Vụ flydubai: cơ phó từng vào tầm mắt tình báo, mở rộng điều tra ở nhiều nước

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Giới chức các nước hiện đang khẩn trương điều tra về quá khứ của cơ phó người Oman trong vụ cố làm rơi máy bay chở khách của Hãng flydubai, sau khi nắm được người này từng trải qua quá trình đào tạo phi công tại Anh, Úc và New Zealand.

Báo The Guardian ngày 7.10 cho hay quá trình điều tra ông Hamam al-Hammami (29 tuổi) - cơ phó người Oman đã tấn công cơ trưởng hòng chiếm quyền kiểm soát chuyến bay của Hãng flydubai chở 182 người hướng đến thành phố Tel Aviv (Israel) ngày 30.9 - đã được mở rộng sau khi nắm thông tin về quá trình đào tạo của người này.

Nhờ cơ trưởng Smit Machchhar kịp thời mở khóa cửa buồng lái, hành khách và phi hành đoàn đã khống chế thành công nghi phạm. Sau vụ việc được nhận định là một âm mưu tấn công khủng bố, hồ sơ của cơ phó al-Hammami lập tức bị lật lại, hé lộ một hành trình đào tạo hàng không trải dài qua nhiều quốc gia.

Mới nhất, cơ quan chức năng New Zealand đã vào cuộc điều tra al-Hammami sau khi nắm được người này từng được đào tạo phi công tại New Zealand.

Truyền thông quốc tế tiết lộ từ năm 2015 - 2017, ông al-Hammami từng theo học tại một trường đại học ở Úc nhưng đã bỏ học. Trong năm 2018 - 2019, nghi phạm đăng ký học tại L3 Airline Academy - một trong những cơ sở đào tạo phi công lớn nhất tại Anh, theo The Telegraph. Tại đây, ông được huấn luyện lý thuyết ở các trung tâm như Southampton, Bournemouth và thực hành trên thiết bị mô phỏng gần sân bay Gatwick.

Theo chương trình đào tạo, al-Hammami được đưa đến New Zealand tiếp tục huấn luyện. Cảnh sát nước này xác nhận al-Hammami đã được cấp thị thực sinh viên để tham gia khóa huấn luyện bay thực tế trong 6 tháng (từ ngày 30.11.2018 đến ngày 23.5.2019).

Sau khi hoàn tất các khóa học, phi công al-Hammami được nhận vào làm việc cho Hãng hàng không Oman Air. Tuy nhiên, đến tháng 2.2025, hãng này đã đình chỉ công tác huấn luyện bay của nghi phạm và chuyển người này sang một vị trí khác do lo ngại về các quan điểm cực đoan.

Các tài khoản mạng xã hội của nghi phạm cho thấy người này mang tư tưởng cực đoan, thường xuyên kêu gọi bạo lực với phụ nữ và áp đặt các quy định tôn giáo hà khắc. Trong một bài đăng năm 2022, al-Hammami mô tả những năm du học tại Úc, Anh và New Zealand chính là "những năm tháng vàng son trong cam kết tôn giáo" của mình.

Tờ Financial Times hôm 4.10 tiết lộ cơ quan tình báo Úc có lưu lại hồ sơ của al-Hammami. Theo các nguồn thạo tin, người này cũng từng đi đến các nhà thờ Hồi giáo cực đoan, theo dõi các website cực đoan trong thời gian lưu trú tại Úc.

Hiện cơ quan chức năng các nước đang điều tra làm rõ những mối quan hệ của nghi phạm trong thời gian lưu trú tại các quốc gia nêu trên, nhằm xác định xem ai đã gây ảnh hưởng lên tư tưởng của al-Hammami và liệu người này hành động một mình hay có sự hậu thuẫn từ bên ngoài.

Vụ việc cơ phó Hamam al-Hammami tấn công cơ trưởng Smit Machchhar nhằm khống chế chuyến bay chở 182 khách của Hãng flydubai đến Tel Aviv ngày 30.9 đã châm ngòi cho chiến dịch rà soát an ninh quốc tế quy mô lớn. Thảm kịch trên không chỉ được ngăn chặn kịp thời khi cơ trưởng mở khóa buồng lái để hành khách cùng tổ bay phối hợp khống chế nghi phạm 29 tuổi người Oman. Ngay sau biến cố, hàng loạt cơ quan tình báo và chấp pháp tại Anh, Úc và New Zealand đã khẩn trương lật lại toàn bộ hồ sơ lưu trú, học tập của đối tượng này. Kết quả xác minh ban đầu cho thấy hành trình đào tạo hàng không của al-Hammami trải dài qua nhiều quốc gia phương Tây. Sau khi bỏ dở chương trình đại học tại Úc giai đoạn 2015 đến 2017, nghi phạm gia nhập học viện L3 Airline Academy tại Anh trong hai năm 2018 và 2019 để học lý thuyết cũng như huấn luyện mô phỏng. Cảnh sát New Zealand cũng xác nhận al-Hammami từng được cấp thị thực sinh viên huấn luyện bay thực tế 6 tháng, trước khi tốt nghiệp và gia nhập Hãng hàng không Oman Air. Đáng chú ý, các dấu hiệu cực đoan hóa của viên phi công này đã từng xuất hiện từ nhiều năm trước nhưng không được ngăn chặn triệt để. Tình báo Úc từng lập hồ sơ theo dõi việc al-Hammami lui tới các nhà thờ Hồi giáo bảo thủ và truy cập các trang mạng kích động trong thời gian du học. Thậm chí vào tháng 2.2025, chính Oman Air đã đình chỉ bay đối với nghi phạm vì phát hiện các quan điểm tôn giáo cực đoan cùng phát ngôn bạo lực trên mạng xã hội. Cuộc điều tra đa quốc gia hiện tập trung làm rõ toàn bộ mạng lưới quan hệ xã hội của al-Hammami trong thời gian được đào tạo ở nước ngoài. Giới chức an ninh đang rà soát các nguồn tiếp xúc để xác định những đối tượng đã tác động trực tiếp lên tư tưởng của nghi phạm. Trọng tâm cốt lõi là làm rõ liệu vụ cướp máy bay flydubai là hành vi của một cá nhân tự cực đoan hóa hay có sự chỉ đạo, hậu thuẫn từ mạng lưới khủng bố quốc tế.