để bước vào giai đoạn phát triển mới, tận dụng được những vận hội chưa từng có nhưng cũng đối mặt hiệu quả với vô vàn thách thức.
Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ, Đại sứ Giang cho rằng Việt Nam có thể hợp tác để tận dụng thế mạnh của Mỹ trong khoa học - công nghệ - lĩnh vực có ý nghĩa then chốt cho tương lai phát triển của Việt Nam, cũng là lĩnh vực Mỹ vẫn dẫn đầu thế giới, bất chấp một thực tế là khoảng cách giữa Mỹ và nhiều cường quốc khác đang ngày càng thu hẹp.
"Hợp tác ở đây không chỉ giới hạn giữa chính quyền với chính quyền, mà còn phải đủ rộng đề mở tới các doanh nghiệp, nhà nghiên cứu độc lập, các nhà đầu tư, trường đại học, trung tâm nghiên cứu và vườn ươm công nghệ hàng đầu của Mỹ", ông lưu ý.
Ông Giang cũng cho rằng Việt Nam cũng có thể và cần tăng cường hợp tác về tài chính với các đối tác Mỹ.
"Phải nhìn nhận khái niệm "tài chính" theo nghĩa rộng rãi nhất, trong đó bao gồm cả những vấn đề như fintech, và với tầm xa, vượt lên trên cách đánh giá hẹp hòi, trực tiếp về một nền tài chính quốc gia đang có mức nợ công cao trên thế giới", ông nói.
Theo ông Giang, chỉ riêng việc nước Mỹ đã vượt lên trên được những hậu quả ghê gớm để tiếp tục phát triển sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 - 2009 đã đủ là một bài học đáng để Việt Nam nghiên cứu, học hỏi cách xây dựng chính sách, chiến lược và kỹ năng quản lý tài chính phù hợp với điều kiện của mình.
Hai lĩnh vực khoa học - công nghệ và tài chính, theo ông, chính là nền tảng để thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển hiện nay của Việt Nam như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng xanh và sạch, nông nghiệp xanh...
Cũng theo ông Giang, cần tỉnh táo để chú ý thỏa đáng tới khẩu hiệu "MAGA" (Make America Great Again - Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại) của Tổng thống Donald Trump, hiểu rằng sự điều chỉnh chính sách của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nói riêng và với thế giới nói chung trên mọi lĩnh vực là điều chỉnh mang tính chiến lược và đối với mọi quốc gia, đòi hỏi tất cả các nước phải tăng cường tính độc lập và năng lực tự chủ hơn bao giờ hết.
"Đó chính là cơ sở quan trọng để Việt Nam ứng xử theo cách sao cho chính quyền Mỹ tôn trọng ta, tin tưởng ta, đồng thời nhìn nhận và hợp tác với chúng ta một cách bình đẳng.
Đây cũng chính là nguyên nhân để cho tinh thần xuyên suốt trong các phát biểu của lãnh đạo Việt Nam tại Liên hợp quốc cũng như trong các cuộc gặp gỡ "bên lề" với các đối tác Mỹ đều luôn luôn nhấn mạnh nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, tôn trọng thể chế chính trị và con đường phát triển của nhau để hợp tác bình đẳng, cùng có lợi", ông Giang nhận định.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cán cân thương mại cần được nhìn trong tổng thể lợi ích kinh tế Việt - MỹTrả lời Bloomberg TV nhân chuyến công tác Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng trong mối quan hệ có quy mô và mức độ gắn kết ngày càng lớn, khác biệt, nhất là về kinh tế, thương mại, là khó tránh khỏi. Việt Nam hiểu những quan tâm của Mỹ về cán cân thương mại.